...

1941 –Ο Σουηδικός Ερυθρός Σταυρός στην Ελλάδα

(συνέχεια από προηγούμενο)

Περιοχή Καρδίτσας. 

   Τα περιορισμένα χρονικά περιθώρια του επέτρεψαν να επισκεφτεί την Κεντρική Επιτροπή της Καρδίτσας για μια μόνο μέρα. Η πόλη, αναφέρει, βρίσκεται σε πεδιάδα η οποία είναι τουλάχιστον το ίδιο εύφορη όπως η πεδιάδα των Τρικάλων, αλλά και εδώ οι πολεμικές επιχειρήσεις επηρέασαν αρνητικά τη διανομή τροφίμων σύμφωνα με τους στατιστικούς πίνακες, τα στοιχεία των οποίων πήρε από την Επιτροπή Καρδίτσας.

 

Αλεύρι

Μπιζέλια κ.α

Πλιγούρι

Ροκανίδια

Οκτώβρης 1943

0

0

0

0

0

0

0

0

Νοέμβρης     43

6

3

3

0.5

0

0

1

0

Δεκέμβρης    43

6

0

3

0

0

0

1

0

Γενάρης    1944

6

0

1

0

0

0

1

0

Φλεβάρης    44

6

6

0.5

0.5

0.5

0

1

1

Μάρτης         44

6

0

1

0

1

0

0

0

Απρίλης         44

6

0

0.5

0

0.5

0

1

0

Η πρώτη στήλη δίνει τις οκάδες οι οποίες αναλογούν σε κάθε δικαιούχο. Η δεύτερη τις οκάδες που πραγματικά πήρε. 1 οκά = 1280 γραμμάρια.

   «Το πρόβλημα της μεταφοράς τροφίμων στην περιοχή της Καρδίτσας λύθηκε με ένα απλό(;) τρόπο. το κάθε χωριό έπαιρνε μόνο του, με δικούς του ανθρώπους, τα τρόφιμα. Η Κεντρική Επιτροπή αναφερόμενη στα χωριά Κρυονέρι και Κερασιά, (απέχουν 22 και 28 χιλ. αντίστοιχα από την Καρδίτσα Π.Κ.) που προηγούμενα ήταν τοποθετημένα στην περιοχή της Καρδίτσας και τώρα ανήκουν στην ευθύνη των Τρικάλων, επιθυμεί να ξανά επιστρέψουν στην Καρδίτσα. Η διαδρομή για την Καρδίτσα είναι συντομότερη από αυτήν για τα Τρίκαλα όπου είναι υποχρεωμένοι να πάνε να πάρουν τα τρόφιμά τους. Η λύση αυτή προτάθηκε από τους αντιπροσώπους των χωριών αυτών», που λόγω της μεγάλης απόστασης αναγκάζονταν να διανυκτερεύσουν σε ενδιάμεσα χωριά, η σε μοναστήρια.

Ανατίναξη μεγάλης ναυτικής αποθήκης στο λιμάνι της Θεσσαλονίκης. Η στήλη του καπνού υπήρχε σχεδόν όλον τον Οκτώβρη του 1944. Φωτο Jean Lieberg, από το βιβλίο «Θεσσαλονίκη 1944»

