"...διότι η Δημοκρατία είναι υπόθεση του κάθε ελεύθερου και τιμίου ανθρώπου που επιθυμεί να ζει ελεύθερος, αγαπά και θέλει να διαφυλάξει την ειρήνη.
Δεν είναι πολιτική όταν αξιώνει κανείς να σταματήσει το αιματηρό όργιο που εξαπολύθηκε στην Ελλάδα με δολοφονίες, συλλήψεις, μεσαιωνικά βασανιστήρια, δίκες, καταδίκες, εκτοπίσεις και φυλακίσεις εναντίων όλων των Ελλήνων ασχέτως πολιτικών πεποιθήσεων -αριστερών, κεντρώων, δεξιών, και μόνο ασυνείδητοι τυχοδιώκτες για να δικαιολογήσουν την απουσία τους από το εθνικό προσκλητήριο καταφεύγουν στην πιο φτηνή κατηγορία ότι ο Σύλλογος πολιτεύεται.
Στο διάστημα που μας πέρασε ο Σύλλογος.....εξυπηρέτησε συνολικά 52 Έλληνες... με σπίτι, ιατρική περίθαλψη, άδεια εργασίας...."

από τον απολογισμό του ΔΣ το 1968

Ο Ηλίας Κοντός, ένας από τους συμμετέχοντες, θυμάται.

Δέκα Έλληνες στην Ισλανδία, καλοκαίρι 1968.


Ήταν Ιούνιος μήνας του 1968. Η χούντα στο ζενίθ της δύναμής της, και καταπίεσης του ελληνικού λαού. Οι έλληνες του εξωτερικού, είχαν οργανώσει επιτροπές για την αποκατάσταση της δημοκρατίας στην Ελλάδα. Η Ελληνοσουηδική επιτροπή της Στοκχόλμης είχε μεγάλη επιρροή. Εξέχουσες προσωπικότητες έπαιρναν μέρος ενεργό. Ο ίδιος ο Πάλμε κατέβαινε στο πεζοδρόμιο για έρανο, μαζί με τον Πιέρ Σορί. Η Σουηδία στάθηκε στο πλευρό μας. Ήταν αλήθεια αυτό που ο Ανδρέας Παπανδρέου είπε:"Η Σουηδία είναι η συνείδηση του Κόσμου". Εγώ προσωπικά πήρα 2.000 κορώνες -ποσό σεβαστό τότε- από τη διεθνή επιτροπή αμνηστίας, για να βοηθήσω τις δυο μου θειάδες που είχαν επικηρυχτεί και κρύβονταν σε σπίτια φίλων και συγγενών. Τα χρήματα, έφθασαν στα χέρια τους μέσω του πρώτου μου ξαδέλφου Δ.Κολοκοτρώνη, που με επισκέφθηκε στη Σουηδία τον Ιούνιο του ΄68. Τον ίδιο μήνα, είχε σύνοδο το ΝΑΤΟ στο Ρέικιαβικ της Ισλανδίας. Αντιπρόσωπος της χούντας στάλθηκε ο υπουργός εξωτερικών, Πιπινέλης. Η επιτροπή πήρε απόφαση να στείλει 10 έλληνες στην Ισλανδία, με αποστολή να κατατοπίσουν την κοινή γνώμη για την κατάσταση στην Ελλάδα, την ευθύνη του ΝΑΤΟ και ιδιαίτερα των ΗΠΑ. Διαδηλώσεις με έντονη διαμαρτυρία κατά του Πιπινέλη ήταν μέσα στο πρόγραμμα. Ξαφνιάστηκε ο χουντικός υπουργός όταν έγινε δεκτός στο αεροδρόμιο, με τα ανάλογα συνθήματα. Μόνο αυτό δεν περίμενε να αντιμετωπίσει, ο Πιπινέλης, στη μακρυνή "Θούλη του Πυθέα".


Οι δέκα έλληνες που ταξίδεψαν είναι οι εξείς:Χαλάμπος Καλαντζής, Θόδωρος Καλιφατίδης, Ηλίας Κοντός, Γιώργος Λογοθέτης, Ντίνος Παπαδόπουλος (κύπριος) Γιώργος Φαρφαράς, Ν.Καρακίτσος, Βασίλης Ξάνθος, Γιάννης Τσιπράς και Κώστας Συνοδινός.
Αναχωρήσαμε με δυο ιδιωτικά αυτοκίνητα για το Όσλο, κι από κει με αεροπλάνο στο Ρέικιαβικ. Ήμασταν χαρούμενοι για την αποστολή μας. Το ελάχιστο που μπορούσαμε να εκτελέσουμε για το λαό που στέναζε κάτω από τη βάναυση βία, μιας ομάδας αδίστακτων προδοτών όπως απέδειξε η τραγωδία της Κύπρου. Το καλοκαίρι θαυμάσιο και,το ταξίδι μας προς το Όσλο λίαν ευχάριστο. Ο Μπάμπης ήθελε να οδηγήσει αν και δεν είχε πάρει ακόμα δίπλωμα. Του κάναμε το χατίρι για λίγα χιλιόμετρα. Σταματούσαμε που και που. Για να ξεκουραστούμε παίζαμε μπάλα.

