«Πονάω που βλέπω όλα να
σαπίζουν σ' αυτόν τον τόπο.
Στην εξουσία πάντοτε οι φαύλοι.
Κι'αν φανεί κάποιος
μια μέρα έντιμος, σε δέκα μέρες σκαρτεύει.
Φέρνεις άλλον, βγαίνει χειρότερος».
ΑΡΙΣΤΟΦΑΝΗΣ (Εκκλησιάζουσες στίχοι 174-179)

 

Το πολιτικό ιδανικό στην αρχαία Αθήνα

Οι Αθηναίοι ήταν πολύ περήφανοι για το πολίτευμά τους. Δόξασαν με πάθος το Σόλωνα, τον ιδρυτή της Δημοκρατίας τους. Θέλησαν μάλιστα να δώσουν στους θεσμούς τους πιο σεβαστούς τίτλους ευγενείας, συνδέοντάς τους πέρα απ’ το Σόλωνα, με τον ίδιο το Θησέα, το θρυλικό βασιλιά του συνοικισμού, που γινόταν όλο και πιο πολύ η ενσάρκωση της πόλης, και πρότυπο όλων των μεγάλων ανδρών της. Ο έπαινος του Αθηναϊκού πολιτεύματος ήταν ”κοινός τόπος” στους επιτάφιους: ρήτορες και ποιητές αμιλλώνται σε ύμνους για το Αθηναϊκό πολίτευμα. Οι Αθηναίοι εξυμνώντας το δημοκρατικό πολίτευμα, έδειξαν πως το έβλεπαν σαν ουσιώδη σκοπό της ζωής τους.

Το μεγαλείο της Αθήνας, εκτός απ΄ το Σόλωνα, είναι συνδεδεμένο με σπουδαίους άνδρες όπως, ο Κλεισθένης, ο Θεμιστοκλής, ο Περικλής που ήταν "έξοχος πολιτικός ηγέτης, άριστος ρήτορας, και είχε κοσμήσει την πόλη με τόσους ναούς, αναθήματα και κάθε είδους μνημεία, ώστε ακόμη και σήμερα όσοι έρχονται στην Αθήνα τη θεωρούν άξια να κυβερνήσει όχι μόνον τους έλληνες, αλλά και ολόκληρο τον κόσμο"(Ισοκράτης, Υπέρ Αντιδόσεως 234).

Η δημοκρατία, σήμερα, είναι μια λέξη ξεπλυμένη. Οι ομολογίες πίστης στις αρετές της, όμως, είναι περισσότερο διαδεδομένες από ποτέ. Στη νεώτερη Ελλάδα τη μετέτρεψαν σε "ασταθές πολίτευμα, θέατρο φθοροποιών αγώνων μεταξύ κομμάτων και παρατάξεων" όπου η μειοψηφία σε ψήφους μετατρέπεται σε κοινοβουλευτική πλειοψηφία και ποδοπατεί τη πλειοψηφία αδιαφορώντας για τα δικαιώματα του ατόμου. Η εγγενής της αστάθεια οδηγούσε αναπόφευκτα σε δικτατορίες, στην αναρχία και την τυραννία.

Ο αθηναϊκός λαός δεν επέτρεπε στους ηγέτες του να σφετερισθούν την εξουσία. Ήταν ανά πάσα στιγμή έτοιμος να τιμωρήσει ακόμα και τους πιο ισχυρούς άνδρες, όπως με λύπη του διαπίστωσε και ο Περικλής. αντιστεκόταν με σθένος τόσο στις εξωτερικές όσο και στις εσωτερικές απειλές κατά της δημοκρατίας του. Στη σημερινή Ελλάδα “οι τέως πρωθυπουργοί δεν πάνε φυλακή, πηγαίνουν σπίτι τους”.

Η ύβρις - στην Αθήνα - την εποχή του Αισχύλου, πήρε ένα χαρακτήρα περισσότερο ηθικό. Για τον Αισχύλο οι θεοί δεν τιμωρούν μια μεγάλη ευημερία, αλλά μια ευημερία που αποκτήθηκε με το έγκλημα ή την αδικία. Η ύβρις του πολιτικού κατεστημένου, σήμερα στην Ελλάδα, είναι πολύ μεγαλύτερη αφού, οι κυβερνώντες χαίρουν ασυλίας και αφήνονται στο απυρόβλητο.