   « Όσον αφορά τις αποκαλούμενες λαϊκές σούπες, τονίστηκε με οξύτητα πως ο αριθμός των δικαιούχων, 5000, είναι πολύ μικρός. Οι σούπες μπορούσαν να σταματήσουν να δίνονται, γιατί ο μικρότερος αριθμός των δικαιούχων θα  έπρεπε να είναι 10.000. Ο συνολικός πληθυσμός της Καρδίτσας είναι 20.000 και στο 25% έπρεπε να δίνονται σούπες, ενώ το αντίστοιχο ποσοστό στα Τρίκαλα είναι 50%. Νομίζω ότι υπάρχει βάση για τα παράπονα που εξέφρασε το γραφείο της Καρδίτσας, γιατί η κατάσταση, σε τρόφιμα, εκεί είναι το ίδιο άσχημη όσο και στα Τρίκαλα. Το ζήτημα αυτό θα εξετάσει, ασφαλώς, ο μόνιμος αντιπρόσωπος.
   »Οι πρόσφυγες από τη Μακεδονία ήταν σε απελπιστική κατάσταση. Ο αριθμός προσφύγων στην Καρδίτσα από τη Μακεδονία ανέρχονται σε 450 από τους οποίους πολλοί είναι πάμφτωχοι (pauvres hontsaux). Η θέση τους είναι δυσάρεστη και η εικόνα που σχημάτισα όταν συνάντησα μια αντιπροσωπεία τους είναι ότι βρίσκονται σε χειρότερη θέση από αυτή των κατοίκων κατεστραμμένων χωριών.  
»Οι έξι παιδικές καντίνες που υπάρχουν στην Καρδίτσα δεν έχουν κανονική διαχείριση. Έχουν λειτουργήσει αρχικά κάτω από τη διεύθυνση του Μητροπολίτη Καρδίτσας, και στη συνέχεια από έναν παπά που όρισε ο Μητροπολίτης. Επίσκεψη από τον Ελβετό αντιπρόσωπο, που θα έδινε λύση, δεν αναμένεται. Επειδή το ζήτημα της διεύθυνσης των παιδικών καντινών επείγει, πρότεινα στο υπεύθυνο Ελβετικό τμήμα σε συνεργασία με την Κεντρική Επιτροπή διανομής τροφίμων τρία άτομα: 1) Γεώργιο Βελέντζα, πρόεδρο, 2) Χρήστο Βούρδα, και 3) Ναυσικά Αναστασίου.
   »Σε 850 παιδιά ηλικίας μέχρι 3 χρονών δίνεται γάλα από τον Ερυθρό Σταυρό. 1.400 παιδιά ηλικίας 5 – 15 χρονών παίρνουν ξηρά τροφή που συγκεντρώνεται με ελεύθερη πρωτοβουλία στην Καρδίτσα. (Εθνική Αλληλεγγύη). Μόνο μια φορά έχει μοιραστεί ξηρά τροφή στις παιδικές καντίνες.
   »Είναι απαραίτητη η σύσταση μιας ιατρικής επιτροπής. Η διανομή φαρμάκων γίνονταν μέχρι τώρα από τον Μητροπολίτη. Προτάθηκαν, στο υπεύθυνο Ελβετικό τμήμα, τα ακόλουθα άτομα για το συμβούλιο της επιτροπής.

  1. Κωσταντίνος Αναγνώστου, γιατρός. 2) Κωσταντίνος Μπάρδας, γιατρός, και 3) Γεώργιος Βελέντζας, γιατρός.

   »Στις δραστηριότητές μου στην Καρδίτσα είναι και η αναδιοργάνωση της Κεντρικής Επιτροπής. Αυτό κρίνεται αναγκαίο, γιατί τρία μέλη της Επιτροπής (Γ. Σταθάκης, πρόεδρος, Σ. Αλαμανής, και Ν. Ευαγγελόπουλος) μετακόμισαν ή απουσιάζουν για μεγάλα χρονικά διαστήματα. Το τέταρτο μέλος που παραμένει στην Καρδίτσα, ο Γ. Πλαστήρας, είναι πολύ ενεργητικός, ενεργεί σαν διευθυντής του Γραφείου και με παρακάλεσε να μην τον προτείνω για πρόεδρο.
   Τα προτεινόμενα άτομα είναι:

  1. Γεώργιος Πλαστήρας, διευθυντής του Γραφείου. 2) Γιάννης Τσαμακίδης, δικηγόρος. 3) Κωσταντίνος Αναγνώστου, γιατρός. 4) Βάγιας Κατσαρός, δικηγόρος, και 5) Κώστας Μπάρδας, γιατρός.

Περιοχή Καλαμπάκας.

   «Η περιοχή της Καλαμπάκας περιλαμβάνει κυρίως ένα βραχώδες βουνό, που σχεδόν σε όλη του την έκταση διεξάγονται πολεμικές επιχειρήσεις. Το σχέδιο κατανομής περιλαμβάνει 48 περιοχές. Από τις οποίες τουλάχιστον οι 33 είναι καμένες ή κατεστραμμένες από τον πόλεμο. Από τους 38.875 αναξιοπαθούντες κατοίκους  της περιοχής τουλάχιστον 22.985 είναι από πυρπολυμένα χωριά (sinistrerade). Ύστερα από το ολοκληρωτικό κάψιμο της Καλαμπάκας οι περισσότεροι από τους 4.000 κατοίκους της διασκορπίστηκαν σε γειτονικές περιοχές. Πολλοί απ’ αυτούς βρήκαν καταφύγιο στην κοντινή πόλη των Τρικάλων. Για αυτό η Επιτροπή των Τρικάλων ανέλαβε προσωρινά τις λειτουργίες του Γραφείου της Καλαμπάκας. Πριν κάμποσο καιρό στην Αθήνα αποφασίστηκε να επαναλειτουργήσει η Επιτροπή Καλαμπάκας με βάση τα Τρίκαλα. Ο Νομάρχης Τρικάλων με πληροφόρησε ότι πρότεινε στην Επιτροπή Διαχείρισης στην Αθήνα τη σύσταση μιας καινούργιας Επιτροπής Καλαμπάκας, αλλά η πρόταση αυτή απορρίφτηκε. Στην Αθήνα δημιουργήθηκε μια άλλη, Επιτροπή Καλαμπάκας, με βάση την προηγούμενη. Όταν συγκάλεσα την Επιτροπή διαπίστωσα ότι ο πρόεδρος και ένα αναπληρωματικό μέλος απουσίαζαν. είχαν μετακομίσει. Ύστερα από την αντικατάστασή τους η σύνθεση της Επιτροπής είναι η ακόλουθη.

