...

 

 

 

 

 

Τάσος Βουρνάς

 

"Το πιο τίμιο,
τη
μορφή του..."

Τον γνώρισα το 1962 όταν πρωτοπήγα στο Βουκουρέστι. Άνθρωπος με υψηλή στάθμη παιδείας, επιστημονικά αρτιωμένος, συνεργάτης της Ρουμανικής Ακαδημίας Επιστημών στο τμήμα φιλοσοφίας, είχε "γερά χαρτιά" μελέτης σε βάθος του αντικειμένου του. Μετά τις ελληνικές σπουδές του είχε ακολουθήσει η Σορβόνη κι από κει πέρασε στο χώρο του αντάρτικου θεωρώντας ως ύψιστο χρέος του τη στράτευσή του στο Δημοκρατικό Στρατό.
    Ήρθε αργότερα ο καιρός της ήττας και της προσφυγιάς. Ο Θανάσης Παπαδόπουλος βρέθηκε στη Ρουμανία ένα χώρο ευνοϊκό για τις μελέτες ενός επιστήμονα που μελετούσε τη φιλοσοφία και το νεοελληνικό διαφωτισμό. Τα ρουμανικά αρχεία είναι ένα από τα μεγαλύτερα κοιμητήρια της νεοελληνικής μας ιστορίας, αλλά και της εξέλιξης των κοινωνικών επιστημών. Και εκεί δούλευε ασταμάτητα. Οι μελέτες του από τον Ηράκλειτο και το Δημόκριτο ώς τον Βενιαμίν το Λέσβιο είναι υποδειγματικές, όπως θα πειστεί ο αναγνώστης από τη σχετική ανάλυση του έργου του Γιάννη Κρητικού. Εγώ θα μιλήσω για τη δίψα της ελευθερίας που τυραννούσε την ψυχή του ζώντας σ᾿ ένα κλίμα αυταρχισμού όπως ήταν το κομματικό μας κλίμα εκεί στην προσφυγιά. Δίκαιος άνθρωπος αξιολογούσε τα πάντα χωρίς φόβο και χωρίς πάθος. Μιλήσαμε γρήγορα από τις πρώτες μέρες της γνωριμίας μας με εμπιστοσύνη. Πόσο τον τραυμάτιζε το χαμηλό μορφωτικό επίπεδο των στελεχών ούτε και λέγεται. Ακόμα παθιαζόταν για το ήθος που έλειπε συνήθως. Η προέλευσή του από τη Σορβόνη ήταν για τους καρεκλοκένταυρους της σκιώδους εξουσίας του ΚΚΕ πράγμα "ύποπτο". Τον έβλεπαν με μισό μάτι. Όλοι αυτοί που "έγραφαν" βιβλία με ξένα χέρια και έβαζαν το όνομά τους σαν να ήταν το φυσικότερο πράγμα του κόσμου του τάραζαν την ψυχή.
    Ο Στρίγκος, για παράδειγμα, δεν εδίστασε να βγάζει με το όνομά του την Επανάσταση του 21 που είχαν γράψει ο Πάνος ο Τζήμας, ο Κλεομένης Παπαγεωργίου και ο Θανάσης Μητσόπουλος. Για το Θανάση αυτό ήταν τερατώδες.
Να το ξέρεις κι εσύ τουλάχιστο για το μέλλον, που είπε. Η λαθροχειρία τεκμηριώνεται κι από το γεγονός ότι το σχετικό μέρος που έγραφε ο Τζήμας δημοσιεύτηκε στο όργανο του κόμματος "Νέος Κόσμος" με τ᾿ όνομά του. Και στο βιβλίο έχει τ᾿ όνομα του Στρίγγου!
    Το πόσο διώχτηκε από το δογματικό κομματικό κατεστημένο αυτός ο ξεχωριστός στοχαστής και αφοσιωμένος μαρξιστής είναι αφάνταστο. Ο Θανάσης Μητσόπουλος σε διπλανές στήλες σκιαγραφεί αυτή την ιδεολογική βαρβαρότητα που μεταχειριζόταν τα ίδια όπλα του ελλαδικού φασισμού κατά της Αριστεράς την ίδια εποχή: τη στέρηση του δικαιώματος της εργασίας και επομένως ψωμιού. Έμεινε, ωστόσο, ακλόνητος και ανυπότακτος στη βία. Και τελικά η αξία του επιβλήθηκε.
    Κάθε καλοκαίρι είχαμε συνηθίσει να τον περιμένουμε εδώ στην πατρίδα από το σουηδικό Βορρά όπου δίδασκε φιλοσοφία στο Πανεπιστήμιο της Ουψάλα. Φέτος μας ήρθε το πικρό άγγελμα του θανάτου του. Το έργο του μένει. Χάσαμε όμως το πιο τίμιο, τη μορφή του, που λέει κι ο ποιητής...

 

 

<<προηγούμενο | επόμενο>>

 

 

Επιστροφή στην αρχή της σελίδας.