.

Πάτρα –3ο Παγκόσμιο φεστιβάλ ποίησης


Έχει γίνει θεσμός το χρονιάτικο παγκόσμιο φεστιβάλ ποίησης Ζαν Μορεάς (Jean Moréas1) που γίνεται στην Πάτρα. φεστιβάλ το οποίο καθιερώνει την Πάτρα σαν πόλη της ποίησης. Στο φετινό 4ήμερο φεστιβάλ που έγινε στις 9 – 12 Δεκέμβρη, συμμετείχαν 60 ποιητές και ποιήτριες από 16 χώρες.


   Τα Βραβεία «Jean Moréas», για την ελληνική ποιητική τέχνη και την ελληνική ποιητική παραγωγή, είναι αναγνωρίσιμα πανελλαδικά και αφορούν τις ποιητικές συλλογές που εκδόθηκαν καθ’ όλο το προηγούμενο ημερολογιακό έτος από αυτό της απονομής.  

   Αναφέρονται τόσο σε πρωτοεμφανιζόμενους/-ες ποιητές και ποιήτριες, όσο και σε αναγνωρισμένους με δόκιμο ποιητικό έργο.
Την Επιτροπή Βράβευσης συγκροτούν Έλληνες και Ελληνίδες καθηγητές και καθηγήτριες Πανεπιστημίων, καθώς και πολύ σημαντικοί ποιητές και κριτικοί της ποίησης που θα αξιολογήσουν το έργο των τιμώμενων.

   Για τους Έλληνες της Σουηδίας το φετινό φεστιβάλ έχει ιδιαίτερη σημασία, γιατί το «Βραβείο τιμής Κωστής Παλαμάς», που δόθηκε για πρώτη φορά, πήγε στον γνωστό μας ποιητή Κωστή Παπακόγκο ο οποίος ζει ανάμεσά μας. Αξίζει να σημειωθεί ότι η απόφαση απονομής ήταν ομόφωνη.   

Τελετή απονομής

   Στην τελετή απονομής των βραβείων ο εκδότης του περιοδικού Μανδραγόρας Κώστας Κρεμμύδας, προσφωνώντας τον Κωστή Παπακόγκο, έκανε μια σύντομη αναφορά στο έργο και την προσωπικότητα του ποιητή, αρχίζοντας με ένα στίχο του.

   «Ολόκληρη ζωή μέσα σε μια αστραπή / γυρεύοντας ν’ αγγίξουμε τον Κανένα».
    Ο Κωστής Παπακόγκος γεννήθηκε το 1936 στο Παχτούρι της Πίνδου. Απ’ τα παιδικά, τα μικρά του χρόνια βρέθηκε στον κυκεώνα των εμφιλιοπολεμικών συγκρούσεων καθώς ο πατέρας του [δικηγόρος και ποιητής] εκτελέστηκε τον Απρίλη του 1947 σε ηλικία μόλις 29 χρονών, γεγονός που βάρυνε ιδιαίτερα τη ζωή του. Νεαρός, ο Κωστής, ήρθε στην Αθήνα και συνδέθηκε στενά με τον Μάρκο Αυγέρη, την Γαλάτεια Καζαντζάκη, και τον Κώστα Βάρναλη. Γνωρίστηκε με τον ευρύτερο κύκλο των θαμώνων στο πατάρι του Λουμίδη. συνδέθηκε στενά με τους ποιητές Μιχάλη Κατσαρό, Νίκο Καρούζο, Ιάσονα Δεπούντη, τον Άγγελο Δεληβοριά και πολλούς άλλους.

