...

   

«Έφυγε ένας Ευγενής» από την ελληνική παροικία της Στοκχόλμης

Γλυκός και πράος, ευγενικός σε όλη του τη ζωή, ο αγαπητός σε όλους Χαρίσης, σαν άνθρωπος από άλλο Γαλαξία είναι από τους λίγους που δεν ψυχράνθηκε με κανέναν. δεν δημιούργησε ούτε έναν εχθρό. Έχαιρε τον σεβασμό όλων, και όλοι τον αγαπούσαν. Καταβεβλημένος από το αλτσχάϊμερ, έφυγε ήσυχα τα ξημερώματα της 13ης Μαΐου.

   Ο Χαρίσης γεννήθηκε το 1924 στις 10 του Φλεβάρη στην Αιανή του νομού Κοζάνης. Ήταν ο μικρότερος από τα τρία αδέλφια και μεγαλύτερος από τις τέσσερες αδελφές. Έβγαλε το δημοτικό σχολείο του χωριού του. Στο τέλος Αυγούστου του 1946 πήγε και βρήκε τους αντάρτες στο όρος Βούρινο, υψόμετρο 1866 μ., που βρίσκεται μεταξύ Κοζάνης και Γρεβενών. Εκεί δρούσε το τάγμα του Παλαιολόγου (Ζυγούρας Δημήτρης) και Μπαρπαλιά (Ρούνης Ηλίας).

Με τον συνεξόριστό του στη Γυάρο, και αδελφικό του φίλο Μ. Καλαντζή. Μεσοκαλόκαιρο του 2017, στον κήπο.

   Αιχμαλωτίστηκε λίγους μήνες αργότερα, το Γενάρη του 1947. Οι χωριανοί του, στο δικαστήριο, μίλησαν με τα καλύτερα λόγια γι’ αυτόν. Στο στρατοδικείο τρείς από τους δικαστές ψήφισαν ισόβια και δύο σε θάνατο. Γλυτώνοντας τη θανατική καταδίκη, στάλθηκε για "θαλάσσιες διακοπές", στη Γυάρο όπου έμεινε περίπου οκτώ χρόνια. Ήταν πολλές οι αναμνήσεις και οι διηγήσεις του για το νησί του διαβόλου. Με ιδιαίτερο χιούμορ αλλά και πόνο αναφέρθηκε στις μουχλιασμένες γαλέτες, τη μοναδική τροφή τους, σε μια περίοδο που το καΐκι, λόγω θαλασσοταραχής, δεν μπορούσε να προσεγγίσει. Άλλα πέντε χρόνια από τη ζωή του "αφιέρωσε ταξιδεύοντας" στην υπόλοιπη Ελλάδα, στις φυλακές Καλαμάτας, Πάτρας, Λάρισας και Τρικάλων. Ήταν φυλακισμένος στις φυλακές Καλαμάτας όταν οι δωσίλογοι, τα χαϊδεμένα παιδιά του κράτους "δικαίου", επιτέθηκαν και δολοφόνησαν φυλακισμένους δημοκρατικούς πολίτες στις φυλακές της πόλης.

