Σε προηγούμενη ανάρτηση ο Τοξότης αναφέρθηκε στην καταστροφή του Παρθενώνα.

Στην ανάρτηση αυτή θα δώσει περιγραφές του Παρθενώνα από περιηγητές πριν και μετά την καταστροφή του.

Ακρόπολη, η έδρα των σοφών της αρχαιότητας

Εβλιά Τσελεμπή (Evliya Çelebi)–Ένας μεγάλος περιηγητής


Το όνομά του σημαίνει ένας πολύξερος κύριος. Επειδή ήταν τούρκος, είναι ίσως ο μόνος περιηγητής που είδε το εσωτερικό του Παρθενώνα πριν τον γκρεμίσει η μπόμπα του Μοροσίνη.

   Ο Εβλιά σαστίζει μπροστά στην ομορφιά των λειψάνων της αρχαιότητας, και ο ύμνος του για τον Παρθενώνα προκαλεί συγκίνηση. Στο κεφάλαιο: «Στη μεγάλη και αρχαία πόλη, την έδρα των σοφών της αρχαιότητος, δηλαδή στο κάστρο της Αθήνας», βλέπουμε ότι αυτός ο κοσμογυρισμένος και πολύξερος Τούρκος ήταν προικισμένος με σπάνια ευαισθησία.

    «Πρέπει να εκτιμήσουμε βαθιά και να θαυμάσουμε το γεγονός ότι μέσα στο σκοτάδι της δουλείας και του μεσαίωνος, είκοσι αιώνες μετά την αρχαία ακμή των Αθηνών και προτού αρχίσει ακόμα το ρεύμα των περιηγητών που εκίνησε από την Ευρώπη η αναβίωσις των σπουδών της κλασσικής αρχαιότητος, οι Αθηναίοι διατηρούσαν μόνο με την προφορική παράδοση τη συνείδηση του πνευματικού μεγαλείου στο οποίο υψώθηκε η πόλις των κατά την αρχαιότητα.

    »Σ’ αυτή την ανθηρή πόλη βρίσκονται όλα τα θαυμαστά και αξιοπερίεργα πράγματα του κόσμου και πλήθος έργα τέχνης. Υπάρχουν χιλιάδες ειδών γλυπτά από άσπρο μάρμαρο που παριστάνουν κάθε λογής όντα, περίεργα και αξιοθαύμαστα. Επίσης υπάρχουν αγάλματα που τα αγαπούν εξαιρετικά οι Φράγκοι. Οι επισκέπτες που τα επισκέπτονται τα θαυμάζουν. Ο νους τους σταματά και τα κορμιά τους ανατριχιάζουν, τα μάτια τους δακρύζουν και θαμπώνουν. Τα αγάλματα φαίνονται σα να είναι ζωντανά. Και καθώς βλέπουν προς τους θεατές τους, άλλα χαμογελούν και άλλα είναι βλοσυρά ή μελαγχολικά. Για να περιγράψω τα αγάλματα χρειάζομαι ολόκληρο βιβλίο. Και πρέπει να σταματήσω την περιοδεία μου. Έπειτα δεν μπορεί να τα συλλάβει ο νους του ανθρώπου. Τα αγάλματα είναι θαύμα θαυμάτων. Αδύνατο να έγιναν από ανθρώπινα χέρια.

    »Όσα και αν γράψει κανείς γι’ αυτά τα αριστουργήματα της τέχνης είναι λίγα και δεν φθάνουν. Είναι απόλυτη ανάγκη να επισκεφτεί κανείς την πόλη της Αθήνας για να καταλάβει πως ήταν την αρχαία εποχή. Γιατί ποτέ δεν είναι το ίδιο ν’ ακούει κανείς με το να βλέπει. Μια σοφή αραβική παροιμία λέει πως το να βλέπει κανείς είναι η καλύτερη από τις πληροφορίες.

    »Εγώ ο ταπεινός, ο γεμάτος ελαττώματα, από το έτος 1050 της Εγείρας (1641) γυρίζω τις εφτά χώρες της οικουμένης. Αλλά όσα είδα στη Ρώμη της Φραγκιάς, στο κάστρο του Έστρεγκομ, στην πολιτεία της Βιέννης και στην πόλη του Άμστερνταμ της Ολλανδίας, είναι σχεδόν τίποτα αν τα συγκρίνεις με τα αριστουργήματα αυτά της Αθήνας. Οποιοσδήποτε περιηγητής του κόσμου, αν δεν επισκέφτηκε και δεν περιεργάστηκε την πόλη αυτή της Αθήνας, ας μην πει πως είναι κοσμογυρισμένος».

Και ο ύμνος του Εβλιά Τσελεμπή για τον Παρθενώνα:

    «Μ’ όλα αυτά στη σφαίρα του κόσμου δεν υπάρχει τέτοιος λαμπρός ναός, που ν’ ανοίγει τόσο την καρδιά του ανθρώπου.
                Όλα τα τζαμιά του κόσμου είδα
                μα όμοιο μ’ αυτόν δεν είδα.

    »Αυτό το δίστιχο ταιριάζει σε τούτον τον φωτεινό, τον λαμπρό ναό, γιατί παρόμοιός του δεν υπάρχει στις ευτυχισμένες χώρες. Μακάρι ως τη συντέλεια των αιώνων να είναι τόπος προσευχής και να παραμείνει στέρεος και ταπεινός. Αμήν» 

Ο Σικελός περιηγητής Scrofani 1756-1837.

   100, περίπου, χρόνια ύστερα από την καταστροφή του Παρθενώνα ο Σικελός περιηγητής γράφει:

    «Ξεχάστε ό,τι σας είπα ως τώρα, ξεχάστε ότι ακούσατε, διαβάσατε, είδατε στις πιο μεγάλες πολιτείες της Ευρώπης. Αυτό που νιώθω στην Αθήνα είναι μοναδικό».

    Ο περίπατος ανάμεσα στα λείψανα των αρχαίων μνημείων είναι παραλήρημα αρχαιολατρίας.

    «Ο Ήλιος μόλις πρόβαλε κι εγώ βρίσκομαι κιόλας στην Ακρόπολη. Το φως του ουρανού δίνει στο ναό της Αθηνάς μεγαλύτερη μεγαλοπρέπεια. Τα ερείπια στολίζονται με τις πρώτες αχτίδες που τα τυλίγουν. Οι δροσοσταλίδες που αστράφτουν παντού σαν μαργαριτάρια, η αντίθεση ανάμεσα σ’ αυτές τις σκιερές μάζες και στο φως, το ερωτευμένο χελιδόνι που φτεροκοπώντας γύρω από τη φωλιά του αποχαιρετάει τον ουρανό και ετοιμάζεται για το ταξίδι, όλα με πλημυρίζουν με μεθυστική γοητεία. Ώ γονείς μου, γιατί δεν βρισκόσαστε μαζί μου αυτή την ώρα;»

    Στη μητέρα του. «Πίστεψέ με, αφήνοντας την Αθήνα, ένιωσα σαν να με αποσπούσαν από την αγκαλιά σου».

 

    Παναγιώτης Καλογιάννης, Απρίλης 2021

 

    Πηγή: «Ξένοι ταξιδιώτες στην Ελλάδα» τόμος Α΄, Κυριάκος Σιμόπουλος, εκδόσεις ΣΤΑΧΥ 2001

  <προηγούμενο | επόμενο >

 

   ΥΓ: Οι φωτογραφίες είναι από το διαδίκτυο.  

   Επιστροφή στην αρχή της σελίδας.