Παλαιστίνη


Η πρόσφατη απόφαση του προέδρου των ΗΠΑ να μεταφέρει την πρεσβεία της χώρας του στην Ιερουσαλήμ, έφερε το Παλαιστινιακό, για μια ακόμα φορά, στην επικαιρότητα. Αναμφισβήτητα, το Παλαιστινιακό είναι το πλέον πολυσυζητημένο πολιτικό πρόβλημα. Η βιβλιογραφία μπορεί να ξεπεράσει τις 100 σελίδες. Όπως κάθε πολιτικό πρόβλημα, έτσι και το Παλαιστινιακό έχει τις ρίζες του στα βάθη της ιστορίας. Ο Τοξότης, χρησιμοποιώντας σαν βασική πηγή το κεφάλαιο «Ο Τετραγωνισμός του Κύκλου» (Cirkelns Kvadratur) από το βιβλίο του Paul Mohn1 «Σημειώσεις στο Περιθώριο του χρόνου», (Krumelur i tidens marginal), δε φιλοδοξεί να γράψει την ιστορία του Παλαιστινιακού προβλήματος. Θα αναφερθεί μόνο σε μερικά ορόσημα στην ιστορική του πορεία τα οποία φωτίζουν όχι μόνο τα γεγονότα που διαδραματίστηκαν το 1947 στην περιοχή της Παλαιστίνης, αλλά και την ανοχή, την υποστήριξη, και τη δικαίωση που τυγχάνουν μέχρι σήμερα οι βαριά οπλισμένοι στρατιώτες του Ισραήλ απέναντι σε παιδιά Παλαιστινίων, τα οποία είναι εξοπλισμένα μόνο με το Θάρρος και την επιθυμία τους για δικαιοσύνη και ελευθερία, από τους ισχυρούς που δήθεν κόπτονται για ανθρώπινα δικαιώματα 

    Η ιστορία αρχίζει πριν από 3.000 χρόνια όταν μια σημιτική ομάδα, η οποία στη συνέχεια διαφοροποιήθηκε ελαφρά από τους άλλους Σημίτες, εγκαταστάθηκε στην Παλαιστίνη. Η ομάδα αυτή γρήγορα άρχισε να αναπτύσσει ξεχωριστά χαρακτηριστικά, και σύντομα ξεχώρισε με τις ιδιαιτερότητές της. Οι Ισραηλίτες, όπως αποκαλούνταν, απέκτησαν εξ αποκαλύψεως ένα Θεό, τον Ιεχωβά, και δημιούργησαν στη συνέχεια μια μεγάλη μονοθεϊστική θρησκεία. Ταυτόχρονα βίωσαν δραματικές και εναλλασσόμενες εμπειρίες, αλλά παρά τις αντιξοότητες και τις αντιδράσεις άντεξαν με μια χαρακτηριστική σκληρότητα, που τράφηκε από την πίστη τους.
    Το 70 μ.Χ. τα Ρωμαϊκά στρατεύματα κατέστρεψαν την Ιερουσαλήμ και σκόρπισαν τους Εβραίους στα τέσσερα σημεία του Ορίζοντα. Στην περιοχή, της Ιερουσαλήμ, εγκαταστάθηκαν αργότερα οι Άραβες. Στο μυαλό των Εβραίων η Ιερουσαλήμ παρέμεινε το κέντρο, κι ύστερα από εκατοντάδες χρόνια μια μικρή ομάδα Εβραίων της διασποράς πήρε το δρόμο της επιστροφής, και μεγαλόφωνα οδύρονταν μπροστά στο τείχος παραπόνων2 όπου κάποτε ήταν κτισμένος ο ναός του Σολομώντα.