   Αποφυλακίσθηκε το Σεπτέμβρη του 1959. Στο τέλος του ίδιου χρόνου παντρεύτηκε τη Σοφία, την κοπελιά που ήταν ερωτευμένος πριν βγει στο κλαρί. Απέκτησαν δυο παιδιά και επτά εγγόνια. Τα πρώτα χρόνια του γάμου τους συνέπεσαν με την τρομοκρατία που ο "μεγάλος εθνάρχης" είχε εξαπολύσει. Ο νιόπαντρος Χαρίσης δεν μπορούσε να βρει δουλειά ούτε για ένα μεροκάματο!. Δεν είχε την οικονομική δυνατότητα να αγοράσει ούτε μια οκά γάλα για τα παιδάκια του. Κάποτε ένας εργολάβος τον πήρε να εργασθεί στην κατασκευή μιας γέφυρας. Πολύ σύντομα, ύστερα από πέντε μέρες, η αστυνομία τον εντόπισε και απειλώντας τον εργολάβο απαίτησε, απ’ αυτόν, να τον διώξει. Το ψωμί της οικογένειας το εξασφάλιζε η Σοφία που δούλευε σαν μοδίστρα στο σπίτι. Ο ίδιος σαν "επικίνδυνος" για την δημόσια τάξη και ασφάλεια έπρεπε να παρουσιάζεται στην χωροφυλακή κάθε Δευτέρα. Ενδιαφέρονταν, οι χωροφύλακες, βλέπεις για... την υγεία του.
   Το καλοκαίρι του 1965, με τη βοήθεια ενός γνωστού του, πρώην ταγματάρχη στον ΕΛΑΣ, που εργάζονταν στο γραφείο ενός βουλευτή της Ένωσης Κέντρου, πήρε διαβατήριο, και τον Αύγουστο ήρθε στη Σουηδία. Στάθηκε τυχερός. Η χωροφυλακή τον γνώριζε σαν Χαρίση Ευαγγελόπουλο, και πολύ αργά κατάλαβε ότι ο Χαράλαμπος Ευαγγελόπουλος που με την άδειά της ταξίδευε για τη  Σουηδία ήταν το ίδιο πρόσωπο. Στην Ελλάδα έμειναν, μην μπορώντας να πάρουν διαβατήριο, η Σοφία με τα δυο μικρά παιδιά τους.

   Ο Χαρίσης πήγε στη Γυάρο με γνώσεις του δημοτικού σχολείου. Στην εξορία, όμως, στη Γυάρο, έμενε στην ίδια σκηνή με τρεις καθηγητές πανεπιστημίου. Δεν μπορούσα να πάρω μέρος στις συζητήσεις τους, έλεγε. Τούς άκουγα όμως πολύ προσεχτικά. Η επιμονή του Χαρίση να ακούει με προσοχή, να μαθαίνει και να ερευνά ανέβασαν την κριτική του σκέψη.
Συζητώντας μαζί του, στο πάντα ήρεμο και ευγενικό του πρόσωπό, διαπίστωνες ότι, «ανάμεσα στους λεγόμενους απλούς ανθρώπους, ακόμα και στους ανθρώπους χωρίς σχολική παιδεία, υπάρχουν άτομα με αυτόνομη κριτική σκέψη και προσωπικότητα, με αξιοζήλευτη, ενίοτε, κρίση ακόμα και για ακαδημαϊκούς δασκάλους ή και για ερευνητές σύνθετων κοινωνικών φαινομένων και καταστάσεων». Οι κρίσεις του, οι εκτιμήσεις του για κοινωνικά, και πολιτικά φαινόμενα και καταστάσεις είχαν πραγματικό ιστορικό αντίκρισμα, χωρίς να υπάρχει πίσω από αυτές ερευνητική ή θεωρητική τεκμηρίωση. Υπήρχαν, βέβαια, οι γνώσεις από το «πανεπιστήμιο» της Γυάρου.

"Η πολυμάθεια δεν διδάσκει να σκέφτεσαι..." (Ηράκλειτος, Απ. 40)

