Ο σουηδός και η φύση

     Όταν κάποιος ακούει Σουηδία, στο μυαλό του έρχεται ο θεατρικός συγγραφέας και μυθιστοριογράφος August Strindberg, οι κινηματογραφικές ταινίες του Ingmar Bergman, οι επιτυχίες των AΒΒΑ, οι ξανθές λυγερόκορμες σουηδέζες, σίγουρα το αναπτυγμένο κοινωνικό κράτος, οι βαρυχειμωνιές (αν και τα τελευταία χρόνια αποτελούν παρελθόν) κλπ.
   Αρκετοί γνωρίζουν πως η Σουηδία είναι πρωτοπόρος χώρα σε πολλούς τομείς όπως, να μεγαλώσει κανείς τα παιδιά του, η πιο καινοτόμος χώρα, η χώρα με οργανωμένο σύστημα μεταφοράς, ιδανική χώρα να γεράσεις κ.α. Έρχεται επίσης στις πρώτες θέσεις στην ελευθερία έκφρασης, ή σαν χώρα με τους πιο χαρούμενους κατοίκους.
   Οι σουηδοί εντυπωσιάζουν για το σεβασμό τους στην πολιτιστική τους κληρονομιά. Διατηρούν τα ιστορικά τους μνημεία, μουσεία, και οργανώνουν άφθονες πολιτιστικές εκδηλώσεις. Η χώρα δεν έχει γνωρίσει πόλεμο τα τελευταία 200 χρόνια, έχει ανεπτυγμένο τεχνικό πολιτισμό και συνδυάζει ένα μοντέρνο καπιταλιστικό κράτος στον τομέα της οικονομίας, με ένα πολύ ανεπτυγμένο σοσιαλιστικό κοινωνικό κράτος. (Ξακουστό μέχρι τη δολοφονία του Πάλμε). Παρόλο που η φορολογία είναι μεγάλη, οι πολίτες δεν διαμαρτύρονται γιατί οι φόροι επιστρέφουν στον πολίτη με μορφή παροχών όπως, εκπαίδευση, ιατροφαρμακευτική περίθαλψη, συγκοινωνίες, οικονομικές παροχές σε φτωχούς κλπ. Πρέπει να πούμε ότι μετά τη δολοφονία του Πάλμε, η οικονομική διαφορά ανάμεσα σε πλούσιους και φτωχούς μεγαλώνει συνεχώς. Η παγκοσμιοποίηση πλήττει και τη Σουηδία σε πολλούς τομείς.
   Η Σουηδία έχει πλούσια και όμορφη φύση. Αρχιπελάγη, ψηλές βουνοκορφές, ποτάμια, λίμνες και  δάση που ο συνδυασμός χρωμάτων το φθινόπωρο σε μαγεύει. Οι σουηδοί φημίζονται για την οικολογική τους συνείδηση και, είναι ταυτισμένοι με τη φύση. Θεωρούν την εργασία δικαίωμα, είναι νομοταγείς πολίτες, ανακυκλώνουν και, λατρεύουν την ύπαιθρο.
   Πριν το 1900, υποστήριζαν πως το σημαντικότερο χαρακτηριστικό του σουηδού ήταν η μεγάλη αγάπη για τη φύση. Αυτή η κατά γενική ομολογία επιθυμία του σουηδού προς τα ακατοίκητα δάση, και τις απόμερες λίμνες που καταλήγουν ρυάκια. Η έντονη σχέση του με τη φύση συνδυάστηκε με μια ''ψυχρή''  στάση απέναντι στους άλλους ανθρώπους: ''...οι σουηδοί  αγαπάμε περισσότερο τη φύση απ'  τους ανθρώπους''.
   Αργότερα διατυπώθηκε διαφορετικά η αντίληψη του σουηδού για την αγάπη και το ομαδικό πνεύμα. ''Η επιθυμία να είναι εξ ολοκλήρου ο εαυτός του'', που ώθησε τον σουηδό στη φύση, ήταν μια έκφραση για τον ''αδάμαστο ατομικισμό'' και την ''ασυγκράτητη επιθυμία για ελευθερία'' του.
   Στη δεκαετία του 1930 προβλήθηκαν περισσότερο οι θετικές πλευρές του σουηδού: ''ο σουηδικός λαϊκός χαρακτήρας που συνδυάζει την ελευθερία και τη νομιμότητα. Ένα δυνατό πάθος για τη δικαιοσύνη συζούσε με μια ισχυρή αίσθηση της αξίας της προσωπικής ελευθερίας''.        
   Σε αντίθεση με την Ελλάδα που είναι ανεπτυγμένες οι οικογενειακές σχέσεις, στη Σουηδία το κράτος είναι υπεύθυνο για τον πολίτη. Η ατομική εξάρτηση από το κράτος έχει μια αντικοινωνική πλευρά: η ελευθερία  του μοναχικού πολίτη είναι εξαρτώμενη από το ισχυρό κράτος. Η ιδέα του ανεξάρτητου και του αυτόνομου πολίτη συνδέεται πάνω απ' όλα με το φυσικό περιβάλλον. Εάν σε πολλά μέρη της Ευρώπης λέγεται πως ο αέρας της πόλης δίνει την ελευθερία, στη Σουηδία η ύπαιθρος έχει γίνει το σύμβολο για την ελευθερία του ατόμου. Μόνο στο θρόισμα του δάσους και το κελάρυσμα του χείμαρρου μπορεί ο σουηδός να είναι πραγματικά ο εαυτός του.