Στο Όσλο επιβιβαστήκαμε σε ένα αεροπλάνο ντακότα. Ήταν το πρώτο μου ταξίδι με αεροπλάνο, το ίδιο και για τον Ξάνθο, πράγμα που μας άγχωσε λίγο. Μη στεναχωριέσαι του λέω αν πέσουμε στον Ατλαντικό δεν θα καταλάβουμε τίποτα. Όχι τέτοια λόγια μου απαντά λίαν εκνευρισμένος. να φας τη γλώσσα σου "Να είμαστε εξηγημένοι και περπατημένοι!!!". ( ελληνικά ανωτέρου επιπέδου!). Σε λίγο απογειώθηκε το ντακότα, σταθεροποιήθηκε κανονικά κι΄ ο εκνευρισμός μας έφυγε μετά από ένα καλό φαγητό και κρασί.

Ύστερα από λίγες ώρες άρχισε η προσγείωση. Το τοπίο φαινόταν παράξενο, σαν της Σελήνης, χωρίς ίχνος κάποιας βλάστησης. Κατεβήκαμε σώοι και αβλαβείς. Στην έξοδο έβγαλε ο Συνοδινός ένα μεγάλο πανό με συνθήματα: "Κάτω η χούντα, Έξω οι Αμερικάνοι από την Ελλάδα". Όλοι μας βροντοφωνάξαμε όλα τα σχετικά συνθήματά μας. Οι Ισλανδοί μας κοιτούσαν με απορία αλλά και με κατανόηση, αφού δώσαμε τις κατάλληλες εξηγήσεις για το σκοπό της επίσκεψής μας.
Στην έξοδο μας περίμεναν αντιπρόσωποι του Σοσιαλδημοκρατικού κόμματος. Ένας μιλούσε ελληνικά. Πήγαμε στα γραφεία του κόμματος, μια ωραία βίλα ξύλινη στο κέντρο της πόλης, κοντά σε μια λίμνη με πάπιες. Φιλοξενηθήκαμε σε διάφορες οικογένειες. Ο Καλιφατίδης και εγώ (Ηλίας Κοντός) μοιραστήκαμε μια ολόκληρη βίλα που μας παραχώρησε ένας νεαρός ηθοποιός. Κάναμε λουτρό σε ζεστό νερό, που έρχονταν κατευθείαν από τις θερμές πηγές. Το νερό μύριζε θειάφι αλλά το μπάνιο ήταν πολύ απολαυστικό.

Το πρόγραμμά μας άρχιζε την επόμενη ημέρα, με τη συμμετοχή μας σε μια πορεία ειρήνης κάπου 30 χιλιόμετρα. Είχαμε μαζί μας τα σχετικά πανό με συνθήματα κατά της χούντας. Τραγουδούσαμε τραγούδια του Θεοδωράκη. Φυσούσε θαλάσσιος άνεμος από τον Ατλαντικό. Συνδυασμός ήλιου και αέρα μας δημιούργησαν ένα επώδυνο έξεμα στο σβέρκο.
Ο Καλιφατίδης κρατούσε την ελληνική σημαία. Ο άνεμος ταρακουνούσε το λεπτό Θόδωρο με όλη τη σημαία, σαν σπιρτόξυλο. Αλλά ο Θοδωρής δεν εννοούσε να εγκαταλείψει το λάβαρο. Ήταν πολύ διασκεδαστικό. Οι υπόλοιποι χειροκροτούσαμε και φωνάζαμε: "Ο Δημήτριος ο Πολιορκητής" ή "ο Αννίβας προ των πυλών" του Ρέικιαβικ. Πλησιάζαμε στην πόλη. Όλο το περιβάλλον μύριζε θειάφι ανακατεμένο με μπακαλιάρο. Στην κεντρική πλατεία έγιναν οι σχετικές ομιλίες. Ο Συνοδινός μίλησε εκ μέρους της ομάδας μας. Έδωσε μια πλήρη εικόνα για την κατάσταση στην Ελλάδα και,ζήτησε φυσικά τη συμπαράσταση του Ισλανδικού λαού.

