ΜΜΕ και κοινή γνώμη


  Το 1967, αμέσως μετά την επιβολή της δικτατορίας στην Ελλάδα, ιδρύθηκαν στη Στοκχόλμη, και στη συνέχεια σε όλες τις μεγάλες πόλεις της Σουηδίας και Σκανδιναβίας, επιτροπές για την αποκατάσταση της δημοκρατίας στη χώρα μας.
Η Σουηδική Επιτροπή για την αποκατάσταση της δημοκρατίας στην Ελλάδα, δεν  ήταν η πρώτη που ιδρύθηκε στη Σουηδία. Είχαν προηγηθεί η Λέσχη Φίλων της Ελλάδας το 1821, η Σουηδό-Ελληνική Λέσχη το 1941, η  Σουηδική Επιτροπή ενημέρωσης για την Ελλάδα το 1945. (Σήμερα, 2014, μια ακόμα επιτροπή προσπαθεί να στηθεί).

Είναι γνωστή η καταδίκη της χούντας από όλα τα Σουηδικά πολιτικά κόμματα, και η ενεργή συμπαράσταση του σουηδικού λαού προς τον ελληνικό τα χρόνια της δικτατορίας των συνταγματαρχών. Η συμπαράσταση αυτή είναι μοναδική. δεν υπήρξε για άλλη δικτατορική χώρα, Ισπανία, Πορτογαλία, Χιλή... Γιατί η Ελλάδα έχει αυτή την ιδιαίτερη αντιμετώπιση; Ποιοί είναι οι κύριοι παράγοντες που συνέβαλλαν σ᾿ αυτό; Πόσο επηρέασε η διδασκαλία των κλασικών σπουδών στα σουηδικά πανεπιστήμια; Τα νεοελληνικά που διδάσκονταν στα σχολεία εκπαίδευσης ενηλίκων;

Οι Γεωργαλάδες, της χούντας, γνώριζαν πως, Η πένα είναι ισχυρότερη από το ξίφος. Γι᾿ αυτό, ακριβοπλήρωναν ευνοϊκά, για τη χούντα, άρθρα. Στη Σουηδία δεν το πέτυχαν΄ πολύ λίγα δημοσιεύματα που υποστήριζαν τους συνταγματάρχες γράφτηκαν, παρόλο που πλήρωναν, δημοσιογράφους, 10.000 κορώνες (πολύ μεγάλο ποσό για την περίοδο αυτή) το άρθρο! Αντίθετα, υπήρξε πλούσια ενημερωτική αρθρογραφία για την πολιτεία των συνταγματαρχών, σε όλες τις σουηδικές εφημερίδες, από σουηδούς, κύρια, αλλά και έλληνες. Ημερήσιες εφημερίδες είχαν παραχωρήσει στον Κωστή Παπακόγκο μόνιμη στήλη, όπως η εφημερίδα Καθημερινά Νέα (Dagens Nyheter) που κυκλοφορούσε, καθημερινά, σε 500.000 αντίτυπα και διαβάζονταν, από 2.000.000 σουηδούς. Χειραγωγήθηκε η σουηδική κοινή γνώμη; Επηρεάστηκε με τεχνικές ελέγχου και προπαγάνδας;

   Η απάντηση είναι αρνητική, γιατί η οργάνωση της δημοκρατίας ήταν τέτοια που τα μυαλά των πολιτών δεν έμπαιναν σε καλούπια.
Οι σουηδοί, μεγαλωμένοι σε μια δημοκρατική κοινωνία εφοδιάστηκαν με τα μέσα της πνευματικής αυτοάμυνας. Δεν ήταν σκλάβοι κάποιου συστήματος κατήχησης και ελέγχου. Κράτησαν κριτική στάση απέναντι στους θεσμούς της Ελλάδας.
Χρησιμοποιώντας την έμφυτη νοημοσύνη τους, την αναλυτική τους ικανότητα να εξετάζουν και να συγκρίνουν τα δεδομένα όπως αυτά παρουσιάζονταν, συμπαραστάθηκαν με λόγια και έργα στον ελληνικό λαό. στη χώρα που έχει μια παράδοση της δημοκρατίας. Στον τόπο που άρχισε η διαμόρφωση δημόσιας συνείδησης μέσα από βιβλία ιστορίας και άλλα μέσα.