    Διέφυγε στη Σουηδία με την κήρυξη της δικτατορίας το 1967. Πήρε πολιτικό άσυλο και τη Σουηδική υπηκοότητα, και έκτοτε ζει μόνιμα στη Στοκχόλμη. Κατά τη διάρκεια της δικτατορίας έλαβε ενεργό μέρος στον αντιδικτατορικό αγώνα και δημοσίευσε πλήθος διαφωτιστικών άρθρων στο σουηδικό Τύπο, και κυρίως στις μεγάλης κυκλοφορίας ημερήσιες εφημερίδες Dagens Nyheter και Aftonbladet.  Απ’ την περίοδο αυτή είναι εμπνευσμένα και τα λυρικά του ποιητικά βιβλία «Πολική Νύχτα», «Όνειρα» και «Μύθοι», τα οποία ταυτόχρονα εκφράζουν και το επαναστατικό πνεύμα που επικρατούσε στον κόσμο τη δεκαετία του 1970.

Καλοκαίρι 1982, με τον Νίκο Καρούζο στη Πλάκα.     

    Είναι ενδεικτικό ότι ο τότε πρωθυπουργός Ούλοφ Πάλμε διάβασε ποίημα [από τη συλλογή Τουριστικός Οδηγός] του Κωστή Παπακόγκου στην Πρωτομαγιάτικη συγκέντρωση το 1968 στη Στοκχόλμη, ενώ η ποιητική συλλογή «Πολική Νύχτα» είναι από τα πρώτα βιβλία που τυπώθηκε στα ελληνικά στη Σουηδία και τη Λευκωσία από τις αντιστασιακές εκδόσεις «Τα Τετράδια του Ρήγα» που είχε ιδρύσει στη Σουηδία ο καθηγητής Αντώνης Μυστακίδης, γνωστότερος  με το ψευδώνυμο Μεσεμβρινός, με στόχο την αντίσταση στη δικτατορία του ’67.

    Σημαντικός σταθμός της δουλειάς του στάθηκε η έκδοση της τριλογίας στα σουηδικά, «Καπετάν Άρης», «Γράμματα για τον Άρη», «Ο Μαχητής και τ’ αστέρι». Τα βιβλία αυτά με δημόσιες συζητήσεις που έγιναν και τις κριτικές που έχουν γραφτεί, έκαναν για πάντα γνωστή την ανύπαρκτη ως τότε Εθνική Αντίσταση στη Σκανδιναβία. Το 1977 μετέφρασε με τη σύντροφό του Irene Larsson και τον Σουηδό ποιητή Μπου Σετερλιντ (Bo Setterlind) ποιήματα του Νίκου Καρούζου, μια δουλειά που έκανε ιδιαίτερη αίσθηση στη Σουηδία.

    Ο Κωστής Παπακόγκος έχει εκδώσει μέχρι τώρα 30 βιβλία σε διάφορες γλώσσες, απ’ τα οποία 20 είναι ποιητικά. Λίγα απ’ τα βιβλία του, η έκδοση των οποίων ξεκίνησε το 2008, κυκλοφορούν στην Ελλάδα. Από τον Μανδραγόρα κυκλοφορούν μέχρι τώρα εννέα βιβλία του. Ν’ αναφέρω ενδεικτικά: «Γκρεμόχορτα», «Ιθάκη», «Χιονισμένος Λύχνος», «Η Έβδομη λιαχτίδα», «Μύθοι», «Νυχτερίδες», «Τουριστικός Οδηγός», «Στον Ίσκιο του Πουλιού». Για τη συλλογή του «Μύθοι» ο σουηδός κριτικός Όλα Πέρσον σημειώνει: «Πίσω απ’ τη μυθική επιφάνεια των ποιημάτων, τον παραλογισμό και το μαύρο χιούμορ, κρύβεται ο τρόμος και η ανταρσία. Αυτός ήταν ο τρόπος του εξόριστου ποιητή να πολεμήσει, μάχη που φυσικά σήμανε και την κατάχτηση των οχυρωμάτων μιας άλλης γλώσσας. Με τη θητεία του στον ξένο για μας ελληνικό λυρικό νεωτερισμό ο Παπακόγκος μεταφέρει στη σουηδική ποίηση νέες και πλούσιες πρώτες ύλες». 

   Θα ήθελα να κλείσω με ένα τετράστιχο [από τη συλλογή Στον ίσκιο του Πουλιού] την αναφορά μου στον Κωστή Παπακόγκο.