Μετά το τέλος της εκδήλωσης πήγαμε στα γραφεία. Μαζεύτηκε μέσα πολύς κόσμος. Σε λίγο έγινε κάτι καθόλου ευχάριστο. Ακροδεξιοί επιτέθηκαν εναντίον της ξύλινης βίλας με ξύλα και φιάλες. Τα χρειαστήκαμε λίγο, γιατί σκεφτήκαμε τι θα γινόταν αν πέταγαν και μολότωφ. Διασκεδάσαμε την ανησυχία μας καλαμπουρίζοντας. Γελούσαμε ασταμάτητα, νευρικά. Σε μια στιγμή σκύβω στ΄ αυτί του Λογοθέτη και τον ρωτώ γιατί γελά. "Ούτε και εγώ ξέρω γιατί γελάω", μου λέει. Τα γέλια μας έγιναν ακόμα πιο νευρικά. Σε λίγο ηρέμησαν τα πράγματα με την επέμβαση της αστυνομίας.

Ισλανδία έλληνες διαγηλώνουν

Φωτο Γιώργος Φαρφαράς

Η τρίτη μέρα, ήταν η μέρα της συνόδου του ΝΑΤΟ. Μαζευτήκαμε και καταστρώσαμε σχέδιο δράσης. Είχαμε τα πανό με συνθήματα για τη λευτεριά της Ελλάδας, κατά του ΝΑΤΟ και των αμερικανών. Εφοδιαστήκαμε με αυγά που, θα τα πετούσαμε κατά του Πιπινέλη. Τα μέτρα της αστυνομίας ήταν δρακόντεια. Να πλησιάσουμε τον Πιπινέλη, στάθηκε αδύνατο. Τα συνθήματά μας όμως ακούσθηκαν σε όλο το Ρεικιαβίκ. Συγκεντρωθήκαμε στο πανεπιστήμιο σ΄ ένα σημείο που βρίσκονταν ψιλότερα από την κύρια είσοδο. Κρατούσαμε όλοι αυγά. Ο Τσιπράς με ρώτησε. "Πόσα αυγά έχεις;".  Δυο, του απαντώ. Εγώ όμως έχω μια ολόκληρη σακούλα. Πάρε λοιπόν δυο ακόμη! Δυστυχώς δεν μπορέσαμε να τα πετάξουμε κατά του Πιπινέλη. Δεν πήγαν όμως χαμένα. Ένας ακροδεξιός μας προκάλεσε με χυδαίες βρισιές. Ο Συνοδινός τον άρπαξε από το σβέρκο και του εξαπέλυσε τουλάχιστον πέντε αυγά στα μούτρα του. Η σκηνή ήταν λίαν ξεκαρδιστική.

Το απόγευμα της ίδιας ημέρας ο Μπάμπης Καλαντζής, με μεταφραστή τον Καλιφατίδη, έδωσε συνέντευξη στην Ισλανδική τηλεόραση. Ο Θοδωρής είχε μια συνήθεια. Για να συγκεντρωθεί, προτού μιλήσει, έτριβε τα μάτια του με τα δάχτυλά του σε τέτοιο βαθμό, που τα μάτια του έβγαιναν έξω σαν του βάτραχου. Αυτό ενοχλούσε και εκνεύριζε φοβερά το Μπάμπη. Προτού λοιπόν πάνε για το σταθμό και ενώπιον όλης της ομάδας τον προειδοποίησε να προσέχει. Έτσι και έγινε.

Το βράδυ ήμασταν καλεσμένοι σε μια οικογένεια. Το φαγητό δεν ήταν μπακαλιάρος, όπως όλοι πιστεύαμε, αλλά κεφαλή προβάτου.
Μετά το γεύμα, τραβήξαμε (ο Θοδωρής και εγώ) για τη βίλα μας. Δυστυχώς τη βρήκαμε κλειδωμένη. Ένα σημείωμα μας πληροφορούσε ότι οι γονείς του ηθοποιού θα έφθαναν εντός ολίγου. Ήταν, πολύ αργά, περασμένα μεσάνυχτα. Περπατήσαμε στο παρακείμενο κοιμητήριο και βρήκαμε άσυλο σ΄ ένα παρεκκλήσι. Αλλά ούτε λόγος για ύπνο.

Συναντηθήκαμε όλοι μαζί την επόμενη μέρα. Είδαμε τον Ξάνθο πρησμένο. Τον πήγαμε στον οδοντογιατρό κι΄ ένα δόντι του Ξάνθου, έμεινε σουβενίρ στην Ισλανδία.

φασίστες, φασίστες φώναζαν διαδηλωτές, όταν η αστυνομία θέλησε να πάρει το όνομά του

Πέντε άτομα έφυγαν την επόμενη μέρα. Οι υπόλοιποι έμεινα ακόμη μερικές μέρες. Ο απόηχος του ταξιδιού, όμως, δεν χάθηκε. Η "Θούλη του Πυθέα" συμμετείχε ενεργά στην αντιχουντική εκστρατεία.


Ηλίας Κοντός. Φλεβάρης 2013

 

Προηγούμενο:Διαδήλωση στην Ισλανδία | Επόμενο: "Αποστολή¨στο Αουρέιλι