Στον ασφαλιστικό φορέα της Στοκχόλμης αρκετοί υπάλληλοι ασχολούνται (περίοδος 1990) με, απόχτηση καινούργιων γνώσεων και συνεχή επιμόρφωση, προκειμένου να κατανοήσουν και αντιμετωπίσουν αποτελεσματικά τις αιτίες που οδηγούν ελληνίδες μετανάστριες σε μακροχρόνιες αναρρωτικές άδειες.

Αφορμή είναι, οι προσωπικές τους εμπειρίες που αποκομίζουν από τους ασφαλισμένους. Η Ούλα, δουλεύει στο διεθνές τμήμα του ασφαλιστικού φορέα και, παρατήρησε ότι γυναίκες που επαναπατρίζονται ζητούν να συνταξιοδοτηθούν μετά τον επαναπατρισμό τους. Με αφετηρία τη διαπίστωση αυτή ερεύνησε, σε συνεργασία με τα πανεπιστήμια Στοκχόλμης και Ορεμπρο τις αιτίες της συμπεριφοράς αυτής.

Ο Τοξότης, στην προσπάθειά του να καταγράψει προβλήματα των ελλήνων μεταναστών στη Σουηδία, θα αναρτήσει άρθρα που σχετίζονται με την έρευνα αυτή και, φωτίζουν το πρόβλημα.

Μετανάστες,Χαρτογράφηση

Στις προηγούμενες αναρτήσεις φάνηκε ότι, τα ποσοστά στις ελληνίδες γυναίκες που ήταν ελεύθερες γιατρού ή πρόωρα συνταξιοδοτημένες, διαφέρουν, τόσο με τα ποσοστά σε σύγκριση με τις σουηδέζες, όσο και με άλλες μετανάστριες ίδιας ηλικίας. Δεν υπάρχει καμιά έρευνα που να εξετάζει τι συμβαίνει, όταν οι γυναίκες αυτές επιστρέφουν στον τόπο τους.
Η Υπηρεσία κοινωνικής ασφάλισης, χειρίζεται αιτήσεις αυτών που επαναπατρίζονται. Όμως, οι υποθέσεις που αφορούν έλληνες/δες είναι δύσκολες, τόσο στο χειρισμό όσο και στην απόφαση εκτέλεσης. Γι΄ αυτό, η αρμόδια υπηρεσία εξέτασε τις ομάδες αυτές προσεχτικότερα. Μερικά ερωτήματα που χρειάζονταν απάντηση είναι τα ακόλουθα.

  • Πλαίσιο/υπόβαθρο των ασθενειών που οδηγούν σε πρόωρη συνταξιοδότηση.
  • Υπάρχουν διαφορές μεταξύ συνταξιοδοτηθέντων κατά τη διάρκεια παραμονής τους στη Σουηδία και, αυτών που ζήτησαν πρόωρη σύνταξη μερικά χρόνια αφού επέστρεψαν στην Ελλάδα;
  • Έχουν και οι σύζυγοι, άνδρες, σύνταξη; Υπάρχει εξήγηση;
  • Που είναι εγκατεστημένες στην Ελλάδα;
  • Τι τις οδήγησε να ζητήσουν πρόωρη σύνταξη ή επίδομα ασθένειας;
  • Σημασία της μετανάστευσης. Ποιές οι συνθήκες μετά τον επαναπατρισμό;
  • Είχαν βαριές δουλειές μετά την επιστροφή; Είχε φθαρεί η υγεία τους στη Σουηδία;
  • Πως αποφασίζεται η πρόωρη συνταξιοδότηση στην Ελλάδα; Σύστημα κανόνων, πρακτικών κ.λ.π.