                    Ο,ΤΙ ΓΡΑΨΑΜΕ
         «Δεν ήταν ποιήματα ότι γράψαμε.
          κουρέλια της απελπισίας ήταν κι  ίσως
          κάποτε συρραφτούν ν’ αρμολογήσουν
          την όψη της πραγματικής μας μέρας
». 

   Μεγάλη χαρά και μεγάλη τιμή για μένα να ανακοινώνω το βραβείο τιμής Κωστής Παλαμάς στον Κωστή Παπακόγκο.

Ο χαιρετισμός του ποιητή.

   Πρώτα απ’ όλα, θα ’θελα να σας ευχαριστήσω για την έξοχη έκπληξη. Τέτοιες τιμές δεν είναι πολύ συνηθισμένες σε μας τους διάσπαρτους Έλληνες. Χαίρομαι γι’ αυτό, και δεν σας κρύβω τη συγκίνησή μου. Η τιμή όμως αυτή πέφτει βαριά στην πλάτη μου και πολύ θα ’θελα να την μοιραστώ με όλα τ’ άλλα τα αδέλφια μας που βρίσκονται στο εξωτερικό. Δηλαδή με αυτούς που αποτελούν τη σημερινή Magma Graecia.


Ο Παπακόγκος, σε αντιχουντική διαμαρτυρία στη σύνοδο των υπουργών εξωτερικών του ΝΑΤΟ στο Λονδίνο. Φωτο: Μιλτιάδης Σταματόπουλος       


    Οι ξενιτεμένοι μας, όσο μακριά κι αν βρίσκονται, όσα χρόνια κι αν απουσιάζουν απ’ τον τόπο μας ποτέ δεν ξεχνούν τις ρίζες τους. Η διάκριση λοιπόν που γίνεται στο ταπεινό μου έργο θα ‘λεγα πως ανήκει περισσότερο σ’ όσους με τον ένα ή τον άλλο τρόπο πρόσφεραν ή προσφέρουν στην Ελλάδα.

    Η προσφορά τους, κυρίως σε πατριωτικά θέματα, είναι εξίσου σημαντική με κείνους που ζουν και δρουν στα πατρικά χώματα. Ας σκεφτούμε μόνο τους πιο πρόσφατους αγώνες τους όταν η δημοκρατία μας ποδοπατούνταν και μαστιγώνονταν απ’ την ταράτσα της οδού Μπουμπουλίνας ως τα μπουντρούμια των φυλακών και τα στρατόπεδα συγκέντρωσης.


Με τον Πώλ Νορ στο βασιλικό κήπο (Kungsträdgården), στο κέντρο της Στοκχόλμης.


    Τότε σχεδόν σύσσωμος ο ελληνισμός της διασποράς πέτυχε να κινητοποιήσει την παγκόσμια κοινή γνώμη και να τη στρέψει ενάντια στο τυραννικό καθεστώς των συνταγματαρχών. Η τιμητική σας διάκριση λοιπόν είναι πρώτα απ’ όλα τιμή στους ξενιτεμένους που δεν ξεχνούν την πατρίδα. Δείχνει όμως ότι και η πατρίδα ποτέ δεν ξεχνάει τους ξενιτεμένους.

    Δεν έχω λοιπόν τίποτα άλλο να σας πω, εξόν από ένα μεγάλο ευχαριστώ σε όλους σας, από όλους μας. Οι θεοί μαζί σας.

    Σας ευχαριστώ πολύ. 

 

Τα βραβεία «Ποίησης Jean Moréas», 2019.