  1. Γεώργιος Αναγνωστόπουλος, έμπορος. 2) Χρήστος Μπακαγιάς, ιδιοκτήτης ακινήτων. 3) Αλέξανδρος Ζόγας, δάσκαλος. 4) Γεώργιος Μανολίκης, φοιτητής, και 5) Κωσταντίνος Ραμίδης, έμπορος.

   Αναπληρωματικοί:

  1. Γεώργιος Μασούτας, έμπορος. 2) Σταύρος Πρασουλίδης, έμπορος.

Ο Jean Lieberg Με τον πλοίαρχο Arrenius του, πλοίου του Σουηδικού Ερυθρού Σταυρού, Vassaholm. Φωτο Jean Lieberg, από το βιβλίο «Θεσσαλονίκη 1944».

   »Σχημάτισα άσχημη εντύπωση για την Επιτροπή αυτή, γιατί δεν ήταν ούτε αντιπροσωπευτική ούτε αποτελεσματική. Ήταν αδύνατο για μένα, λόγω της μικράς μου παραμονής, να βρω τα κατάλληλα άτομα και να σχηματίσω μια αντιπροσωπευτική Επιτροπή από τους διασκορπισμένους κατοίκους της Καλαμπάκας. Η προσπάθεια της Επιτροπής να στεγαστεί κάπου απέτυχε. Η προηγούμενη αίθουσα  που χρησιμοποιούσαν για γραφείο ήταν σε τέτοια κατάσταση που δεν μπορούσα να την εγκρίνω για γραφείο του Ερυθρού Σταυρού. Ούτε μπορούσα να εγκρίνω τον προϊστάμενο του γραφείου που μου παρουσίασαν. Κάτω από αυτές τις συνθήκες αναγκάστηκα να αναστείλω προσωρινά τις δραστηριότητες της Επιτροπής, ώστε να αποφασίσει η Αθήνα. Ο μόνιμος αντιπρόσωπος, ή η αρμόδια υπηρεσία της Επιτροπής Βοήθειας θα πρέπει να ασχοληθεί σοβαρά με το θέμα αυτό. Από την πλευρά μου αμφιβάλλω αν πραγματικά χρειάζεται καινούργια Επιτροπή για την Καλαμπάκα, γιατί, η Επιτροπή, θα έπρεπε να εδρεύει στα Τρίκαλα και δεν θεωρώ αναγκαίο να υπάρχουν δυο Επιτροπές στην ίδια πόλη με την ίδια ασχολία. Αντιλαμβάνομαι ότι όσο η πόλη της Καλαμπάκας είναι ακατοίκητη η βοήθεια στους διασπαρμένους κατοίκους της θα πρέπει να συνεχιστεί από την Επιτροπή Τρικάλων. γιαυτό επιβάλλεται η Επιτροπή Τρικάλων να ενισχυθεί με δυο ακόμα μέλη: τον πρόεδρο της Επιτροπής Καλαμπάκας και ένα ακόμα μέλος της.