Εκδόσεις

Αρκετά βιβλία, με αντιδικτατορικό περιεχόμενο, εκδόθηκαν στη Σουηδία την περίοδο της επταετίας.

Τα κύματα της Ρόδου αντιδικτατορικό βιβλίο Σουηδία Παπακόγκος

Η μακέτα, του εξωφύλλου, είναι του Γιάννη Καλούπη.

Το βιβλίο, Τα κύματα της Ρόδου, του Κωστή Παπακόγκου που κυκλοφόρησε στα σουηδικά το 1969, είναι το πρώτο βιβλίο που μετέφερε το αντιστασιακό μήνυμα στον έξω κόσμο. Είναι ένα ωραίο μυθιστόρημα με περιπετειώδη ιστορία. Η έκδοσή του στα σουηδικά συνέβαλε να γίνει γνωστό το δράμα του ελληνικού λαού. Είναι μια "σαφής καταγγελία του δικτατορικού καθεστώτος και πολύτιμος σύμμαχος των μεταναστών που μαχότανε στις Ευρωπαϊκές χώρες για να ξυπνήσουν τις συνειδήσεις των Ευρωπαίων μπροστά στην κατάλυση των ελευθεριών και στην περιφρόνηση κάθε ανθρώπινου δικαιώματος που επιχειρούσε η χούντα στην Ελλάδα". Τόσο το βιβλίο όσο και οι ευνοϊκές κριτικές στο σουηδικό τύπο, συνέβαλαν στο κίνημα συμπαράστασης που αναπτύχθηκε. Η πρώτη παρουσίασή του, στα ελληνικά, έγινε στην εφημερίδα Ελεύθερη Πατρίδα που εκδίδονταν στη Ρώμη από το ΠΑΜ ( Πατριωτικό Αντιδικτατορικό Μέτωπο).

Τα κύματα της Ρόδου εκδόθηκαν στα ελληνικά στη Στοκχόλμη, από τις εκδόσεις FAROS το 1984, και στην Ελλάδα το 2004 από τις εκδόσεις Παπαζήση. Και οι δύο εκδόσεις απέσπασαν ευνοϊκές κριτικές.

Παναγιώτης Καλογιάννης Απρίλης 2014

 

Η τέχνη στην υπηρεσία του αγώνα.
  "ΤΑ ΚΥΜΑΤΑ ΤΗΣ ΡΟΔΟΥ" του Κωστή Παπακόγκου

   Τον περασμένο Οκτώβρη (1969, σημ. Τοξότη) μπήκε σε κυκλοφορία στη Σουηδία το βιβλίο του Κωστή Παπακόγκου Τα κύματα της Ρόδου. Πρόκειται για το πρώτο μυθιστόρημα του ποιητή, που για μεγάλο χρονικό διάστημα απασχόλησε τις στήλες των εφημερίδων όχι μόνο στη Σουηδία, αλλά σε ολόκληρη τη Σκανδιναβία. Η έκδοση συνέπεσε με τις μεγάλες κινητοποιήσεις γύρω από το πρόβλημα της αποβολής της Ελλάδας απ᾿ το συμβούλιο της Ευρώπης και είναι αναντίρρητη η συμβολή του σ᾿  αυτό. Από τις τρίστηλες και τετράστηλες κριτικές των εφημερίδων παίρνουμε μερικά αποσπάσματα σα δείγματα της Σκανδιναβικής θεώρησης απέναντι στο ελληνικό πρόβλημα και τον συγγραφέα του:

"Στις 21 του Απρίλη 1967 πήρε η χούντα την εξουσία στα χέρια της στην Ελλάδα, γράφει ο Γιάκομπ Μπράντιγκ στην Αφτονμπλάντετ, κεντρικό όργανο της Σοσιαλδημοκρατίας. Αυτή τη μέρα έχει σαν πλαίσιο ένα πυρετώδες και εντατικό μυθιστόρημα του ποιητή Κ. Παπακόγκου. Εκεί αντανακλάται μια φρενίτιδα και μια απελπισία που σε πείσμα όλων στρέφεται στην προετοιμασία του αγώνα... Το μίσος διεισδύει μέσα απ' την ειρωνεία και του λόγου τα γυρίσματα στρέφονται όπως άντερα σφαχτού κάτω απ᾿ τ᾿  αστέρια, γι᾿ αυτό που έγινε μια μυρωμένη άνοιξη... Το πρώτο 24ωρο περνά. Οι αγωνιστές συνειδητοποίησαν τους υπολογισμούς τους, γι᾿ αυτό η Ελλάδα θ᾿ ανασάνει το ταχύτερο...".

