• Ποιος θα πληρώσει
  • Τρεις κόκκοι
  • Έγκλημα
  • Προσωρινή
  • Χρεοκοπία

Οι πλούσιοι δεν θα πληρώσουν φόρους, άρα θα πληρώσουν οι εργαζόμενοι (ή: τράπεζες εναντίον ανθρώπων)

Ενδελεχής και οξυδερκής ανάλυση της “Ελληνικής κρίσης” από τον επιφανή Αμερικανό οικονομολόγο και αναλυτήMichaelHudson.
Ελληνική μετάφραση από το μπλογκ ChomskySpeaksGreek.
Οι οικονομικοί κύκλοι της Αμερικής χρησιμοποιούν το παράδειγμα της Ελληνικής κρίσης και της ομοιότητες της Ελληνικής οικονομίας με αυτή των ΗΠΑ επιδιώκοντας της μείωση των δημοσίων δαπανών στις ΗΠΑ. Από την άλλη πλευρά οι Έλληνες διαδηλωτές αντιστέκονται στην μείωση των δημοσίων δαπανών και στην βαριά φορολόγηση των εργαζομένων υποστηρίζοντας ότι οι θυσίες τους γίνονται προς όφελος των ελληνικών και ξένων τραπεζών.
Οι Έλληνες διαδηλωτές έχουν απόλυτο δίκιο. Στην πραγματικότητα η χρηματοδότηση της Ελλάδας από την ΕΕ δεν είναι τίποτα άλλο από ένα σχέδιο το οποίο θα εξασφαλίσει ότι η Ελλάδα θα μπορέσει να ξεπληρώσει τα δάνεια (ομόλογα) που πήρε τους τελευταίους μήνες με απαράδεκτα υψηλά επιτόκια (μετά τις συνεχές υποβαθμίσεις της ελληνικής οικονομίας από τα χρηματοπιστωτικά ινστιτούτα αξιολόγησης).

περισσότερα

Τρεις κόκκοι άμμου στα γρανάζια του «μηχανισμού»

Του ΓΙΑΝΝΗ ΔΡΑΓΑΣΑΚΗ*
Πολλοί εξακολουθούν να συζητούν για την κρίση του χρέους ως να πρόκειται για ένα αυτόνομο από την ευρύτερη αναπτυξιακή και πολιτική διαδικασία πρόβλημα.
Η φάση όμως αυτή έχει παρέλθει. Οι πρόσφατες αποφάσεις της συνόδου κορυφής και ιδίως η απόφαση της ΕΚΤ να παρεμβαίνει στις αγορές ομολόγων και να απορροφά κατά βούληση κρατικό χρέος υποδηλώνουν πως υπήρχαν περιθώρια διαπραγμάτευσης τα οποία όμως δεν αξιοποιήθηκαν από την ελληνική κυβέρνηση.

περισσότερα

 

Κανένα οικονομικό παιχνίδι δεν είναι πέραν της κατανόησης ενός φιλομαθούς αποφοίτου λυκείου, εάν του το παρουσιάσουν χωρίς τους χιλιάδες τεχνικούς όρους που στόχο έχουν να τον αποτρέψουν από το να μάθει πως το παιχνίδι είναι περίπλοκο μεν, αλλά απλό στην ουσία του.
Για το χάλι της χώρας, ευθυνόμαστε όλοι ως κοινωνία, ως επιχειρήσεις και ως πολιτικό προσωπικό. Για το τεράστιο χρέος μας δεν φταίει κανείς άλλος από εμάς τους ίδιους. Tο κείμενο αυτό δεν γράφτηκε για να δείξει πως κάποιοι κακοί άνθρωποι επιβουλεύονται την ανάδελφη και αθώα Ελλάδα. Αυτό που δείχνει είναι πως, όντας ήδη ο αδύναμος κρίκος του ευρώ, η χώρα έγινε στόχος υποτιμητικών πιέσεων και σε αυτό συνέβαλαν και οι αποφάσεις της ΤτΕ και άλλων παικτών που δεν είναι σκοπός αυτής της παρουσίασης να αναδείξει

περισσότερα

Αρκεί το πακέτο στήριξης που προσέφεραν στην Ελλάδα η Ε. Ε και το ΔΝΤ για να πει κανείς ότι η χώρα έλυσε το πρόβλημα δανεισμού της; Οι Ευρωπαίοι αξιωματούχοι απαντούν καταφατικά. Θεωρούν ότι το ποσό που συμφωνήθηκε να δοθεί είναι μεγαλύτερο από αυτό που περίμεναν οι αγορές και αποκαθιστά τη ρευστότητα προς τα ελληνικά ταμεία. Η Ε. Ε. άργησε λιγάκι, μας λένε, αλλά όπλισε την κυβέρνηση της Αθήνας με ένα δημοσιονομικό πυροβόλο, με το οποίο υποτίθεται θα τρομάξουν οι κερδοσκόποι

