Τα κατοχικά χρόνια ήταν δύσκολα για τους εργαζόμενους. Ο κρατικός μηχανισμός δεν ανέχεται διαμαρτυρίες, κινήσεις, απεργίες, διαδηλώσεις των εργαζομένων. Δεν υπάρχει απεργία, εργατική εκδήλωση του μεσοπολέμου χωρίς καταπίεση, ξυλοδαρμούς, τραυματισμούς, συλλήψεις, δίκες, εξορίες, φυλακίσεις, ακόμα και άγριους σκοτωμούς. Σε κάθε ευκαιρία, ο καταπιεστικός μηχανισμός επεμβαίνει.
     Οι συλλήψεις, οι δίκες, οι εξορίες ταλανίζουν το πρώιμο εκείνο συνδικαλιστικό κίνημα στη χώρας μας. Με κορυφαία στιγμή τη δολοφονία των ναυτεργατών στο Πασαλιμάνι το 1923.
     Σε αντιπροσωπεία της ΓΣΕΕ, ο υπουργός Εσωτερικών, είπε λίγε μέρες πριν την απεργία: "Η εβδομάδα αυτή θα είναι Εβδομάδα των Παθών για σας... Θα σας τσακίσουμε". Το όνομα του υπουργού είναι Γεώργιος Παπανδρέου.

    Η σφαγή στο Πασαλιμάνι δείχνει τη συνέπεια λόγων και έργων του...

 Το συνδικαλιστικό κίνημα αλυσοδέθηκε.


(συνέχεια από προηγούμενο)

    Το συνδικαλιστικό κίνημα χτυπήθηκε σκληρά από το μοναρχοφασισμό. Τα ελληνικά συνδικάτα ήταν ο πυρήνας της αντίστασης, και η ραχοκοκαλιά της αναδυόμενης ελληνικής δημοκρατίας.
    Στις 26 του Ιούλη 1946 η ελληνική κυβέρνηση έδωσε τελεσίγραφο στην εκτελεστική επιτροπή της ΓΣΕΕ να εγκαταλείψουν τα γραφεία τους σε 24 ώρες, και να παραδώσουν κατάλογο των μελών τους στον υπουργό εργασίας. Ο εκπρόσωπος των διεθνών συνδικάτων Λέον Γιουχάξ (Léon Jouhaux) που βρίσκονταν στην Αθήνα στήριξε τα ελληνικά συνδικάτα.
    Η πολιτική, αυτή, ενάντια στα συνδικάτα είναι ίδια με την πολιτική του δικτάτορα Μεταξά. Η διορισμένη, από τον Μεταξά, συνδικαλιστική ηγεσία διατηρήθηκε στη θέση της σε όλη την κατοχική περίοδο. Η αυτονομία των συνδικάτων αποκαταστάθηκε 9 χρόνια αργότερα, το 1944, ύστερα από το διώξιμο των γερμανών.
    Οι συνδικαλιστικές ελευθερίες, όμως, δεν κράτησαν πολύ. Αμέσως, μετά τη Βάρκιζα άρχισαν οι συλλήψεις, εκτοπίσεις και κάθε είδους καταπίεση των εργατικών στελεχών. Ο συνδικαλισμός, έπρεπε, με οποιοδήποτε κόστος να μην υπερασπίζει τα δικαιώματα των εργατών, αλλά να γίνει τυφλό κυβερνητικό όργανο και υπηρέτης των εργοδοτών.

παιδί εξαντλημένο από την πείνα

Παιδάκι εξαντλημένο από την πείνα σε δρόμο της Αθήνας. Φωτο: Από το βιβλίο Αρχείο Πέρσον του Κωστή Παπακόγκου