    Η μεταφυσική θέση των Εβραίων για την πατρίδα τους πρωτοεμφανίστηκε στα τέλη του 1800. αναλύθηκε, και συμπυκνώθηκε σε ένα πολιτικό πρόγραμμα από τον Αυστριακό Θεόδωρο Χέρτζ (Theodor Herzl), ο οποίος, με τον τρόπο αυτόν, έβαλε το σιωνισμό στον πολιτικό στίβο. Την εποχή εκείνη η Παλαιστίνη ήταν μέρος της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, και ο Χέρτζ ασκούσε δριμεία κριτική, αλλά χωρίς επιτυχία, στο σουλτάνο Αμντούλ Χαμίτ (Abdul Hamid). Οι αναδιατάξεις που έφερε ο Α΄ Παγκόσμιος Πόλεμος δημιούργησαν ένα σημείο εκκίνησης για την εγκατάσταση των Εβραίων στην Παλαιστίνη. Η δήλωση Μπάλφουρ (Balfour) που εξέδωσε η βρετανική κυβέρνηση κατά τη διάρκεια του Α' Παγκοσμίου Πολέμου, στις 2 Νοεμβρίου 1917, αναφέρει τη στήριξη, της Βρετανίας, για τη δημιουργία ενός «εθνικού οίκου για τον εβραϊκό λαό» στην Παλαιστίνη. (« [...] His Majesty's government view with favour the establishment in Palestine of a national home for the Jewish people, and will use their best endeavours to facilitate the achievement of this object, it being clearly understood that nothing shall be done which may prejudice the civil and religious rights of existing non-Jewish communities in Palestine, or the rights and political status enjoyed by Jews in any other country [...]». Η δήλωση αυτή επρόκειτο να γίνει ένα από τα πλέον καθοριστικά έγγραφα της εποχής. Είναι γνωστή η αγάπη των Άγγλων για ασαφείς διατυπώσεις. Αυτή τη φορά προκάλεσαν ανησυχητικές εξελίξεις, στην Παλαιστίνη, επειδή ταυτόχρονα έδωσαν τελείως αντίθετες υποσχέσεις στους Άραβες από αυτές που έδωσαν στους σιωνιστές.
    Το περιεχόμενο της διακήρυξης Balfour ενσωματώθηκε στη διακήρυξη για κράτος στην Παλαιστίνη, την ίδρυση του οποίου ανέλαβε να εξετάσει η Μεγάλη Βρετανία το 1922, υπό την αιγίδα των Ηνωμένων Εθνών. Κατά συνέπεια, μπορούμε να πούμε πως όλα τα κράτη μέλη των Ηνωμένων Εθνών επικύρωσαν τη συνθήκη για ένα εθνικό σπίτι των Εβραίων στην Παλαιστίνη. Επί πλέον οι Ηνωμένες Πολιτείες, που δεν συνέβαλαν στην απόφαση των Ηνωμένων Εθνών, επικύρωσαν τη σχετική απόφαση που αφορούσε την Παλαιστίνη. Για το λόγο αυτό, μπορεί κανείς να ισχυριστεί πως οι Άραβες εκφράζουν με λανθασμένο τρόπο το μίσος τους για το σιωνισμό, επειδή οι Εβραίοι εγκαταστάθηκαν στην Παλαιστίνη με διεθνή νομιμότητα3.

    Στην πρώτη δεκαετία η Παλαιστίνη γνώρισε μια εξαιρετικά μεγάλη οικονομική άνθηση. Δεν υπήρχαν καθόλου προστριβές ανάμεσα στους Εβραίους και τους Άραβες, κυρίως γιατί οι βρετανικές υπηρεσίες πέτυχαν μια ισορροπία ανάμεσά τους. Ωστόσο η εγκατάσταση Εβραίων αυξάνονταν χωρίς να δημιουργεί ανησυχίες στον αραβικό πληθυσμό της περιοχής. Δραματικές αλλαγές σημειώθηκαν όταν ο Χίτλερ πήρε την εξουσία στη Γερμανία. Αυτό προφανώς προκάλεσε ανησυχία στους Άραβες γιατί φοβόντουσαν ότι οι Εβραίοι θα γίνονταν πλειοψηφία στην Παλαιστίνη, κάτι που δικαιολογημένα το συνέδεαν με το δικό τους αφανισμό.
    Ο Β΄ Παγκόσμιος Πόλεμος έριξε  βαριά τη σκιά του στο πρόβλημα. Στο Λονδίνο ενδιαφέρονταν να ενισχύσουν τα ζωτικά τους συμφέροντα στην Εγγύς Ανατολή. Για το σκοπό αυτόν πάνω απ’ όλα προσπάθησαν να εξασφαλίσουν τη φιλία των Αράβων, η οποία όμως δεν αρκούσε: στις συνθήκες αυτές επιβάλλονταν να θυσιαστούν οι Εβραίοι. Το 1939 κοινοποιήθηκε το ονομαζόμενο «White Paper» το οποίο περιόριζε σε 75.000 τους Εβραίους οι οποίοι θα μετοικούσαν στην Παλαιστίνη, και ταυτόχρονα τους απαγόρευε να αποκτήσουν γη στην Παλαιστίνη. Αυτό πυροδότησε τη βίαιη αντίδραση των σιωνιστών. Δεν μπορούμε να κατηγορήσουμε τους Άραβες ότι θεωρούσαν τους Εβραίους καταπατητές, και γιατί με κάθε τρόπο προσπάθησαν να φροντίσουν και να εξασφαλίσουν τα δικαιώματά τους. Δυστυχώς επικράτησαν οι αρνητικές σκέψεις που οδήγησαν σε ανταρτοπόλεμο. Από την άλλη πλευρά δεν έγινε καμιά προσπάθεια για να συγχωνευθούν οι Άραβες της Παλαιστίνης σε ένα βιώσιμο, ισχυρό έθνος το οποίο θα μπορούσε να ανταγωνιστεί τους Εβραίους. Οι προϋποθέσεις υπήρχαν αλλά έλλειπε η πολιτική διορατικότητα. Το γεγονός αυτό οφείλεται σε έναν και μοναδικό Άραβα τον περιβόητο μεγάλο μουφτή, «stormuftin», Amin el Husseini στην Ιερουσαλήμ ο οποίος, δυστυχώς, κυριαρχούσε στην πολιτική σκηνή και καθόριζε την αραβική πολιτική στην μοιραία εκείνη περίοδο. Ο μεγάλος μουφτής είναι κατά κάποιο τρόπο ο μεγαλύτερος καταστροφέας για τους Άραβες της Παλαιστίνης, και η επιβλαβής επιρροή του επηρέασε, μετά από χρόνια, τα σύνορα της χώρας.