περισσότερα

Από την αγορά CDS, παίζοντας δηλαδή τη χρεωκοπία της Ελλάδας, η Γκόλνtμαν υπολογίζεται ότι κέρδισε ένα έως τρια δισεκατομμύρια δολλάρια. Οι χρηματιστές της Γουώλ Στρητ σφυρίζουν αδιάφορα, δηλώνοντας στους δημοσιογράφους: “η δουλειά μας είναι να βγάζουμε λεφτά όχι να σκεφτόμαστε τι θα συμβεί στους Ελληνες πολίτες, δεν υπάρχει εξάλλου νόμος που να απαγορεύει να εκμεταλλευτείς τον μαλάκα” (δήλωση του Αμίτ Σαρκάρ, επικεφαλής αμερικανικού επενδυτικού ταμείου, Μαριαν, 20.2.2010)

περισσότερα

knossos

Foto Gabriella Buske

Γυμνός: Το έγκλημα της Τράπεζας της Ελλάδος με απλά λόγια
Ημερομηνία δημοσίευσης: 24/04/2010   Του Στάθη Στασινού

Είναι πολύ εύκολο να δούμε εάν η διευκόλυνση του Οκτώβρη του 2009 είχε κάποιο πραγματικό αντίκτυπο υποτιμητικής κερδοσκοπίας. Δεν χρειάζεται παρά να ελέγξουμε σε καθημερινή βάση τις πράξεις και τους όγκους των ομολόγων από τις αρχές του 2009 μέχρι σήμερα.Είναι πολύ εύκολο να δούμε εάν η διευκόλυνση του Οκτώβρη του 2009 είχε κάποιο πραγματικό αντίκτυπο υποτιμητικής κερδοσκοπίας. Δεν χρειάζεται παρά να ελέγξουμε σε καθημερινή βάση τις πράξεις και τους όγκους των ομολόγων από τις αρχές του 2009 μέχρι σήμερα.