  1. ΕΙΔΙΚΟ ΒΡΑΒΕΙΟ ΤΙΜΗΣ «ΚΩΣΤΗΣ ΠΑΛΑΜΑΣ». Εισηγητής: Κώστας Κρεμμύδας, μέλος επιτροπής «Βραβείων Ποίησης Jean Moréas». Το βραβείο απονέμεται στον κ. Κωστή Παπακόγκο.
  2. ΒΡΑΒΕΙΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΑΔΕΙΞΗ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΓΡΑΜΜΑΤΩΝ. Εισηγητής: Τζίνα Καλογήρου, μέλος επιτροπής «Βραβείων Ποίησης Jean Moréas». Το βραβείο απονέμεται στην κα Μαρία Καρακαούση.
  3. ΒΡΑΒΕΙΟ ΠΡΩΤΟΕΜΦΑΝΙΖΟΜΕΝΟΥ ΣΤΗΝ ΠΟΙΗΣΗ ΤΟ ΕΤΟΣ 2019. Εισηγητής: Διώνη Δημητριάδου, μέλος επιτροπής «Βραβείων Ποίησης Jean Moréas». Το βραβείο απονέμεται στις ποιήτριες Πηνελόπη Ζαρδούκα και Φιλία Κανελλοπούλου.
  4. ΒΡΑΒΕΙΟ ΚΑΛΥΤΕΡΗΣ ΠΟΙΗΤΙΚΗΣ ΣΥΛΛΟΓΗΣ 2019. Εισηγητής: Βαγγέλης Τασιόπουλος, μέλος επιτροπής «Βραβείων Ποίησης Jean Moréas». Το βραβείο απονέμεται στον ποιητή Παναγιώτη Νικολαΐδη.
  5. ΜΕΓΑΛΟ ΒΡΑΒΕΙΟ «Jean Moréas» 2020 ΓΙΑ ΤΟ ΣΥΝΟΛΟ ΤΟΥ ΕΡΓΟΥ ΚΑΙ ΤΗ ΣΥΝΟΛΙΚΗ ΠΡΟΣΦΟΡΑ ΤΟΥ ΣΤΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΓΡΑΜΜΑΤΑ. Εισηγητής: Αντώνης Δ. Σκιαθάς. Το βραβείο απονέμεται στον Αλέξη Ζήρα.

   Παναγιώτης Καλογιάννης, Στοκχόλμη 2020


  1. Ο Ιωάννης Παπαδιαμαντόπουλος ή γνωστότερος με το καλλιτεχνικό ψευδώνυμο Ζαν Μορεάς -Jean Moréas-, (15 Απριλίου 1856- Παρίσι 30 Μαρτίου 1910) ήταν Έλληνας ποιητής και λογοτέχνης. Έγραψε ποιήματα στα ελληνικά και τα γαλλικά αλλά είναι περισσότερο γνωστός για τη συνεισφορά του στα γαλλικά γράμματα με το ψευδώνυμο Ζαν Μορεάς. Ο Ζαν Μορεάς γεννήθηκε στην Αθήνα και ήταν γιος του Αδαμάντιου Παπαδιαμαντόπουλου, από την Πάτρα και διατελέσαντος εισαγγελέως του Αρείου Πάγου, και της Σκεύως Γιουρδή, εγγονής του ναυάρχου Εμμανουήλ Τομπάζη και της Ξανθής Σαχίνη. [...]
  2.    Το 1880 εγκαταστάθηκε οριστικά στο Παρίσι και σταδιοδρόμησε στα γαλλικά γράμματα ως εκπρόσωπος και επικεφαλής του συμβολισμού και την υπεράσπισή του από την ονομασία του "παρακμάζουν, ενώ ο ίδιος δημοσίευσε και το μανιφέστο του συμβολισμού του στις 18 Σεπτεμβρίου του 1886 στο λογοτεχνικό συμπλήρωμα του Figaro με το οποίο και δικαιολογεί τις καινοτομίες του νέου σχολείου [...]. (από την Βικιπαίδεια)


   Σημείωση: Η «μεγάλη υπεραξία» σύμφωνα με την διατύπωση του πρώην πρωθυπουργού Γ. Παπανδρέου, στον χαιρετισμό του, που «παράγει το φεστιβάλ στην Αχαΐα», ας ελπίσουμε ότι θα επενδύεται σε κοινωφελείς σκοπούς.

 

  <προηγούμενο | επόμενο >

 

   Επιστροφή στην αρχή της σελίδας.