...

Κατοχή –Πείνα και βοήθεια


Κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις Επίκεντρο το βιβλίο «Ο ΛΙΜΟΣ ΣΤΗΝ ΚΑΤΟΧΗ ΚΑΙ Η ΔΙΕΘΝΗΣ ΑΡΩΓΗ». Είναι μια εξιστόρηση της επισιτιστικής βοήθειας στην περίοδο της Κατοχής υπό την αιγίδα του Διεθνούς Ερυθρού Σταυρού. βοήθεια που έσωσε εκατομμύρια Έλληνες από το θάνατο. Το περιεχόμενο του βιβλίου βασίζεται σε στοιχεία των ειδικών υπηρεσιών Αρωγής και Αποκατάστασης που ιδρύθηκαν, στον πόλεμο, στα υπουργεία εξωτερικών της Σουηδίας, της Αγγλίας και των ΗΠΑ. Το κείμενο, γραμμένο στα αγγλικά, το βρήκα στο αρχείο του Πανεπιστήμιου της Uppsala, –στο αρχείο του Paul Mohn το οποίο οι κληρονόμοι του δώρισαν στο Πανεπιστήμιο. Πρόκειται για  ένα σημαντικό ιστορικό ντοκουμέντο, και θεώρησα ότι πρέπει να βγει από τα υπόγεια του Πανεπιστημίου και να μπει σε βιβλιοθήκες Ελλήνων. Είναι απαραίτητο για όποιον θέλει να κατανοήσει τη δράση τόσο του ΔΕΣ, όσο και τη σημαντική βοήθεια που πρόσφερε η Σουηδία προς την Ελλάδα σε κρίσιμες περιόδους (1821, 1912 – 1922,  και στην περίοδο της Κατοχής.

   Τα γεγονότα που ακολούθησαν μετά την απελευθέρωση –εμφύλιος, το άγριο κυνηγητό στη δεκαετία του 50 για την εξόντωση των προοδευτικών– σκέπασαν και συνετέλεσαν στη λησμονιά  της βοήθειας αυτής. Οι παλιότεροι Έλληνες το ξέχασαν και οι νεότεροι δεν έμαθαν πως ο ελληνικός λαός που σχεδόν αμέσως μετά την υποδούλωση της Ελλάδας στις δυνάμεις του Άξονα είχε αρχίσει να πεθαίνει από την πείνα, σώθηκε χάρη σε μια ασυνήθιστη ενέργεια σε περίοδο πολέμου.
   Σώθηκε γιατί, χάρις στη μυστική δράση της Σουηδικής διπλωματίας οι δυνάμεις του Άξονα συμφώνησαν με την Αγγλία και τις ΗΠΑ στον εφοδιασμό της Ελλάδας με τρόφιμα. Για το σκοπό αυτό οι Άγγλοι σήκωσαν τον ναυτικό αποκλεισμό και οι Δυνάμεις του Άξονα δέχτηκαν να εγκατασταθούν στην κατεχόμενη Ελλάδα πρόσωπα του Ερυθρού Σταυρού, από τις ουδέτερες χώρες της Ελβετίας και της Σουηδίας, τα οποία θα διαχειρίζονταν υπεύθυνα και ανεμπόδιστα τη βοήθεια σε τρόφιμα, φάρμακα, και ρουχισμό.
   Πρώτος πρόεδρος της Επιτροπής Βοήθειας ορίστηκε ο Σουηδός Paul Mohn. Την προσωπικότητά του, την αφοσίωσή του στο καθήκον, το οργανωτικό του πνεύμα, την ευθυκρισία του στα πολλαπλά και περίπλοκα προβλήματα και, το κυριότερο, το σωτήριο έργο της Επιτροπής διαπιστώνει αμέσως ο αναγνώστης.
  Ο Πρύτανης του Πανεπιστημίου Αθηνών, καθηγητής Ε. Σκάσσης, στην αποχαιρετιστήρια εκδήλωση εκφράστηκε, για τον απερχόμενο πρόεδρο της Επιτροπής Βοήθειας, λέγοντας: «[…] φθάσατε στην Ελλάδα σε μιαν από τις σκοτεινότερες περιόδους της Ιστορίας της, σε εποχή που η απελπισία –συνέπεια τρομαχτικού λιμού και μιας κατάστασης εξαιρετικά αποκαρδιωτικής είχε αρχίσει να κυριεύει τις καρδιές μας. Κι επιδοθήκατε αμέσως στο έργο της σωτηρίας, για το οποίο η χώρα μας θα σας έχει αιώνια ευγνωμοσύνη. Επικεφαλής μιας ομάδας άξιων κι αφοσιωμένων συνεργατών σας, σταθήκατε ο άνθρωπος που η Μοίρα της Ελλάδας έβαλε στο δρόμο της. Καμιά άλλη εκλογή δεν θα μπορούσε να τιμήσει καλύτερα την ωραία πατρίδα σας, που κατόρθωσε να περισώσει από τόσον καιρό το αληθινό πυρ του πολιτισμού, τόσο του πνευματικού όσο και του επιστημονικού, ούτε και τον Διεθνή Ερυθρό Σταυρό, του οποίου δεν υπάρχει ανάγκη να επαινέσει κανείς τη μεγαλειώδη κι ευγενική δράση, την αυταπάρνηση, το χριστιανικό έλεος και τη βαθιά ανθρωπιά. Γιατί, σπάνιοι είναι εκείνοι που κατέχουν όσο εσείς τις ικανότητες του ηγέτη και του πραχτικού πραγματοποιητή, κι επιπλέον τις υψηλότερες ηθικές αρετές, που βρίσκονται δυστυχώς συνήθως μόνο σ’ εκείνους που είναι οι λιγότεροι ικανοί να παλέψουν για την πραγματοποίηση των ιδανικών τους. Στο τέρμα ενός ακούραστου μόχθου, αφοσιωμένου στον αγώνα κατά της δυστυχίας και της πείνας στην Ελλάδα, μπορείτε να μας αφήσετε τώρα, έχοντας τη βεβαιότητα πως εκπληρώσατε μιαν αποστολή βαριά και περίπλοκη, μα ευγενική, με χαρίσματα εξαιρετικά, κατανόησης και δημιουργικότητας. Και πως κερδίσατε τη μάχη […]».
    Ο Paul Mohn έφυγε από την Αθήνα με το δίπλωμα του επίτιμου δημότη της πόλης του Περικλή.

   Παναγιώτης Καλογιάννης, Στοκχόλμη 5-3-2018

 

 

   Επιστροφή στην αρχή της σελίδας.