Κανένα οικονομικό παιχνίδι δεν είναι πέραν της κατανόησης ενός φιλομαθούς αποφοίτου λυκείου, εάν του το παρουσιάσουν χωρίς τους χιλιάδες τεχνικούς όρους που στόχο έχουν να τον αποτρέψουν από το να μάθει πως το παιχνίδι είναι περίπλοκο μεν, αλλά απλό στην ουσία του.
Για το χάλι της χώρας, ευθυνόμαστε όλοι ως κοινωνία, ως επιχειρήσεις και ως πολιτικό προσωπικό. Για το τεράστιο χρέος μας δεν φταίει κανείς άλλος από εμάς τους ίδιους. Tο κείμενο αυτό δεν γράφτηκε για να δείξει πως κάποιοι κακοί άνθρωποι επιβουλεύονται την ανάδελφη και αθώα Ελλάδα. Αυτό που δείχνει είναι πως, όντας ήδη ο αδύναμος κρίκος του ευρώ, η χώρα έγινε στόχος υποτιμητικών πιέσεων και σε αυτό συνέβαλαν και οι αποφάσεις της ΤτΕ και άλλων παικτών που δεν είναι σκοπός αυτής της παρουσίασης να αναδείξει.
Οι ορισμοί:
Repo: Ο Άγγελος έχει ένα πενταετές ομόλογο του ελληνικού δημοσίου που αγόρασε το 2008 και το οποίο κρατά για να σπουδάσει τα παιδιά του. Έρχεται ο Ξερόλας και του λέει. Άγγελέ μου, θέλεις να μου δανείσεις το ομόλογό σου για ένα μήνα; Σου υπόσχομαι πως θα στο επιστρέψω ατόφιο και αυτό θα κοστίσει ας πούμε 5 ευρώ. Ο Άγγελος συμφωνεί και έτσι το ομόλογο έρχεται στα χέρια του Ξερόλα, που για ένα μήνα μπορεί να το κάνει ό,τι θέλει, φτάνει στο τέλος του μήνα να το επιστρέψει στον Άγγελο μαζί με το ποσό που συμφωνήσανε. Αυτό είναι ένα ρέπο.
Spread: Τα ομόλογα, περίπου όπως και οι προθεσμιακές καταθέσεις, έχουν ένα επιτόκιο το οποίο καθορίζεται τη στιγμή της έκδοσής τους. Όταν λέμε πενταετές ομόλογο 1.000 ευρώ με απόδοση 5%, εννοούμε πως ο κατοχός του για τα επόμενα 5 χρόνια θα βγάζει 50 ευρώ το χρόνο. Το spread είναι η διαφορά του επιτοκίου που πληρώνει ένα κράτος σε σχέση με το επιτόκιο που πληρώνει ένα άλλο κράτος το οποίο θεωρούμε ως βάση. Δηλαδή εάν η Γερμανία για το πενταετές ομόλογο πληρώνει σήμερα 3% και η Έλλάδα 5%, τότε το spread είναι 2% ή 200 μονάδες βάσης (πρακτικά 200 εκατοστά).
Εδώ δεν θα εξηγήσω κάτι για να μη μακρηγορούμε, όχι όμως γιατί είναι δύσκολο να εξηγηθεί: Η τιμή ενός (παλιού) ομολόγου, πέφτει όσο ανεβαίνει το σημερινό επιτόκιο της ίδιας τάξης ομολόγων. Με λίγα λόγια, όταν ανεβαίνουν τα spread στα πενταετή ομόλογα, αυτόματα ο πρώτος χαμένος δεν είναι το δημόσιο, αλλά όλοι όσοι έχουν στα χέρια τους παλιότερα ομόλογα της ίδιας τάξης (δηλαδή πενταετή). Το δημόσιο ζημιώνεται έμμεσα με δύο τρόπους: Α) από τη μειωμένη αξιοπιστία του (όσοι αγοράζουν τα ομολογά του χάνουν). Β) Όταν βγει στην αγορά να εκδόσει καινούργια ομόλογα, τα ομόλογα αυτά θα έχουν υψηλότερο επιτόκιο.