   Οι αυθεντίες (ηγεσία του ΚΚΕ) δεν τον απάλλαξαν απ΄ την ευθύνη να σκέφτεται, και να κρίνει. Πιστός στα οράματα της αριστεράς για τα οποία αγωνίστηκε, φυλακίστηκε και εξορίστηκε, εντάχθηκε αμέσως, χωρίς δισταγμούς και ενδοιασμούς, στο Κ.Κ.Ε. Εσωτερικού.
   Πίστευε ότι πρέπει να πάψει να ισχύει η αναφορά, και η τυφλή πίστη σε μια αυθεντία. Χωρίς να έχει κάνει θεωρητικές επεξεργασίες, μπορούσε εύκολα να αντιληφθεί ότι, η σοφία των μελών, φίλων και οπαδών πρέπει και μπορεί να διαμορφώσει τις θέσεις του κόμματος απέναντι στην ελληνική κοινωνία.
   Δεν αναζητούσε άμεσες και γρήγορες λύσεις. Δεν ασπάσθηκε συνθήματα του τύπου: «στις 18 σοσιαλισμός». Γνώριζε πως η αλήθεια είναι κρυμμένη βαθιά πολύ βαθιά, και αμφισβητούσε τους λαοπλάνους πολιτικούς αρχηγούς (κάθε χρωματισμού) που είχαν έτοιμες, άμεσες, και εύκολες λύσεις σε σύνθετα προβλήματα. Απορούσε για την ρηχή πολιτική σκέψη όσων του έλεγαν πως ο ΣΥΝ θα σχίσει τα μνημόνια κ.α..

Π. Καλογιάννης, Χαρίσης. Μ. Καλαντζής. Μεσοκαλόκαιρο 2017 στο δωμάτιό του.

   Στη Σουηδία πέρασε μια άλλη «εξορία» ζώντας μακριά από τη γυναίκα του, τη Σοφία, και τα δυο παιδιά του, Άκη και Νίκο, γιατί οι κυβερνήσεις αποστασίας, στην αρχή, η χούντα στη συνέχεια δεν της έδιναν διαβατήριο. «Πήγαινα στο σπίτι το βράδυ και πετούσα το πορτοφόλι στο πάτωμα οργισμένος. Τι να τα κάνω τα λεφτά, όταν δεν έχω κοντά μου αυτούς που αγαπώ;» Η οικογένεια ενώθηκε στο τελευταίο διάστημα της δικτατορίας, όταν ύστερα από τη μεσολάβηση μιας γυναίκας η οποία ράβονταν στη Σοφία, και είχε γνωριμίες με ανθρώπους του καθεστώτος, πήρε το πολυπόθητο διαβατήριο.

   Με το ήθος και την εργατικότητά του, τίμησε την ελληνική παροικία, και κέρδισε την αγάπη και την εκτίμηση "εχθρών" και φίλων. Υπάρχουν πολλοί που δεν έχουν «μορφωθεί», κι ωστόσο δεν διαφέρουν ουσιαστικά από τους μορφωμένους στον τρόπο ζωής. Ζούνε όπως κι εκείνοι, σύμφωνα με το λογικό, σύμφωνα με τις αρχές και τα κελεύσματά του.
   Την περίοδο της δικτατορίας με συνεντεύξεις στη Σουηδική τηλεόραση ενημέρωνε τους Σουηδούς για τις συνθήκες που επικρατούσαν στις φυλακές και στους τόπους εξορίας. Τον θυμόμαστε, και ακόμα μιλάμε, για την μαεστρία με την οποία διηύθυνε τις πολυπληθείς και, συχνά, πολυτάραχες συνελεύσεις στο Σύλλογο της Στοκχόλμης.
   Ο Χαρίσης, κέρδισε δίκαια και διακριτικά τα γνωρίσματα του ελεύθερου και δίκαιου ανθρώπου, του δημοκράτη πολίτη, του καλού οικογενειάρχη, του τιμημένου φίλου. Αισθάνονται τυχεροί όσοι τον γνώρισαν και συναναστράφηκαν μαζί του.

   Παναγιώτης Καλογιάννης, Στοκχόλμη Μάης 2018.

 

   ΥΓ1: Βίντεο για τη Γυάρο, μέρος πρώτο

   ΥΓ2: Αφιερωμένο στους νεκρούς του μεγάλου Πατριωτικού Αγώνα. (Ύμνος του ΕΛΑΣ)

 

 

 

 

   Επιστροφή στην αρχή της σελίδας.