 

Εξεταζόμενα άτομα είναι όσοι τον Οκτώβρη του 1992 είχαν πρόωρη σύνταξη/επίδομα ασθενείας από τη Σουηδία και ήταν εγκατεστημένα στην Ελλάδα. για την ακρίβεια όσοι είχαν διεύθυνση κατοικίας στην Ελλάδα. Συνολικά, ήταν 951 άτομα που εκπλήρωναν τα κριτήρια της έρευνας. Οι γυναίκες που επελέγησαν, με προθυμία δέχθηκαν να συμμετάσχουν στην έρευνα. Με βάση τις συνεντεύξεις αναλύονται οι διαδικασίες /στάδια που οδήγησαν σε πρόωρη συνταξιοδότηση. Για πληρέστερη κατανόηση, μελετήθηκε η ζωή των γυναικών αυτών από τα νεανικά τους χρόνια.
Για κάθε άτομο, μελετήθηκε η παιδική ηλικία και η ενηλικίωση /μεγάλωμα στην Ελλάδα, η μετακόμιση στη Σουηδία, ο χρόνος συνταξιοδότησης και ο επαναπατρισμός. Ταυτόχρονα, με βάση τα αρχεία του φορέα ασφάλισης, μελετήθηκε το ιστορικό του άνδρα. Χρονικές περίοδοι που ήταν ελεύθερος γιατρού και ο χρόνος συνταξιοδότησής του. "Έχουμε επίγνωση ότι μπορεί να υπάρχουν άτομα μη καταγραμμένα γιατί, ενώ έχουν διεύθυνση στην Ελλάδα συνεχίζουν να κατοικούν στη Σουηδία. Όπως επίσης άτομα που ενώ είναι γραμμένα στη Σουηδία στη πραγματικότητα διαμένουν στην Ελλάδα". Αυτοί που πληρούσαν τα κριτήρια της έρευνας ήταν 473 άνδρες και 468 γυναίκες.
Συνολικά 626 άτομα πήραν πρόωρη σύνταξη στη Σουηδία και, 314 αφού επέστρεψαν στην Ελλάδα.

 

Γυναίκα, μετανάστρια
Αυτό που χαρακτηρίζει τις μετανάστριες είναι συνήθως ο τριπλός τους ρόλος σαν γυναίκα, μετανάστρια και μισθωτή/εργαζόμενη. Η μετανάστευση οδηγεί συχνά στην είσοδο της επαγγελματικής ζωής και επομένως, για πρώτη φορά στη ζωή της έξω από την οικογένεια. Αποκτά μια νέα κοινωνική θέση στην κοινωνία σαν εργαζόμενη και εισοδηματίας στην οικογένεια.
Η είσοδος της γυναίκας στην επαγγελματική ζωή επεκτείνει τις δραστηριότητές της, αλλά έχει ταυτόχρονα ασφυκτικές ευκαιρίες να επωφεληθεί από αυτή την πρωτόγνωρη ελευθερία. Περιορισμοί υπάρχουν τόσο στην κοινωνία όσο και στο σπίτι. Οι γυναίκα μετανάστρια εύκολα έρχεται σε υποδεέστερη θέση και στα δυο. Η διαδικασία προσαρμογής που ανακύπτει είναι δύσκολη και, συχνά οδηγεί σε κρίσεις. Ο επίμονος ρυθμός εργασίας οδηγεί σε ψυχική, σωματική καταπίεση και αδυναμία να ανταποκριθεί στις προσδοκίες που οι ίδιες οι γυναίκες βάζουν στον εαυτό τους στο οικογενειακό περιβάλλον. Όλα αυτά μπορεί να οδηγήσουν σε διαμαρτυρίες ενάντια στην καταπίεση των γυναικών και, επομένως σε συγκρούσεις και διάλυση της οικογένειας.


Υγεία των γυναικών
Να μελετήσεις την υγεία των γυναικών είναι σαν να μελετήσεις τις επιπτώσεις της σχέσης εξουσίας που αναφέρεται η έννοια κοινωνικό φύλο. Οι γυναίκες απασχολούνται σε συγκεκριμένα επαγγέλματα χαμηλής περιωπής.
Οι μετανάστριες έχουν μια κακή αφετηρία σαν εργαζόμενες γυναίκες και μετανάστες. Εργάζονται στις χαμηλότερα αμειβόμενες και βαριές δουλειές και έχουν πάρει την ίδια στιγμή πάνω τους ένα νέο ρόλο στην οικογένεια: ως επαγγελματίας γυναίκα και όχι μόνο σύζυγος και μητέρα. Όλα αυτά αποτελούν μεγάλη πίεση και κινδύνους για την υγεία τους.