ShortSelling: Ο Ξερόλας, με το δανεικό ομόλογο του Άγγελου στα χέρια του, πάει στην αγορά και το πουλάει 1.000 ευρώ. Περιμένει μερικές μέρες, και η τιμή του ομολόγου πέφτει στην αγορά. Τότε ξανα-αγοράζει ένα ίδιο ομόλογο (πενταετές εκδόσεως 2008) με μόλις 900 ευρώ. Ο Ξερόλας, λοιπόν, πούλησε ένα δανεικό ομόλογο 1.000 ευρώ, αγόρασε το ίδιο ομόλογο 900 ευρώ μερικές μέρες αργότερα, και τώρα έχει στα χέρια του ένα ομόλογο ίδιο με αυτό που έχει δανειστεί, συν 100 ευρώ στην τσέπη (1.000-900=100). Επιστρέφει στο τέλος του μήνα το ομόλογο στον Άγγελο, του δίνει και τα συμφωνημένα 5 ευρώ από τα 100 που κέρδισε και κρατά τα 95 για τον δικό του κόπο.
NakedShortSelling: Επειδή ο Ξερόλας είναι φύσει άπληστος και θέλει να κερδίσει παραπάνω από τα 100 ευρώ που ήδη κέρδισε με την παραπάνω διαδικασία κάνει το εξής. Αντί να πουλήσει το ένα ομόλογο που έχει, πάει στην αγορά και πουλάει 10 ομόλογα αξίας 1.000 ευρώ το καθένα. Στην ουσία τα 9 από αυτά τα ομόλογα που πούλησε δεν υπάρχουν, είναι δηλαδή γυμνά (naked). Πρόκειται για μια πολύ επικίνδυνη πρακτική short selling, καθώς δεν μπαίνει κανένα όριο στα πόσα γυμνά ομόλογα μπορεί κάποιος να πουλήσει. Στο απλό short selling, το όριο είναι τα πόσα ομόλογα υπάρχουν διαθέσιμα για πρόχειρο δανεισμό (repo). Με αυτόν τον τρόπο μπορεί κάποιος να δημιουργήσει μια εικονική υπερπροσφορά ομολόγων στην αγορά και η ίδια αυτή η υπερπροσφορά να ρίξει τις τιμές. Πρακτικά η πτώση των τιμών γίνεται μια αυτο-εκπληρούμενη προφητεία και αυτός που εκτέλεσε τη γυμνή πώληση το μόνο που έχει να κάνει, είναι -εκμεταλλευόμενος τον πανικό που δημιούργησε- να αγοράσει αυτά τα 10 ομόλογα πίσω σε σημαντικά χαμηλότερες τιμές.
* Η Τράπεζα της Ελλάδος, με μία επίτηδες δυσνόητη επιστολή, παραδέχθηκε πως η παραπάνω πρακτική (το naked short) ήταν ανεκτή με ένα παραθυράκι που είχε αφήσει και θα εξηγήσουμε αμέσως.
Όταν κάποιος πουλάει ένα ομόλογο στην αγορά ΗΔΑΤ που ανήκει στην ΤτΕ, είναι υποχρεωμένος μέσα σε διάστημα 3 ημερών να το παραδώσει στους διαπραγματευτές, προκειμένου να περιέλθει στα χέρια του αγοραστή. Αυτό είναι το λεγόμενο Τ+3. Υπάρχει λοιπόν η δυνατότητα, να πουλήσεις ένα ομόλογο σήμερα που δεν διαθέτεις, φτάνει να βρεις ένα και να το παραδώσεις στον διαπραγματευτή μέσα σε 3 μέρες. Αν το ξανα-αγοράσεις μετά από δύο μέρες, τότε ο διαπραγματευτής κάνει τα στραβά μάτια και πρακτικά ακυρώνει το χρέος σου (διότι ένα ομόλογο πουλησες, ένα αγόρασες, το άθροισμα σε ομόλογα είναι μηδέν).
Αυτό πρακτικά είναι μία πράξη naked short selling. Επειδή 3 μέρες είναι συνήθως ένα μικρό διάστημα, κανείς δεν ασχολείται με το να κάνει naked short selling με αυτόν τον τρόπο.