    Άνθρωπος φιλόδοξος που διψούσε για δύναμη, αδίσταχτος και έξυπνος, ο μεγάλος μουφτής, δεν άφησε κανένα μέσο αχρησιμοποίητο προκειμένου να ασκεί πλήρη έλεγχο στους συμπατριώτες του. Γνωρίζοντας πως, το Ισλάμ δεν απαγορεύει να περιέλθει η κοσμική και πνευματική εξουσία σε ένα άτομο, εκμεταλλεύτηκε τη θρησκευτική του θέση για να αποκτήσει επιρροή στα εγκόσμια. Γιαυτό δεν οπισθοχώρησε μπροστά στη βία. Γρήγορα και αποτελεσματικά εξουδετέρωσε κάθε αντίθετη άποψη και προσπάθεια για αντιπολίτευση. Οι πολιτικοί του αντίπαλοι παραμερίστηκαν χωρίς οίκτο, και ασκούσε κανονική τρομοκρατία πάνω στους δικούς του. Ενώ οι Εβραίοι, παρόλη τη σιδερένια τους πειθαρχία, ανέπτυξαν δημοκρατικές μορφές αυτονομίας, ο μεγάλος μουφτής εκθείαζε το ιδεώδες της προσωπικής δικτατορίας. Οπορτουνιστής του χειρότερου είδους, όπως και πολλοί άλλοι Άραβες πολιτικοί, ποντάρισε στο Χίτλερ και βρέθηκε σε δύσκολη θέση όταν οι Γιουγκοσλάβοι ζήτησαν την έκδοσή του σαν εγκληματία πολέμου, αλλά κατάφερε να διασωθεί.