 Παρ᾿ όλους τους διωγμούς και τις αυθαίρετες τοποθετήσεις αντιδραστικών στα συνδικαλιστικά όργανα, όταν το 1945 -᾿46 έγιναν εκλογές στα εργατικά σωματεία, επεκράτησαν οι δημοκρατικοί συνδικαλιστές!
    Το Μάρτη του 1946 θα γίνονταν στην Αθήνα το όγδοο συνέδριο της ΓΣΕΕ. Πολλοί αντιπρόσωποι από την επαρχία συνελήφθηκαν –από την αστυνομία– στο δρόμο προς την Αθήνα. Παρ᾿ όλα αυτά παρευρέθηκαν 1523 αντιπρόσωποι που εκπροσωπούσαν 1259 σωματεία. Οι εργασίες του συνεδρίου κράτησαν μια βδομάδα. Το συνέδριο παρακολούθησαν οι αντιπρόσωποι από το διεθνές συνδικαλιστικό όργανο, Γεώργιος Μπάγκναλλ (George Babnall Αγγλία), Λουνέτ (Lunet  Γαλλία) και Βεσίνικοβ (Vesjnikov Σοβιετική Ένωση). Οι αντιπρόσωποι αυτοί δήλωσαν πως το συνέδριο ήταν αντιπροσωπευτικό της εργατικής τάξης, και δέχθηκαν το αίτημα της ΓΣΕΕ να γίνει μέλος των διεθνών συνδικάτων.
    Τον ίδιο χρόνο, Ιούλης 1946, η νέο διορισθείσα ελληνική κυβέρνηση, κήρυξε τον πόλεμο ενάντια στο συνδικαλιστικό κίνημα και θεώρησε το όγδοο συνέδριο άκυρο. Το εκλεγμένο συμβούλιο καθαιρέθηκε και ένα άλλο, 17μελές,  διορίσθηκε από την κυβέρνηση.
    Σε μια μπροσούρα, "Τα ελληνικά συνδικάτα αλυσοδένονται" που εξέδωσε η αγγλική επιτροπή βοήθειας στην Ελλάδα, παρουσιάζεται η διορισμένη 17μελής επιτροπή στη διοίκηση της ΓΣΕΕ.
Φώτης Μακρής, πρόεδρος. Διετέλεσε διορισμένος πρόεδρος στην Ένωση Εργατικών Σωματείων της Αθήνας από τον δικτάτορα Μεταξά, καθώς και διορισμένος πρόεδρος στο σωματείο τηλεφωνητών. Τα καθήκοντα αυτά εξασκούσε και κατά τη διάρκεια της κατοχής. Ο Μακρής είναι σήμερα μέλος του ελληνικού κοινοβουλίου, εκπρόσωπος των μοναρχικών.
Άλλα, διορισμένα, και αυτά, μέλη είναι: Αντύπας, Κούτσιας, Βασιλειάδης, Βολώτας, Χαρισσιάδης, Μοτορίκος, Χάνος και Ρενζής. Όλοι τους ήταν διορισμένοι από τον δικτάτορα Μεταξά. Παρέμειναν στις θέσεις τους σε όλη τη διάρκεια της κατοχής υπηρετώντας πιστά τους γερμανούς.
    Διορισμένοι είναι επίσης οι: Θεοδώρου, που διορίσθηκε από τον Μεταξά γραμματέας των Εργατικών Σωματείων στη Θεσσαλονίκη. Κατά τη διάρκεια της κατοχής έγινε γνωστός σαν συνεργάτης των γερμανών. Ο Δημητρακόπουλος, που στη διάρκεια της Μεταξικής δικτατορίας και κατοχής υπηρέτησε διορισμένος στο σωματείο των σιδηροδρομικών. Ο Κασσιμάτης, τυπογράφος από τον Πειραιά, ήταν διορισμένος πρόεδρος στο σωματείο του κλάδου του, τόσο στην περίοδο της δικτατορίας όσο και της κατοχής. Ο Μεντάλης, διορισμένο μέλος του σωματείου των οδηγών τόσο στην περίοδο της Μεταξικής δικτατορίας όσο και της κατοχής. Ο Ρωμανός που δεν κατάφερε να εκλεγεί ποτέ, διορίσθηκε και αυτός από τον Μεταξά.
    Οι κύριοι αυτοί, γνωστοί υποστηρικτές της δικτατορίας και προδότες της πατρίδας τους, που δεν θα μπορούσαν ποτέ να εκλεγούν σε οποιοδήποτε ελληνικό εργατικό σωματείο, είναι εντολοδόχοι από την κυβέρνηση να υπερασπισθούν τα συμφέροντα των ελλήνων εργαζομένων.

αντάρτες μαχητές για την ελευθερία

Αντάρτες στο Σούφικα. Φωτο: από το διαδίκτυο.

    Στο συνέδριο που οργάνωσαν οι εγκάθετοι στον Πειραιά στις 28 του Οκτώβρη 1948, έλειψε το οποιοδήποτε ενδιαφέρον για τα εργατικά προβλήματα. Μια μονάχα αντιπολιτευτική φωνή ακούσθηκε. Ήταν του Μανώλη Κλεάνθη  αντιπρόσωπου των ναυτεργατών. Ο ναυτεργάτης αυτός πρόφθασε να πεί:
    "Ενώ εμείς χάνουμε τον καιρό μας σε συζητήσεις, χιλιάδες άνθρωποι που αγωνίσθηκαν για εργατικά δικαιώματα σαπίζουν στις φυλακές και στα νησιά του θανάτου".
   Δεν πρόφθασε να πει περισσότερα ο Μανώλης. Οι αστυνομικοί που "φρουρούσαν" το συνέδριο τον άρπαξαν και τον εξαφάνισαν. Κανείς δεν άκουσε ποτέ τίποτα για τον Μανώλη...

(συνεχίζεται)

    

Παναγιώτης Καλογιάννης, Γενάρης 2015

 

<<προηγούμενο | επόμενο>>

 

    

Πηγή: Grekland! Med förord av Erik Blomberg, Margit Lindström

 

Σημείωση: Οι Μακρής, Θεοδώρου ήταν στην ηγεσία της ΓΣΕΕ συνεχώς –με ένα μικρό μόνο διάλλειμα 9 μηνών το 1964– και την περίοδο της δικτατορίας. Συμβουλάτορας της ΓΣΕΕ, μεταξύ άλλων, ήταν ο Ιρβινγκ Μπράουν, Αμερικανός συνδικαλιστής και πράκτορας της CIA.

 

Επιστροφή στην αρχή της σελίδας.