Είναι πραγματικότητα ότι, οι γυναίκες έχουν υψηλότερο ποσοστό νοσηρότητας αλλά χαμηλότερη θνησιμότητα από τους άνδρες. αυτό έχει απασχολήσει πολλούς ερευνητές, για την υγεία των γυναικών.
Στην περίπτωση που οι γυναίκες μεταβαίνουν από το στάδιο της οικοκυράς σε επαγγελματική εργασία, γίνεται μια μεγάλη αλλαγή στη ζωή τους. Παίρνουν έναν ακόμα ρόλο στην ιδιωτική τους ζωή, καθώς και μια θέση στην αγορά εργασίας.
Οι παράγοντες που δείχνουν να υπάρχει μια σχέση ανάμεσα στο περιβάλλον και την υγεία θεωρούνται ότι είναι:κοινωνικο-οικονομική αδυναμία πόρων, έλεγχος στην κατάσταση της ζωής, τρόπος ζωής και συμπεριφορά υγείας, κοινωνική στήριξη.
Έγινε προσπάθεια να συγκεντρωθούν στοιχεία που σχετίζονται με την υγεία των ελληνίδων που δεν μετανάστευσαν, αλλά δεν υπάρχουν σχετικές έρευνες, στην Ελλάδα. Δεν υπάρχουν, επίσης, στατιστικά στοιχεία για τις ασθένειες και πρόωρα συνταξιούχες ελληνίδες. Ούτε από την υπηρεσία συνταξιοδότησης της Δυτικής Γερμανίας πήραμε απάντηση για τα ποσοστά νοσηρότητας των ελληνίδων.


Χαρτογράφηση.

Τον Οκτώβρη του 1992 υπήρχαν, σύμφωνα με στοιχεία της υπηρεσίας ασφάλισης, 951 που είχαν πρόωρη  σύνταξη ή επίδομα ασθενείας από τη Σουηδία και είχαν διεύθυνση κατοικίας στην Ελλάδα. Το 60 τις εκατό από τα άτομα αυτά είχαν μείνει στη Σουηδία περισσότερα από 15 χρόνια, αν και αυτό ισχύει για περισσότερα από 80 τις εκατό των ατόμων που έλαβαν σύνταξη πριν τον επαναπατρισμό τους και μόνο 14 τις εκατό ( 36 άτομα) πήραν πρόωρη σύνταξη μετά τον επαναπατρισμό τους. Ο μέσος χρόνος παραμονής στη Σουηδία για όσους πήραν σύνταξη πριν την μετακόμιση είναι 20 χρόνια, ενώ για όσοι συνταξιοδοτήθηκαν μετά την επιστροφή τους στην Ελλάδα είχαν διαμείνει στη Σουηδία εννιά χρόνια. Το 80 τις εκατό ήταν παντρεμένοι. Από αυτούς τα 2/3, 469 άτομα, είχαν συζύγους με σύνταξη στη Σουηδία, φαινόμενο ασυνήθιστο!

Από την ανάλυση των στατιστικών στοιχείων προκύπτει ότι, οι γυναίκες της πρώτης ομάδας ήταν κατά μέσο όρο 45 χρόνων όταν πήραν πρόωρη σύνταξη, 88 τις εκατό είχαν σύζυγο με σύνταξη στη Σουηδία και, ήρθαν στη Σουηδία τη χρονική περίοδο 1966 -1970 σε ηλικία μεταξύ 20 -30 χρόνων. Ο λόγος που εξετάζεται η πρώτη ομάδα είναι να αποχτήσουμε περισσότερες γνώσεις για τις γυναίκες αυτές, συνταξιοδοτούνται σε μικρή ηλικία στη Σουηδία και ταυτόχρονα έχουν σύζυγο με πρόωρη σύνταξη.
Στη δεύτερη ομάδα επελέγησαν γυναίκες με τα ίδια κριτήρια:ήταν 20 -30 χρόνων όταν ήρθαν στη Σουηδία την ίδια χρονική περίοδο αλλά αιτήθηκαν πρόωρη σύνταξη μετά την επιστροφή τους στην Ελλάδα. Από τη δεύτερη ομάδα, επελέγησαν γυναίκες που κατοικούσαν στη Θεσσαλονίκη, Κιλκίς και Καρδίτσα.
Ιατρικές διαγνώσεις της πρώτης ομάδας:νευρικές διαταραχές, προβλήματα στην πλάτη, αυχένα ή στους ώμους.