Η μπαλκονόπορτα της ΤτΕ
Αυτή είναι η κανονική διαδικασία. Όμως σε αυτή τη διαδικασία υπήρχε ένα παραθυράκι που η ΤτΕ είχε αφήσει ανοιχτό και ονομάζεται failed εντολές. Εάν κάποιος που πούλησε ένα ομόλογο δεν το παραδώσει σε 3 μέρες, τότε η συναλλαγή θεωρείται failed, δηλαδή αποτυχημένη. Αποτυχημένη όμως δεν σημαίνει πως ακυρώνεται, διότι η πώληση έχει γίνει και υπάρχει ένας αγοραστής που περιμένει το ομόλογό του. Άρα στην ουσία η εντολή παραμένει εκκρεμής μέχρι ο πωλητής να φέρει το ομόλογο που έχει υποσχεθεί. Εάν ο πωλητής κάνει τον Κινέζο, αυτό μπορεί να παραμείνει μέχρι και για 10 μέρες. Εάν το παρακάνει, τότε ο διαπραγματευτής αγοράζει ο ίδιος ένα ομόλογο, το δίνει στον αγοραστή και στέλνει έναν τσουχτερό λογαριασμό στον κακό πωλητή. Όμως αυτό συνήθως δεν γίνεται διότι ο πωλητής που κάνει τον Κινέζο, ξέρει μέχρι που τον παίρνει.
Με αυτόν τον τρόπο, ένας πωλητής ελληνικών ομολόγων μπορούσε να διατηρεί τη θέση του ανοιχτή για 10+ μέρες χωρίς να έχει στα χέρια του το ομόλογο που είχε πουλήσει. Πρακτικά μπορούσε δηλαδή να έχει μια naked short εντολή.
Τον Οκτώβρη του 2009 η ΤτΕ πήρε μία απόφαση να απλοποιήσει ακόμα περισσότερο αυτή τη διαδικασία, διευκολύνοντας θεωρητικά οποιονδήποτε ήθελε να παίξει με αυτό το παραθυράκι. Πιο πάνω εξηγήσαμε πόσο επικίνδυνο παιχνίδι είναι οι naked short εντολές. Εάν το συνδυάσουμε με την μπαλκονόπορτα της ΤτΕ και τα απανωτά δημοσιεύματα για την ελληνική κρίση, καταλαβαίνουμε πως αυτό ήταν μία συνταγή που επέτρεπε την υποτιμητική κερδοσκοπία στα ελληνικά ομόλογα.
Συνταγή που ίσχυε για κάμποσο, μέχρι που στις 8 Απρίλη το πράγμα ξεχείλωσε. Τότε, η επιτροπή που ελέγχει τον ΗΔΑΤ αποφάσισε να κλείσει το παράθυρο των failed εντολων με τον εξής απλό τρόπο: Για κάθε εντολή πώλησης, ο πωλητής θα πρέπει να προσκομίζει ένα ρέπο ημέρας αντίστοιχου ομολόγου (ένα δανεικό ομόλογο μίας ημέρας δηλαδή) μέχρι να παραδώσει το πραγματικό ομόλογο που έχει στα χέρια του (δανεικό ή μη δεν έχει σημασία).
Πόρισμα πρώτο:
Η ΤτΕ είχε αφήσει ανοικτό ένα πολύ επικίνδυνο παράθυρο, που σε συνθήκες κρίσης, μπορούσε να δημιουργήσει καταστάσεις υποτιμητικής κερδοσκοπίας στην αγορά ελληνικών ομολόγων. Είτε το έκανε τον Οκτώβρη, είτε πιο πριν ο κ.Προβόπουλος είναι απολύτως υπεύθυνος γι' αυτό και θα πρέπει να παραιτηθεί. Εάν δεν μπορούσε να καταλάβει τις συνέπειες, είναι ανίκανος. Εάν ήξερε, τότε είναι συνένοχος και ειλικρινά σε τέτοιες θέσεις, και σε τόσο απλές έννοιες σαν αυτές που μόλις εξήγησα, μου φαίνεται απίθανο κάποιος να μην καταλαβαίνει.