Στο εκκλησιαστικό περιοδικό Βωρ Κύρκα ο Κάρλ-Χένρικ Γκρένχολμ γράφει στο άρθρο του Αγώνας για την ανθρώπινη αξιοπρέπεια: η αντίσταση ενάντια στη χούντα δεν είναι πια δυνατή με κοινοβουλευτικούς αγώνες. Η μόνη δυνατότητα για τη δημοκρατία και την ελευθερία στην Ελλάδα είναι ο ένοπλος αγώνας. Εκεί κλείνει και το βιβλίο. Αλλά στο μυθιστόρημα υπάρχει και μια παρότρυνση για βοήθεια στο ελληνικό αντιστασιακό κίνημα, όπως και μια παράκληση για συνέχιση του μποϊκοταρίσματος στο παραδεισένιο νησί της Ρόδου και της δικτατορίας στην Ελλάδα".

Ο κριτικός της Εσκιλστούνα Κιουρίρεν αναλύει το περιεχόμενο του βιβλίου και συνιστώντας το στους αναγνώστες κλείνει: "Η αφηγηματική τέχνη του Παπακόγκου είναι μεγάλη. Είναι δυναμική και αιχμαλωτίζει".

Μια λεπτομερειακή ανάλυση γίνεται επίσης στην εφημερίδα Ντάλα Ντεμοκράτεν. Ο κριτικός Σ. Ι. Γιούνσον με το άρθρο του: Ντοκουμέντο τρόμου για τη βίαια αρπαγμένη Ελλάδα, σχολιάζει: ο Παπακόγκος δεν βρίσκει την ανάγκη επέμβασης στην πολιτική κονίστρα της Ελλάδας. Με το βιβλίο του ξεσκεπάζει τις αδέξιες πολιτικές αναμίξεις του βασιλιά Κωνσταντίνου στις διάφορες ιστορικές συνθήκες της χώρας. Δείχνει επίσης ότι η δύναμη που δημοκρατικά απέκτησε η πλειοψηφία του λαού και προσπαθούσε να καλυτερέψει τη ζωή της, συγκρούονταν με την προνομιούχα μειοψηφία... Τα Κύματα της Ρόδου είναι ένα σπουδαίο βιβλίο. Είναι γνήσιο, γεμάτο από αφηγηματική ομορφιά κι᾿  από ευχάριστα ξαφνιάσματα. Αυτό μπορεί να φανεί σαν ασέβια απέναντι στην αποστολή του τόσο σοβαρού του θέματος. Δεν είναι όμως έτσι. Το χιούμορ εδώ είναι στυλιστικό μέσο που δυναμώνει την έκφραση και κάνει πιο απτή την πραγματικότητα. Ο μύθος σπάζει τα σύνορα πραγματικότητας και ονείρου γι' αυτό το πιθανό είναι ρεαλισμός και το απίθανο όνειρο ματωμένο. Αλλά το όνειρο ορμά μέσα στον εφιαλτικό τρόμο και γίνεται μια μάζα δυνατή απέναντι στην πραγματικότητα. Τα Κύματα της Ρόδου είναι μια καυστική σάτιρα χτισμένη πάνω σε γερά κοντράστα.

Στο  περιοδικό Μπε Ελ Εμ ο ποιητής Πέτερ Μπέργκμαν έγραψε σχετικά: "Το σπουδαιότερο με το βιβλίο αυτό είναι ότι πέτυχε να κρατήσει μια λεπτή, ειρωνική και αφηρημένη ατμόσφαιρα στη ζωή, ενώ σύγχρονα ο αναγνώστης ούτε για ένα λεπτό δεν ξεχνά τα τραγικά και καταστροφικά γεγονότα, που διαδραματίζονται στην ελληνική κοινωνία... Το μυθιστόρημα του Παπακόγκου είναι και αποτελεσματικό πολιτικά και σημείο υγείας στη λογοτεχνία..."
Χ.Π.

Η παρουσίαση του βιβλίου στην εφημερίδα Ελεύθερη Πατρίδα, στις 7/3 1970.

 

Επιστροφή στην αρχή της σελίδας.