Διεκπεραίωση.

Επικοινωνήσαμε (1995) με τις γυναίκες που επιλέξαμε για συνέντευξη, έγκαιρα. Τις διαβεβαιώσαμε, ότι η ταυτότητά τους δεν θα δημοσιοποιηθεί /αποκαλυφθεί και η όποια συζήτηση θα είναι απόρρητη. Κανένας δεν θα μπορεί να προσδιορίσει ποιά απάντησε σε κάποια ερώτηση ή ποιές γυναίκες συμμετείχαν στην έρευνα. Τα προσωπικά στοιχεία δεν θα υπάρχουν.
Έγινε ξεκάθαρο ότι οι συντάξεις είναι οριστικές και, σκοπός μας δεν ήταν να επανεξεταστούν. Σε καμιά περίπτωση δεν θα την έχαναν.

Οι ανησυχίες μας, για τον τρόπο που θα μας αντιμετώπιζαν εξανεμίσθηκαν από την πρώτη στιγμή. Σε όλα τα σπίτια μας υποδέχθηκαν πολύ ευγενικά, η διάθεση φιλοξενίας ήταν διάχυτη. Κανένας δεν μας αμφισβήτησε, ούτε έδειξε δυσπιστία για το σκοπό της επίσκεψής μας. Οι έλληνες δεν ανησυχούν, ακόμα, αν οι προσωπικές τους υποθέσεις δεν χειρίζονται με εχεμύθεια. Αυτό το διαπιστώσαμε σε υποκαταστήματα του ΙΚΑ που επισκεφθήκαμε όπου όλοι άκουγαν οτιδήποτε συζητιόταν.

Ευγένεια και αίσθημα φιλοξενίας χαρακτήριζε όλους όσου επισκεφθήκαμε. Γενικά η Ελλάδα είναι μια φιλόξενη χώρα και σε μια μεγαλούπολη όπως η Θεσσαλονίκη δεν υπάρχει σχεδόν καθόλου εγκληματικότητα. Τα βράδια περπατάς χωρίς ιδιαίτερους λόγους ανησυχίας. Οι ίδιοι οι έλληνες θεωρούν ότι δεν είναι τόσο φιλικό το περιβάλλον. κατά τη διάρκεια των συνεντεύξεων όλοι  αυθόρμητα μας είπαν ότι βίωσαν τη Σουηδία σαν μια χώρα όπου υπήρχε αλληλοσεβασμός, οι άνθρωποι είναι ευγενικοί και πρόσχαροι. Όλοι αναφέρθηκαν στο φιλικό τρόπο που σε αντιμετωπίζουν στα νοσοκομεία, σε αντίθεση με την Ελλάδα. Φυσικά αναφέρονταν στις δεκαετίες του 1960 και 1970.
"Είμαι της γνώμης ότι το κλίμα έχει σκληρότερο στη Σουηδία, τουλάχιστον όσον αφορά τη αντιμετώπιση των μεταναστών "

<<<προηγούμενο | επόμενο >>>

συνεχίζεται

 

 

Παναγιώτης Καλογιάννης, Οκτώβρης 2012

 

 

Βιβλιογραφία:

Förtidspensioner bland grekiska kvinnor bosatta i Grekland, Ulla Gerner 1994

Utslagningen och rätten till arbete, Arbete och hälsa nr 13, Berglind, H (1991)

Läkarens sjukskrivningsmönster - en enkät till sjukskrivande läkare, Eva Karsryd

Invandrare & minoriteter,Ekbland, S

 

 

Επιστροφή, στην αρχή αυτής της σελίδας