Πόρισμα δεύτερο:

Είναι πολύ εύκολο να δούμε εάν η διευκόλυνση του Οκτώβρη του 2009 είχε κάποιο πραγματικό αντίκτυπο υποτιμητικής κερδοσκοπίας. Δεν χρειάζεται παρά να ελέγξουμε σε καθημερινή βάση τις πράξεις και τους όγκους των ομολόγων από τις αρχές του 2009 μέχρι σήμερα. Ταυτόχρονα θα δούμε τις πράξεις και τους όγκους των failed εντολών. Εάν προκύψει πως ένας ικανός όγκος πράξεων γινόταν fail, τότε πάλι ο εισαγγελέας θα πρέπει να παρέμβει.
Πόρισμα τρίτο:
Δεν υπάρχει ούτε ένας λόγος ακόμα και για έναν άνθρωπο που διαθέτει έστω κι ένα κουλούρι σε αυτή τη χώρα, να θέλει να παίξει με την υποτίμηση των ελληνικών ομολόγων. Επειδή ακούγονται διάφορα, θέλω να πω, πως όλα είναι παράλογα. Όχι διότι π.χ., είναι αδύνατο κάποιοι να θέλουν τη χώρα να πάει στο ΔΝΤ, αλλά διότι το να παίζεις με τα ομόλογα του δημοσίου προκειμένου να το καταφέρεις, ισοδυναμεί με το να ρίξεις μία πυρηνική βόμβα στο γείτονα επειδή, είχε δυνατά τη μουσική. H κατάρρευση των ομολόγων ενός κράτους, είναι ουσιαστικά το τέλος του παιχνιδιού.

Πηγή: Εφημερίδα "Αυγή"

Επιστροφή

Tο ΔΝΤ είναι μόνο προσωρινή λύση.

The Economist
Αρκεί το πακέτο στήριξης που προσέφεραν στην Ελλάδα η Ε. Ε και το ΔΝΤ για να πει κανείς ότι η χώρα έλυσε το πρόβλημα δανεισμού της; Οι Ευρωπαίοι αξιωματούχοι απαντούν καταφατικά. Θεωρούν ότι το ποσό που συμφωνήθηκε να δοθεί είναι μεγαλύτερο από αυτό που περίμεναν οι αγορές και αποκαθιστά τη ρευστότητα προς τα ελληνικά ταμεία. Η Ε. Ε. άργησε λιγάκι, μας λένε, αλλά όπλισε την κυβέρνηση της Αθήνας με ένα δημοσιονομικό πυροβόλο, με το οποίο υποτίθεται θα τρομάξουν οι κερδοσκόποι.
Δυστυχώς, η άποψη αυτή δεν ανταποκρίνεται στην πραγματικότητα. Το πακέτο διάσωσης στην ουσία εξαφανίζει τον κίνδυνο χρεοκοπίας της Ελλάδος μόνο για φέτος. Αυτό δεν σημαίνει όμως ότι η χώρα δεν έχει μπροστά της μεγάλες προκλήσεις, που αφορούν κυρίως τις μεσοπρόθεσμες προοπτικές της οικονομίας της. Μελετώντας κανείς προσεκτικά την ελληνική περίπτωση, καταλήγει στο συμπέρασμα ότι, εκτός αν η οικονομία της χώρας μπει άμεσα σε τροχιά ραγδαίας ανάπτυξης (μάλλον απίθανο), τότε η πιθανότερη διέξοδος θα είναι η αναδιάρθρωση του χρέους της. Το πακέτο διάσωσης απλώς «αγόρασε» χρόνο τριών ετών, ώστε να περιοριστούν οι συνέπειες αυτής της ενδεχόμενης χρεοκοπίας.
Σύμφωνα με τους υπολογισμούς του Economist, ακόμη και με δημοσιονομική προσαρμογή που θα φτάνει το 10% του ΑΕΠ, μέσα στα επόμενα πέντε χρόνια, η Ελλάδα και πάλι θα χρειάζεται δάνεια από τους εταίρους της για να επιβιώσει, καθώς το χρέος της θα έχει φτάσει το 150% μέχρι το 2014. Εάν μάλιστα η ανάπτυξη είναι μικρότερη από τις εκτιμήσεις που υπάρχουν αυτή τη στιγμή, τότε το χρέος θα εκτοξευθεί ακόμα παραπάνω. Τίθεται επομένως το ερώτημα: «προς τι το πακέτο διάσωσης»; Η ιστορία έχει διδάξει ότι, αν είναι να αναδιαρθρώσεις το χρέος σου (διαγράφοντας μέρος αυτού και ζητώντας να αποπληρώσεις το υπόλοιπο σε περισσότερες δόσεις), τότε καλύτερα να το κάνεις άμεσα, παρά να περιμένεις. Αυτό όμως δεν ισχύει στην περίπτωση της Ελλάδας για δύο λόγους: πρώτον, γιατί αν η Ελλάδα σταματήσει να αποπληρώνει τα δάνειά της, τότε θα ακολουθήσουν και άλλες χώρες του ευρώ, όπως η Πορτογαλία, η Ισπανία, ακόμη και η Ιταλία, με απρόβλεπτες συνέπειες. Δεύτερον, επειδή οι –ούτως ή άλλως ευάλωτες– ευρωπαϊκές τράπεζες είναι εκτεθειμένες σε ελληνικά ομόλογα. Αν χάσουν τα λεφτά τους, τότε θα χρειαστούν νέα πακέτα διάσωσης από τα κράτη. Αν όμως χάσουν και τα λεφτά που τους χρωστάνε οι άλλες μεσογειακές χώρες που κινδυνεύουν, τότε όλο το τραπεζικό σύστημα της Γηραιάς Ηπείρου πιθανώς θα καταρρεύσει.
Ο φόβος και μόνο ότι μπορεί να συμβεί μία τέτοια καταστροφή ήταν επαρκής αιτία για την υπερψήφιση του πακέτου διάσωσης. Εάν όμως η Ελλάδα δεν χρησιμοποιήσει σωστά το χρόνο που της δόθηκε, τότε όλα θα πάνε στράφι. Η λίστα με τα πράγματα που έχει να κάνει είναι γνωστή: δραστικές αλλαγές στο φορολογικό, στο ασφαλιστικό και στον δημόσιο τομέα, ώστε να αυξηθεί η ανταγωνιστικότητα και να μπορεί σε τρία χρόνια να πληρώνει ακόμη τις δόσεις των δανείων της. Προς τιμήν της, η ελληνική κυβέρνηση έχει ήδη ξεκινήσει τη διαδικασία δραστικής δημοσιονομικής προσαρμογής. Ακόμη και μετά από όλα αυτά όμως, οι Ελληνες μπορεί να αποφασίσουν τελικά ότι η καλύτερη λύση είναι η κήρυξη στάσης πληρωμών. Αν συμβεί αυτό, τότε θα ακολουθήσουν και άλλες χώρες και η Ευρωζώνη θα καταρρεύσει, αφού η Ιταλία και η Ισπανία είναι πολύ μεγάλες οικονομίες για να διασωθούν από το ΔΝΤ ή την Ε. Ε., όπως έγινε με την Ελλάδα.