Θεωρούσαν ότι, ο σεβασμός στους νόμους και η υπακοή σ΄ αυτούς ήταν η ασφαλέστερη προστασία για τους αδύνατους και φτωχούς, απέναντι στους πλούσιους και ισχυρούς. Είχαν συνειδητοποιήσει ότι, μια λαοπρόβλητη κυβέρνηση που θα μπορούσε να εξασφαλίσει αξιοπρέπεια και αυτοσεβασμό στους πολίτες, προϋπόθετε την τήρηση των νόμων.

"Σε μια δημοκρατία οι νόμοι είναι αυτοί που προστατεύουν τη ζωή του πολίτη και το πολίτευμα της πόλης, ενώ τους τυράννους και τους ολιγαρχικούς τους προστατεύουν η καχυποψία τους και οι ένοπλες φρουρές τους". (Αισχίνης Κατά Τιμάρχου 4-5).
Σήμερα, με έξοδα του άνεργου έλληνα, πολιτικοί κυκλοφορούν με θωρακισμένα αυτοκίνητα και δεκάδες αστυνομικοί φροντίζουν για την ασφάλεια τέως και σημερινών.

Στη νεώτερη Ελλάδα δεν λειτουργούν οι θεσμοί με αποτέλεσμα να μην εφαρμόζονται οι νόμοι και να οδηγούμαστε σε εκτεταμένο σύστημα διαφθοράς. Για να αποσπάσουν την προσοχή του κόσμου από τον κατακλυσμό των συμφορών και τα μεγαλύτερα δεινά που έρχονται, διάφοροι πολιτικοί, αναφέρονται σε αναθεώρηση του συντάγματος.
Διατηρώντας κάποια ψήγματα αισιοδοξίας ελπίζουμε ότι, η αναθεώρηση θα είναι καρπός συναίνεσης των κομμάτων και πως θα γιατρέψει παθογένειες προηγούμενων Συνταγμάτων.

Παναγιώτης Καλογιάννης, Μάης 2013

 

Ο Μάριος Πλωρίτης αναφερόμενος στην αναθεώρηση του Συντάγματος με άρθρο του στο ΒΗΜΑ στις 31/12/2005, έκανε ένα

"Μικρό δώρο στους «πατέρες του έθνους"


"...Για να τους εγκαρδιώσουμε, μάλιστα, θα κάνουμε σε όλους και στον καθέναν, ένα μικρό δώρο: την «προσωπογραφία» ενός πολιτικού έξοχου σε σοφία, ήθος και κύρος, όπως τη ζωγράφισαν χρωστήρες υπεράνω κάθε υποψίας. Με την ευχή, οι εθνοπατέρες μας να παραδειγματιστούν (όση αυτών δύναμις) από τα χαρίσματά του και να παραμερίσουν τις δικές τους αδυναμίες.
ΛΕΕΙ, λοιπόν, ο ένας «προσωπογράφος» για τον πολιτικόν εκείνον:

«...Επειδή είχε μεγάλη επιρροή (στον λαό) από το αξίωμά του και την ισχυρή του διάνοια, και επειδή ήταν φως φανερό σε όλους πως δεν μπορούσε να διαφθαρεί με χρήματα, συγκρατούσε το πλήθος χωρίς να τους αφαιρέσει την ελευθερία τους, και δεν άφηνε να τον παρασύρουν αυτοί, παρά τους οδηγούσε ο ίδιος, γιατί δεν κέρδιζε τη δύναμή του με άπρεπα μέσα και με ρητορεία που κολάκευε τις ορμές τους, αλλά μπορούσε, από τη μεγάλη εκτίμηση που του είχαν, να τους εναντιωθεί και να προκαλέσει και την οργή τους ακόμα...».