    Στη διάρκεια του πολέμου οι Εβραίοι στάθηκαν στο πλευρό των συμμάχων και πήραν ενεργό μέρος σε πολεμικές επιχειρήσεις. Όσον αφορά τους Άραβες αυτοί βρέθηκαν διασπασμένοι. Μερικοί ήταν στο πλευρό της Αγγλίας ενώ πολλοί άλλοι εκδήλωσαν ανοιχτά τη συμπάθειά τους στο Χίτλερ. Όταν η εξωτερική πίεση μειώθηκε, οι Εβραίοι εξαπέλυσαν ένα κύμα τρομοκρατίας σε όλη τη χώρα. Οι Άραβες επέμεναν, βασισμένοι στην πλειοψηφία τους, στις θέσεις τους. Εν τω μεταξύ εκατοντάδες χιλιάδες Εβραίοι έμεναν σε κατασκηνώσεις στην κεντρική Ευρώπη περιμένοντας μια λύση.
    Στις συνθήκες αυτές δραστηριοποιήθηκαν τα Ενωμένα Έθνη. Ο πρόεδρος Τρούμαν έκανε έκκληση στην κυβέρνηση της Αγγλίας να επιτρέψει άμεσα την μετοίκηση 100.000 Εβραίων στην Παλαιστίνη. Οι συστάσεις αυτές απορρίφθηκαν αφενός γιατί οι Άγγλοι ήταν αρνητικοί και αφετέρου γιατί τα Ενωμένα Έθνη ήταν απρόθυμα να επωμιστούν τους πολιτικούς κινδύνους.
    Το Παλαιστινιακό παρέμεινε έτσι ένα μεγάλο πρόβλημα για τη διεθνή κοινότητα. Για ειρωνεία της τύχης την Αγγλία κυβερνούσε μια κυβέρνηση εργατικών η οποία όσο βρίσκονταν στην αντιπολίτευση ήταν από τους πλέον ενθουσιώδεις υποστηρικτές του σιωνισμού, και η οποία απέτυχε στη δημιουργία ενός «εθνικού σπιτιού» και για το μέλλον των Εβραίων. Ο άνθρωπος που βρίσκονταν πίσω από την πολιτική αυτή ήταν ο Άγγλος πολιτικός Ernest Bevin. Ταυτόχρονα αυξάνονταν η ένταση στην Παλαιστίνη. Οι τρομοκρατικές ενέργειες των Εβραίων έπαιρναν βίαιες εκφράσεις, και η κατάσταση γίνονταν αφόρητη. Η Αγγλία πρότεινε να τεθεί η Παλαιστίνη κάτω από διεθνή εποπτεία για πέντε χρόνια και οι διοικητικές εργασίες να μοιραστούν ανάμεσα στους Άραβες και τους Εβραίους. Οι αραβικές χώρες γνωρίζοντας πόσο οι Άγγλοι τους είχαν ανάγκη για τα γεωπολιτικά τους συμφέροντα στην περιοχή, και ξέροντας ότι η τιμή για τη φιλία τους ήταν πολύ ανεβασμένη στο πολιτικό χρηματιστήριο απέρριψαν την πρόταση αμέσως. Το ίδιο έκαναν και οι Εβραίοι.
    Πολλές προτάσεις για περιορισμένη εγκατάσταση Εβραίων στην Παλαιστίνη καθώς και συν διοίκηση απορρίφθηκαν τόσο από τους Εβραίους όσο και από τους Άραβες. Στις 14 Φεβρουαρίου 1947 το πρόβλημα της Παλαιστίνης παραπέμφθηκε στο Ηνωμένα Έθνη με αποτέλεσμα να δημιουργηθεί η United Nations Special Committee on Palestine (UNSCOP) στις 15 Μαΐου 1947 αποτελούμενη από τις ουδέτερες χώρες:  Αυστραλία, Καναδά, Τσεχοσλοβακία, Γουατεμάλα, Ινδία, Ιράν, Κάτω Χώρες, Περού, Σουηδία, Ουρουγουάη, και Γιουγκοσλαβία.


   Παναγιώτης Καλογιάννης. Γενάρης 2018.


    Πηγή: Minnen av Paul Mohn, «Krumelur i tidens marginal», P. A. Norstedt @ Söners förlag Stockholm.

   1. Ήταν αντιπρόσωπος της Σουηδίας, το 1947, στην επιτροπή των Ηνωμένων Εθνών United Nations Special Committee Palestine(UNSCOP) για την επίλυση του Παλαιστινιακού προβλήματος.
   2. Τείχος στα Ιεροσόλυμα, όπου προσεύχονταν στο Θεό για βοήθεια.
   3. Οι αποφάσεις της Συνέλευσης δεν είναι δεσμευτικές για τα κράτη μέλη. Τα ψηφίσματά της εκφράζουν την κοινή άποψη των κυβερνήσεων, και χρησιμοποιούνται από τους ισχυρούς για προπαγανδιστικούς λόγους, ή για την υλοποίηση των γεωπολιτικών συμφερόντων τους.

   Σημείωση.
   Σε επόμενη ανάρτηση: Οι εργασίες της UNSCOP, το μοίρασμα της Παλαιστίνης, και η δολοφονία από παραστρατιωτική ομάδα των σιωνιστών, του Σουηδού μεσολαβητή των Ηνωμένων Εθνών για την επίλυση του Παλαιστινιακού, Folke Bernadotte.

Επιστροφή στην αρχή της σελίδας.