 

Πηγή: Καθημερινή 17 Απρίλη 2010

 

Επιστροφή

 

 

Τρεις κόκκοι άμμου στα γρανάζια του «μηχανισμού»

Του ΓΙΑΝΝΗ ΔΡΑΓΑΣΑΚΗ*
Πολλοί εξακολουθούν να συζητούν για την κρίση του χρέους ως να πρόκειται για ένα αυτόνομο από την ευρύτερη αναπτυξιακή και πολιτική διαδικασία πρόβλημα.
Η φάση όμως αυτή έχει παρέλθει. Οι πρόσφατες αποφάσεις της συνόδου κορυφής και ιδίως η απόφαση της ΕΚΤ να παρεμβαίνει στις αγορές ομολόγων και να απορροφά κατά βούληση κρατικό χρέος υποδηλώνουν πως υπήρχαν περιθώρια διαπραγμάτευσης τα οποία όμως δεν αξιοποιήθηκαν από την ελληνική κυβέρνηση.
Το πρόβλημα πλέον δεν είναι το χρέος από μόνο του, αλλά ο συνδυασμός του με την ύφεση και την εντεινόμενη ανισοκατανομή των εισοδημάτων που προκαλούν τα μέτρα της κυβέρνησης και του μηχανισμού Ε.Ε. - ΔΝΤ. Μόνο με τη συνδυασμένη αντιμετώπιση αυτών των προβλημάτων μπορεί να υπάρξει διέξοδος. Διαφορετικά θα συμβεί ό,τι συνέβη σε πολλές χώρες της Λατινικής Αμερικής τη δεκαετία του '80: η ελληνική κοινωνία θα μένει καθηλωμένη στην παγίδα ενός αυτοτροφοδοτούμενου χρέους. Οπως και η τελευταία έκθεση του ΔΝΤ αναγνωρίζει, το δημόσιο χρέος, παρά τη βάρβαρη μεταφορά πόρων από την εργασία και τα λαϊκά στρώματα προς το χρηματοπιστωτικό κεφάλαιο, δεν πρόκειται να μειωθεί αλλά θα προσεγγίσει το 150% το 2013 και, αν η ύφεση αποδειχτεί βαθύτερη, μπορεί να υπερβεί και το 160%. Οι ετήσιοι τόκοι θα υπερβούν το 8% του ΑΕΠ, όταν τα έσοδα από τον ΦΠΑ δεν υπερβαίνουν το 7,6% (στοιχεία 2008).
Ο «μηχανισμός» επομένως δεν απομακρύνει τον κίνδυνο της χρεοκοπίας, αλλά από θεωρητικός, που ήταν ώς πρόσφατα ο κίνδυνος αυτός, τον καθιστά πραγματικό. Τον εδραιώνει μάλιστα ως διαρκή πηγή τρόμου και εκφοβισμού της κοινωνίας και τον αξιοποιεί ως μοχλό εκβιασμού για την επιβολή νέων θυσιών και νεοφιλελεύθερων πολιτικών.
Τα προγράμματα του ΔΝΤ όμως, όπου εφαρμόστηκαν, δεν είχαν μόνο οικονομικές συνέπειες. Τα προγράμματα αυτά αποσυνθέτουν τις κοινωνίες, διαλύουν κάθε έννοια «κοινωνικού συμβολαίου», καταρρακώνουν το διεθνές κύρος και αποδυναμώνουν τη διαπραγματευτική θέση της στοχοποιημένης χώρας. Τέτοια «τραύματα» δεν μπορούν να αποκατασταθούν με μικρές επιδιορθώσεις. Χρειάζεται λοιπόν να σκεφτούμε τη διέξοδο με όρους μιας τομής, μιας νέας αρχής, στη βάση ενός μακρόπνοου προγράμματος παραγωγικής ανασυγκρότησης, ριζικής αναδιανομής, μετασχηματισμού του κράτους, της διοίκησης, της οικονομίας, ανάκτηση εν τέλει της δυνατότητας αυτοπροσδιορισμού.
Πώς όμως μπορούν να διαβρωθούν ή να ακυρωθούν στην πράξη τα καταστροφικά αποτελέσματα του «μηχανισμού» μέχρις ότου ωριμάσουν οι κοινωνικο-πολιτικοί όροι για μια τέτοια «νέα αρχή» και για την πλήρη απαλλαγή μας απ' αυτόν; Ας δούμε μερικές ιδέες.

1 Ενας τρόπος είναι να αντισταθούμε στον αποπληθωρισμό των μισθών και να διεκδικήσουμε τον αποπληθωρισμό των τιμών, όπως εισηγείται ήδη ο κ. Η. Ιωακείμογλου του Δικτύου Αριστερών Οικονομολόγων. Αν ο στόχος ήταν πράγματι η ανταγωνιστικότητα της τιμής, τότε αυτός θα μπορούσε να επιτευχθεί με τη μείωση των τιμών και όχι των μισθών. Μπορεί λοιπόν να διαμορφωθεί ένα ισχυρό κίνημα κατά της ακρίβειας, κατά των καρτέλ, των μονοπωλίων και των συναφών κυβερνητικών πολιτικών; Αυτό θα ήταν ένας κόκκος άμμου στα γρανάζια του «μηχανισμού», διότι αν οι μισθοί υποχωρήσουν περισσότερο από τις τιμές, η ύφεση θα βαθύνει, η ανεργία θα αυξηθεί και εξ αυτού οι μισθοί θα μειωθούν περισσότερο. Αν όμως οι τιμές μπορούσαν να υποχωρήσουν περισσότερο από τους μισθούς, τότε αυτός ο φαύλος κύκλος θα μπορούσε να ακυρωθεί στην πράξη.

2 Η ύφεση και η ανεργία, στη λογική των προγραμμάτων του ΔΝΤ, δεν είναι προβλήματα αλλά επιθυμητοί μηχανισμοί εκκαθάρισης και προσαρμογής του καπιταλισμού στις νέες συνθήκες. Μέσω της ύφεσης αναμένεται να πιεστούν οι μικρές αλλά και μεγάλες επιχειρήσεις, έτσι ώστε να εξαγοραστούν από άλλες και να επιταχυνθεί επομένως η συγκέντρωση του κεφαλαίου. Και μέσω της ανεργίας επιδιώκεται η πίεση στους μισθούς. Επομένως ό,τι αντιστρατεύεται αυτή τη λογική, ό,τι μπορεί να επιφέρει αύξηση της απασχόλησης, αποτελεσματική προστασία των ανέργων ή ενίσχυση της συλλογικής δύναμης των εργαζομένων είναι μέτρα σε θετική κατεύθυνση, όχι μόνο για τους ανέργους αλλά και για την κοινωνία συνολικά. Ηρθε η ώρα λοιπόν να ανακαλύψουμε εκ νέου την αξία των κλαδικών πολιτικών, της υποκατάστασης εισαγωγών μέσω διαρθρωτικών πολιτικών, τη διεκδίκηση πολιτικών για την κοινωνική κατοικία, την αναβάθμιση του περιβάλλοντος, τον οικολογικό μετασχηματισμό, τον αναπτυξιακό ρόλο και τον κοινωνικό έλεγχο των τραπεζών, αλλά και μορφές αυτοδιαχείρισης και συλλογικής ιδιοκτησίας που υπό όρους και προϋποθέσεις μπορούν να υπάρξουν και υπό συνθήκες καπιταλισμού.