Γι' αυτό, κι ο ίδιος εκείνος πολιτικός μπορούσε να λέει χωρίς κομπασμό:
«Είμαι φιλόπολις, αφοσιωμένος στην πολιτεία, και απολύτως αδέκαστος. Γιατί εκείνος που καταλαβαίνει (τα δέοντα) αλλά δεν μπορεί να τα εξηγήσει καθαρά, είναι στην ίδια μοίρα με όσους ούτε τα βάζουνε στο νου τους. Κι όποιος, έχοντας και τις δύο ικανότητες, όμως δεν έχει καλή προαίρεση προς την πολιτεία, αυτός δεν θα μιλήσει με την ίδια έγνοια για τις υποθέσεις της σαν να 'τανε δικές του. Αλλά αν έχει ακόμα κι αυτό, αν αγαπάει δηλαδή την πολιτεία, μα δεν μπορεί ν' αντισταθεί στον πειρασμό του κέρδους, τότε θα πουληθούν απ' αυτόν όλα για το ένα τούτο»...

KAI ο άλλος «πορτραιτίστας» συμπληρώνει, πολύ αργότερα:
«...Ηταν αξιοθαύμαστος όχι μόνο για την επιείκεια και την πραότητα που τις διατήρησε μέσα σε τόσες δεινές περιστάσεις και τόσες μεγάλες αντιπάθειες, αλλά και για τον χαρακτήρα του: θεωρούσε πως το καλύτερο απ' όλα τα χαρίσματά του ήταν ότι, αν και είχε τόσο μεγάλη δύναμη, ούτε από φθόνο ούτε από θυμό παρασύρθηκε ποτέ, ούτε μεταχειρίστηκε κανέναν απ' τους εχθρούς του κατά τέτοιον τρόπο, ώστε να μη μπορεί να συμφιλιωθεί αργότερα μαζί του...».

Και παραπέρα:
«...Οσοι, όταν εκείνος ζούσε, είχαν νιώσει βαριά τη δύναμή του που τους επισκίαζε, αμέσως μόλις εκείνος εξέλιπε και δοκίμασαν άλλους ρήτορες και δημαγωγούς, ομολογούσαν πως ουδέποτε υπήρξε συμπεριφορά μετριοπαθέστερη με μεγαλοπρέπεια και σοβαρότερη με πραότητα (όπως η δική του). H δύναμή του εκείνη - που προκαλούσε φθόνο και που (μερικοί) την αποκαλούσαν «μοναρχία» και «τυραννία» - αποδείχθηκε έπειτα πως ήταν σωτήριο στήριγμα της πολιτείας. Τόση διαφθορά και τόση κακότητα απλώθηκαν στα πολιτικά πράγματα (μετά τον θάνατό του), τις οποίες εκείνος, με τον τρόπο που κυβερνούσε, τις εξασθένιζε και τις περιόριζε, ώστε να μην μπορούν να εμφανίζονται και να γίνονται ολέθριες»...

ΕΥΚΟΛΟΜΑΝΤΕΥΤΗ, ελπίζω, η ταυτότητα του εικονογραφούμενου πολιτικού: ο αθηναίος Περικλής, φυσικά. Και προσωπογράφοι του, ο Θουκυδίδης και ο Πλούταρχος. Πορτραίτα, εξαιρετικά επίκαιρα, άλλωστε, αφού μιλάνε για «διαφθορές», «χρηματισμούς», «ξεπουλήματα», «δημαγωγίες» και άλλα αμάραντα σαπρόφυτα...

Αυτονόητο, επίσης, πως δεν παράθεσα τα αποσπάσματα αυτά για να κάνω συγκρίσεις - που θα μπορούσαν να φτάσουν στα όρια της γελοιότητας. Θέλησα, μόνο, να θυμίσω τα χαρακτηριστικά ενός ηγέτη, που στάθηκε μεγάλος όχι με το σπαθί και το αίμα αλλά με τη σοφία, τον λόγο και την πειθώ του, στηριγμένες σε ανιδιοτελή έρωτα για την πολιτεία του.
Ολοι οι πολιτικοί δεν μπορούν, βέβαια, να είναι μεγάλοι. Μπορούν, όμως, και οφείλουν να μην είναι μικροπολιτικάντηδες, και μάλιστα όταν χειρίζονται μεγάλα προβλήματα, σχετικά με τη διαβίωση και την επιβίωση λαού και τόπου. Επικίνδυνα δεν είναι τόσο τα προβλήματα, όσο οι «λύσεις που τους δίνονται από ανίκανους ή και ανήθικους λύτες..."

 

Βιβλιογραφία: