.  

Ο Χαράλαμπος Θεοδωρίδης μας είναι γνωστός σαν καθηγητής φιλοσοφίας στη Φιλοσοφική Σχολή του Πανεπιστήμιου Θεσσαλονίκης.

   Με το έργο του, "Επίκουρος, η αληθινή όψη του αρχαίου κόσμου", έγινε ο πρώτος σύγχρονος Έλληνας που ασχολήθηκε συστηματικά με τον Επίκουρο και άνοιξε τον δρόμο προς την επανακάλυψη της επικούρειας φιλοσοφίας στην εποχή μας.

  Ο Θεοδωρίδης, στα μαύρα χρόνια της Κατοχής,  εκπλήρωσε το πατριωτικό χρέος του συνεργαζόμενος με την Αντίσταση.
   Για το λόγο αυτό η Ελληνική Πολιτεία τον τίμησε, απολύοντάς τον από τη θέση του, ενώ άφησε ανενόχλητους συναδέλφους του που συνεργάστηκαν με τους κατακτητές.

Ο Χ. Θεοδωρίδης ήταν διευθυντής σύνταξης, μέχρι το 5ο τεύχος, του επιστημονικού περιοδικού Ανταίος. Στη συνέχεια τη διεύθυνση ανέλαβε συντακτική επιτροπή με υπεύθυνο τον Δ. Μπάτση.

   Το πρώτο τεύχος, του Ανταίου, κυκλοφόρησε στις 20 Μαΐου 1945 και το τελευταίο –πριν απαγορευτεί η κυκλοφορία του–, τον Ιούλη του 1951.
   Ο Τοξότης αναρτά το προγραμματικό άρθρο του πρώτου τεύχους, γραμμένο από τον Χ. Θεοδωρίδη.

Παναγιώτης Καλογιάννης, Στοκχόλμη Μάρτης 2016.

Προγραμματικό

Περνάμε στιγμές που απαιτούν να δώσουμε στο λαό μας το καλύτερο, που έχουμε.
   Ο ίδιος τη διανοητική εργασία δεν την ένιωσα σα μιαν απόκοσμη και μεριμνοφροντιστική σκόλη και μια επιστήμη για τον εαυτό της, η "εαυτής ένεκα και ου των αποβαινόντων", όπως την ήθελε ο Αριστοτέλης, δεν είχε νόημα για μένα. Με την ανάγκη να σταθώ κοντά στο μεγάλο κοινό δεν την ένιωσα επιτακτικότερα παρά σ΄ αυτές τις γεμάτος τραγικό μεγαλείο μέρες.

   Η ζωή τινάχθηκε με τέτοιαν ορμή από τη φρικτή μακρόχρονη πίεση, γύρω μας γίνεται τέτοιο ψυχικό και πνευματικό όργωμα, πλατύτατα στρώματα ξυπνημένα από παρορμήσεις, που έρχονταν από χίλιες κατευθύνσεις, δείχνουν τέτοια δεκτικότητα, που δεν μπορεί να μείνει ασυγκίνητος όποιος έταξε τον εαυτό του στην υπηρεσία του λαού, στην πνευματική του αγωγή, στην παιδεία και τη μόρφωσή του.
   Όσοι πήραν στα σοβαρά κάποιες επιδιώξεις, όσοι κουράστηκαν σκύβοντας σε βιβλία και πόνεσαν αναζητώντας αυτό που λέμε σωστή γνώση και αλήθεια, όσοι ένιωσαν τη γοητεία του υπερατομικού, που σκορπάει τη χαρά σε πλατύτερα στρώματα και, γι΄ αμοιβή τους, αφουγκράστηκαν τον χαϊδευτικόν αντίλαλο των στοχασμών τους από τη μεγάλη ολότητα, θα συμφωνήσουν μαζί μου πως δεν μπορούσε κανείς ν΄ αρνηθεί υπακοή στην υπέρτατη προσταγή.

Ανταίος κατοχή εμφύλιος

   Άμα αντικρίσεις στην έκτασή του το πρόβλημα του λαού μας, που πρώτη φορά σήμερα ξεκινάει στην πραγματική Αναγέννησή του, καταλαβαίνεις το πλάτος που παίρνει η διαφωτιστική εργασία. Ό,τι επίκαιρο και χρήσιμο έχει η ανθρώπινη επιστήμη κ' εμπειρία, ό,τι θα κάμει το λαό μας να νιώσει καλύτερα τον εαυτό του, τη φύση και τις συνθήκες της χώρας, όπου ζει, τα περασμένα του και τις απαιτήσεις της σημερινής ζωής του, αυτό που γίνεται έξω από τον ίδιο, σε ξένους λαούς και που μπορεί να του χρησιμεύσει σαν υπόδειγμα και σαν οδηγός, προβλήματα να τον φωτίσει στο δρόμο, που με τόση αποφασιστικότητα βάλθηκε να τον ακολουθήσει για ν' αξιοποιήσει τις δυνατότητες του εαυτού του και της χώρας του, να κάμει πλουσιότερη, πιο ευτυχισμένη, πιο όμορφη και πιο αγαπημένη την πατρίδα του, μπαίνουν στον κύκλο αυτών που θα απασχολήσουν το δημοσίευμά μας.

   Ο τόπος αυτός καθυστέρησε αποκαρδιωτικά. Για λόγους κ' υπαιτιότητες, που τις καταλαβαίνομε καλύτερα σήμερα, είχε το ατύχημα να συρθεί ως βαθιά στον 20ον αιώνα και ως τις μεγάλες συγκρούσεις των ευρωπαϊκών λαών με τη σφραγίδα φτωχής αγροτικής βαλκανικής και μισοαστικής χώρας. Το ρηχό επίστρωμα των μορφωμένων, πολιτικών, επιστημόνων, τεχνικών, δεν έδειξε ούτε αντίληψη εξαιρετική ούτε δημιουργικότητα. Με παραδείγματα των ημερών μας έπεισαν πως αυτό που λέμε ανάπτυξη, τεχνικά μέσα, πολιτισμό δεν είναι από τα δυσκολοκατόρθωτα. Φτάνει να παραμεριστούν ορισμένα εμπόδια, να δημιουργηθούν ορισμένες συνθήκες και να γεννηθεί η ορμή για δουλειά κάτω από φωτισμένη καθοδήγηση. Σε μια τέτοια δημιουργική διάθεση έφτασε ο λαός μας και θέτει αξιώσεις σε όλους, που μπορούν να προσφέρουν κάτι στις εξαιρετικές στιγμές.
   Από την άλλη ένα τέτοια άγγισμα με τις ζωντανές απαιτήσεις του καιρού μας ξανανιώνει και μας δίνει νέες δυνάμεις γιατί μας βυθίζει στις πρωταρχικές πηγές της ζωής, που αναβλύζουν από τα μυστικά βάθη του λαού, όπως επαφή με τη μάνα γη δυνάμωνε το γίγαντα, που πήραμε για σύμβολο του περιοδικού μας.

   Ο κύκλος που χάραξα παραπάνω προβάλλεται σα δυνατότητα, για τις γόνιμες στιγμές που περνάει το έθνος. Είναι ευτύχημα που ό,τι μπορώ να δώσω ο ίδιος κι όσοι κινούνται στον ίδιο ή συγγενικό κόσμον ιδεών έρχεται να το πλουτίσει η συμβολή σημαντικής ομάδας από νέους επιστήμονες, κοινωνιολόγους, οικονομολόγους, υγιεινολόγους, τεχνικούς που με θέρμη και ζηλευτή συγκρότηση καταπιάστηκαν τα θέματά τους. Και τον πυρήνα αυτόν θα έρθουν να τον δυναμώσουν άλλοι, πολλοί, νεότεροι, άγνωστοι σήμερα, που θα επιβληθούν αύριο. Κι ό,τι δεν εξαρτούμε οι ίδιοι θα το αναπληρώσομε με μεταφράσεις και πληροφορίες από τη μεγάλη χαρούμενη άνθηση που θ΄ ακολουθήσει, σε ορισμένες ιδίως χώρες, την απαίσια βαρυχειμωνιά των έξι χρόνων.

    Θέλω το περιοδικό μας να γίνει κεντρικόν όργανο σε όσους αισθάνονται την εσωτερική ορμή ν' ανασκουμπωθούν στο άνιο οικοδομικόν έργο για τον τόπο και για το λαό μας. Καλώ όλους αυτούς σε συνεργασία με τη βεβαιότητα πως οι παρααισιόδοξες διαστάσεις του σχεδίου μου θα βρουν τη δικαίωσή τους στη δυναμικότητα της εποχής.

   Χαράλαμπος Θεοδωρίδης


   

   Πηγή: Περιοδικό Ανταίος τεύχος 1, 20 Μαΐου 1945

 <  προηγούμενο | επόμενο >

Επιστροφή στην αρχή της σελίδας.