    
   Ο Παύλος Μών δεν αποτέλεσε εξαίρεση στη λατρεία για τη φύση και, τη δεκαετία του 1930 το όνειρό του έγινε πραγματικότητα.
   Σιγά σιγά ωρίμασε η σκέψη να αποκτήσω ένα κομμάτι γης στη Σουηδία. Ονειρευόμουνα ένα κομμάτι παρθένας φύσης προσβάσιμο στη στεριά και ταυτόχρονα να βρίσκεται σε ανοιχτή θάλασσα. Τυχαία κατευθύνθηκα στο Τουρό (Torö). Στο νότιο τμήμα, γύρω από το αγρόκτημα Χέρχαμρα (Herrhamra) άρχισαν να χτίζονται βίλες αλλά βορειοδυτικά  βρίσκονταν μια ξεχασμένη ακρούλα, μια γωνιά, άγρια και όμορφη που ήταν ότι ακριβώς ζητούσα. Ο γεωργός Φρανς Λίντροφ με οδήγησε από ένα φιδωτό ανηφορικό δρόμο μέχρι μια δασωμένη πλαγιά, στην άκρη ενός γκρεμού), που στέφεται από πανύψηλους βράχους που βυθίζονται απότομα στη θάλασσα. 
   Εκεί πάνω απολαμβάνει κανείς το εκρηκτικό πανόραμα που ξαπλώνεται μπροστά στα μάτια του και είναι αδύνατο να το  φανταστεί όταν ανεβαίνει την πλαγιά. Σχεδόν ναρκώνεται από αυτή την επιβλητική οπτασία: εκτεταμένη ηλιόλουστη  θάλασσα σε πολλά μίλια, καταπράσινα νησιά, γκρι μπλε βράχια και μαύρες βραχονησίδες κάτω από ένα ατέλειωτο ουρανό. Μαγεύτηκα μπροστά σ' αυτό το θαύμα.
   Μου φάνηκε πως είναι βλασφημία να γίνεις ιδιοκτήτης ενός κομματιού της φύσης με χρήματα. Αλλά ακόμα και η ποίηση είναι διανθισμένη με παράλογες διηγήσεις. Έτσι απόχτησα για λίγα χιλιάρικα δυο στρέμματα γης και έγινα ιδιοκτήτης σε ένα παράδεισο: βράχια με στρογγυλεμένες κορυφές που μοιάζουν σαν ξεβρασμένες φάλαινες, βράχια με κάθετους γκρεμούς, βράχια με σμιλεμένες σπηλιές, κομματιασμένα σε μικρά και μεγάλα βράχια κοντά στη θάλασσα. Μια θάλασσα ανεξερεύνητη, με πολλά και διάφορα ψάρια, γιατί όχι και ένα θαλασσινό τέρας.
   Μια πλαγιά γεμάτη από έλατα, πεύκα και σημύδες, ένα οροπέδιο με αγριοκυπαρίσια που θα μπορούσαν να στολίζουν ένα γαλλικό αγρόκτημα. Ανθεκτικά φυντάνια από βελανιδιές, ένα λιβάδι περιφραγμένο από ανοιξιάτικα λουλούδια, ένα βράχο γεμάτο αγριοσμέουρα και βατόμουρα, ένα παλιό ηλιοκαμένο φράχτη, μια κερασιά, ένα κομματάκι αγρού, όπου τολμηρά φρουτόδεντρα αγωνίζονται για την επιβίωσή τους ενάντια σε αρουραίους, λαγούς και ελάφια. Ένα πηγάδι με μια ανθεκτική αντλία, ένα ρουμάνι, όπου φαγώσιμα μανιτάρια βγαίνουν το φθινόπωρο, νερόλακκοι που τα κουνούπια έχουν πανηγύρια στις καλοκαιρινές ζέστες, χορτοτάπητας όπου μπορείς να ξαπλώσεις και να προφυλαχτείς από τους ανέμους. Ένα σουηδικό τοπίο σε μικρογραφία, ένα όνειρο που οι σουηδοί το ζουν.

 

Παναγιώτης Καλογιάννης, Μάης 2016.

 

 

 

Επιστροφή στην αρχή της σελίδας.