Αποστολές στην Ήπειρο

   «Οι αποθηκευμένες ποσότητες τροφίμων και σαπουνιού στις αποθήκες της Αγροτικής Τράπεζας στα Τρίκαλα, που προορίζονταν για την Ήπειρο, στις 28 Μαρτίου 1944 ήταν 254.855 οκάδες. Οι μεταφορές στα Γιάννενα παρουσιάζουν πολλές δυσκολίες. Καταρχάς οι δρόμοι προς τα Γιάννενα, είναι αποκλεισμένοι με χιόνια, ύψους πολλών μέτρων, μέχρι το Μάρτη. Όταν το εμπόδιο αυτό εξέλειπε παρουσιάστηκαν άλλες δυσκολίες. Μια από αυτές ήταν η αδυναμία της Αγροτικής Τράπεζας να πληρώσει τα μεταφορικά έξοδα. Ο προϊστάμενος της τράπεζας είχε μεταβεί στην Αθήνα προκειμένου να εξασφαλίσει τα απαραίτητα χρήματα. Όταν εγώ αναχώρησα για την Αθήνα, στις 9 του Απρίλη δεν είχε επιστρέψει ακόμα. Στη συνέχεια δεν μπορούσαν να προμηθευτούν τα απαραίτητα, 10.000 λίτρα, καύσιμα. Ταξίδευσα δυο φορές στο Βόλο να ζητήσω καύσιμα από τον στρατιωτικό διοικητή, και πέτυχα να εξασφαλίσω μόλις 1.800 λίτρα από  τις αποθήκες Τρικάλων. Για την υπόλοιπη ποσότητα καυσίμων με παρέπεμψε στον προϊστάμενο της υπηρεσίας καυσίμων στην Αθήνα, herr Hannecke, η συγκατάθεση του οποίου δεν ήρθε μέχρι την αναχώρησή μου για την Αθήνα. Ειδοποίησα τον αντιπρόσωπο, Bickel, στα Γιάννενα τηλεγραφικά και με αλληλογραφία, ότι οι μεταφορές μπορούσαν να αρχίσουν. Απάντηση δεν έλαβα όσο βρισκόμουν στα Τρίκαλα.  (Πολλές φορές τα τηλεγραφήματα, εντός της Ελλάδας, στέλνονταν ταχυδρομικά. Π.Κ.)
   »Θα πρέπει να αναφέρω ακόμα μια δυσκολία για τις μεταφορές. Κατά διαστήματα οι αρχές κατοχής απαγορεύουν τις μεταφορές από τα Τρίκαλα προς τα Γιάννενα. Μια τέτοια απαγόρευση έγινε κατά τη διάρκεια της παραμονής μου στα Τρίκαλα αλλά ανεκλήθη σε μερικές μέρες, ύστερα από ενέργειές μου. Οι δυσκολίες κάτω από τις εξαιρετικά αυτές δύσκολες συνθήκες να προμηθεύσουμε την Ήπειρο με τρόφιμα είναι τέτοιες που μόνο με έναν μόνιμο αντιπρόσωπο στα Τρίκαλα μπορούν να αντιμετωπιστούν.

Ενίσχυση στη Μακεδονία.

Κοζάνη.

   «Όταν επισκέφτηκα τη Λάρισα εξασφάλισα από τον στρατιωτικό διοικητή, ταγματάρχη Lipkow, την άδεια για κάθε αυτοκίνητο που πηγαίνει στην Κοζάνη, να μπορεί  να μεταφέρει και τρόφιμα. Ο διοικητής έθεσε τον όρο να μπορεί να γίνεται δειγματοληπτικός έλεγχος στη Λάρισα, στην Ελασσόνα, στα Σέρβια και στην Κοζάνη. Η Κοζάνη και οι γύρω περιοχές θα μπορούσαν με ενδεχόμενη βοήθεια από τη Θεσσαλονίκη να τροφοδοτηθούν από τη Λάρισα. Την προσφορά αυτή ανέφερα στο γραφείο D.3 της Επιτροπής Βοήθειας».

Γρεβενά.

   «Στα καθήκοντά μου ήταν να εξετάσω τη δυνατότητα μεταφοράς τροφίμων από τη γραμμή Τρίκαλα-Καλαμπάκα-Ελευθερούπολη-Γρεβενά για πιθανή ενίσχυση των Γρεβενών σε τρόφιμα. Το αποτέλεσμα των διαπραγματεύσεών μου με τις γερμανικές αρχές κατοχής στη Λάρισα, στα Τρίκαλα, και στην Καλαμπάκα ήταν αρνητικό. Στην προσπάθειά μου να ταξιδεύσω στα Γρεβενά οι Γερμανοί ήταν ανένδοτοι, και στάθηκε αδύνατο να προχωρήσω πέρα από την Καλαμπάκα. Ο διοικητής της περιοχής μου εξήγησε ότι ο δρόμος Καλαμπάκα – Γρεβενά ήταν αποκλεισμένος, γιατί βρίσκονταν κάτω από τον έλεγχο των ανταρτών. Μου εξήγησε ότι ακόμα και σε πιθανή άρση του αποκλεισμού ο δρόμος πέρα από την Ελευθερούπολη ήταν άσχημος και η μεταφορά μπορούσε να γίνει μόνο με μουλάρια από την Ελευθερούπολη».

συνεχίζεται με διανομή παπουτσιών στα χωριά της Θεσσαλίας.

 

   Παναγιώτης Καλογιάννης, Φλεβάρης 2018

 

  <  προηγούμενο | επόμενο >

   Πηγή: Σουηδικός Ερυθρός Σταυρός

 

   Επιστροφή στην αρχή της σελίδας.