3 Στη λογική του «μηχανισμού» κεντρική παραμένει η ιδέα μιας ανάπτυξης που γίνεται μέσω δανεισμού. Ομως το μοντέλο αυτό επιτείνει την υπερχρέωση, δημόσια και ιδιωτική. Πρέπει να αντισταθούμε λοιπόν σ' αυτή την αδιέξοδη λογική και να διεκδικήσουμε μια ανάπτυξη μέσω αναδιανομής και νέου τύπου διαρθρωτικών πολιτικών για μια κοινωνία της αλληλεγγύης και μια οικονομία των αναγκών. Είναι καιρός να σκεφτούμε πολιτικές ικανοποίησης των αναγκών μέσω της διεύρυνσης των συλλογικών αγαθών αντί της θεοποίησης του καταναλωτισμού, του ιδιωτικού και της κοινωνικής σπατάλης. Είναι η κατάλληλη στιγμή να ξανασκεφτούμε τις ανάγκες μας, συλλογικές και ατομικές, πώς δημιουργούνται, ποιοι και πώς μας τις επιβάλλουν ως «υποχρεωτικές» και να προχωρήσουμε σε μια νέα αξιολόγηση και ιεράρχηση των αναγκών και του τρόπου ικανοποίησής τους.

Ηρθε η ώρα λοιπόν για μια ριζική αναδιανομή, όχι μόνο με βάση το εισόδημα αλλά με βάση την περιουσία, ανεξαρτήτως μορφής. Αυτό απαιτεί πλήρη απογραφή του πλούτου και της περιουσίας, δημόσιας και ιδιωτικής, μα και των πλουτοπαραγωγικών πηγών της χώρας, με τους νέους προσδιορισμούς που προσδίδουν σ' αυτές η οικολογική διάσταση και η κλιματική αλλαγή. Ας γίνει, λοιπόν, στη βάση αυτή, ένα πλήρες και καθολικό περιουσιολόγιο και ας συμπληρωθεί με ένα αξιόπιστο «πόθεν έσχες».
Και μόνο αυτό αν γινόταν, δεν θα είχαμε ανάγκη ούτε «προστάτες» ούτε τριτεγγυητές ούτε τοκογλύφους. Ομως για να μην έχει κι αυτό την τύχη που είχε το «Κτηματολόγιο» ή το «Δασολόγιο» ή το «Χωροταξικό», ό,τι δηλαδή υποβοηθά τη χάραξη μιας δίκαιης πολιτικής, πρέπει να διεκδικηθεί, εδώ και τώρα, με αποφασιστικότητα.
Ετσι θα βρει δικαίωση και το λαϊκό αίτημα «δεν πληρώνω». Αφού μόνο αν οι εγχώριοι έχοντες και κατέχοντες πιεστούν, μόνο τότε κάποια τμήματά τους θα αναγνωρίσουν την ανάγκη και για μια δίκαιη ρύθμιση του εξωτερικού δημόσιου χρέους.
Μπορεί να υπάρξει λοιπόν σήμερα μια εναλλακτική οικονομική πολιτική; Προσπάθησα να δείξω με κάποια παραδείγματα πως ναι, μόνο που αυτή η εναλλακτική πολιτική δεν θα έχει καμιά δύναμη ή επιρροή όσο μένει ως μια εκφώνηση αφ' υψηλού. Θα αποκτά δύναμη και υπόσταση μόνο ως απάντηση σε ώριμες κοινωνικές ανάγκες, ως έκφραση μιας κοινωνικής δυναμικής, ως μια μαχητική και διεκδικήσιμη πολιτική στόχευση. Από την άλλη πλευρά και η κοινωνική οργή που ξεχειλίζει και οι κοινωνικοί αγώνες που αναπτύσσονται μπορούν να αποκτήσουν διάρκεια και αντοχή, αν πάρουν τη μορφή ενός μεγάλου ενωτικού κοινωνικού κινήματος αντίστασης· μιας αντίστασης όμως που διεξάγεται με βάση συγκεκριμένους, θετικούς, οραματικούς, αλλά και άμεσους, διεκδικήσιμους στόχους.
* Πρώην βουλευτής ΣΥΡΙΖΑ

πηγή:Ελευθεροτυπία 20 Μαίου 2010

επιστροφή

 

 

Επιστροφή, στην αρχή αυτής της σελίδας.

 

 

Επιστροφή στο κείμενο.