Αριστερό Κόμμα

Το Αριστερό Κόμμα, συντομογραφία V, ιδρύθηκε το  1917 μετά από διάσπαση του Σοσιαλδημοκρατικού Κόμματος. Το κόμμα έχει πάρει τέσσερις διαφορετικές ονομασίες: Σουηδικό Σοσιαλδημοκρατικό Κόμμα της Αριστεράς (1917-1921), Κομμουνιστικό Κόμμα της Σουηδίας (1921-1967), Αριστερό Κόμμα Κομμουνιστών (1967-1990) και την σημερινή Αριστερό Κόμμα από το 1990.

Η Αριστερά θέλει να δημιουργήσει μια κοινωνία βασισμένη στο σοσιαλισμό (με δημοκρατία και ελευθερία) και στο φεμινισμό. Οι υποστηρικτές της Αριστεράς ζητούν αύξηση της φορολογίας ειδικά για τα υψηλά εισοδήματα και τις μεγάλες επιχειρήσεις. Λένε όχι, σε οικονομικό κέρδος στους οργανισμούς πρόνοιας ( νοσοκομεία, παιδικούς σταθμούς κ.λ.π)  και υποστηρίζει ότι τέτοιοι πόροι θα διατεθούν ανάλογα με τις ανάγκες. Η Αριστερά συνοψίζει το στόχο της πολιτικής της ως εξής: για την υλοποίηση μιας κοινωνίας που βασίζεται στη δημοκρατία, την ισότητα και την αλληλεγγύη, μια αταξική κοινωνία, απαλλαγμένη από κάθε είδους καταπίεση (φύλου, εθνοτική καταπίεση), δίκαιη και βιώσιμη κοινωνία όπου οι άνδρες και οι γυναίκες να δημιουργήσουν το δικό τους μέλλον, σε συνθήκες ελευθερίας και συνεργασίας.

 

Ο Χέρμανσσον και το Κομμουνιστικό/Αριστερό κόμμα.

95 χρόνια της ιστορίας του κόμματος.

Οι Χάνς Άρβιντσον και Λαρς Βέρνερ γράφουν για τον Χέρμανσσον, του οποίου η ζωή είναι συνυφασμένη με την ανάπτυξη της αριστεράς για, σχεδόν, έναν ολόκληρο αιώνα. Συμπλήρωσε 95 χρόνια στις 14 Δεκεμβρίου 2012.

Όταν συνοψίζουμε την πολιτική του δράση στα 95 χρόνια της ζωής του, είναι το ίδιο με το γράψιμο ενός σημαντικού μέρους της ιστορίας του κόμματος. Ένα χρονικό στα γενέθλια του Χέρμανσσον είναι δύσκολο, ευαίσθητο και ιδιαίτερα ογκώδες συγγραφικό έργο. Εμείς παρ' όλα αυτά θα το επιχειρήσουμε. Ο Χέρμανσσον είναι συνομήλικος με το κόμμα. εισέρχεται στην κομματική σκηνή το 1941. Αλλά, ας αρχίσουμε δίνοντας μια γεύση της προέλευσης του.
Στο βιβλίο του Αναμνήσεις, ο ίδιος είπε πως ο παππούς του ήρθε στη Σουηδία από τη Φινλανδία με τα πόδια, περνώντας τον παγωμένο Βοθνιακό κόλπο. Ήρθε από τη Φινλανδία, η οποία είχε καταστραφεί από τον πόλεμο και την πείνα, ελπίζοντας σε μια καλύτερη ζωή - "στη δύση, όπου ο ήλιος έδυε". Ήταν η χρονιά μετά τη μεγάλη πείνα του 1867-1868, όταν περίπου 100.000 πεινασμένοι  έχασαν τη ζωή τους.

Ο Χέρμανσσον γράφει τι του είπε ο θείος του, ο σοσιαλδημοκράτης βουλευτής Άλμπερτ Χέρμανσσον: "Μου αρέσει να φαντάζομαι πώς περπάτησε πάνω στον πάγο. Ο πάγος ήταν συμπαγής αλλά σε μερικά σημεία κοντά στην ακτή, εντελώς τυχαία, μπορεί κάτι να συμβεί. ( στην ακτή ο πάγος είναι λεπτός, σημ. Τοξότη). Αλλά υπήρχε παχύς πάγος στον κόλπο της Βοθνίας και τα παγοθραυστικά δεν είχαν κάνει αυλάκια για να περνούν καράβια. Αυτά συμβαίνουν το 1868, σε ηλικία 18 χρόνων. Παρέα με ένα φίλο του ο παππούς μου, πηγαίνουν περπατώντας από το Kvarken1 στη Σουηδία. Ελπίζω ο καιρός να ήταν υποφερτός. Δεν ξέρω σε ποιο ακριβώς σημείο άρχισαν την πεζοπορία, ούτε σε ποιό σημείο της Σουηδίας έφθασαν. Ο παππούς ήταν από μια επαρχιακή ενορία, Storkyro, κάμποσα χιλ. από τη Βάασα (Vasa). Ο ίδιος και ο σύντροφός του κατά πάσα πιθανότητα πάτησαν στεριά κάπου στη Βόρεια Ångermanland ή Νότια του Västerbotten. Η συντομότερη απόσταση, σε ευθεία γραμμή στο Kvarken, στο  χάρτη, είναι 60 - 80 χιλιόμετρα. Δεν ήταν ένας περίπατος που κάνουμε την ημέρα. Και οι δύο έπρεπε να ξενυχτήσουν πάνω στον πάγο και κατά πάσα πιθανότητα δεν είχαν καμία προστασία."

Μια από τις πρώτες πολιτικές μνήμες από τα χρόνια του σχολείου στη Σούντσβαλ, είναι η αντίδραση των εργαζομένων στις θανατηφόρες βολές στο Ονταλεν (Ådalen) το 1931. Ο Χέρμανσσον, από το παράθυρο της τάξης του έγινε μάρτυρας, όταν οι εργαζόμενοι της πόλης διαδήλωσαν κατά της κυβέρνησης των δολοφόνων. Αυτό που τον εντυπωσίασε και έμεινε κολλημένο στο μυαλό του, ήταν η σοβαρότητα και αποφασιστικότητα που χαρακτήρισαν την πορεία.
Με την ανατροφή αυτή, τις πρώτες εμπειρίες και τις ιδέες που είχε Χέρμανσσον, είναι σχεδόν αυτονόητο ότι εντάχθηκε σύντομα στο εργατικό κίνημα.  Ήταν πρώτα μέλος στη νεολαία της Σοσιαλδημοκρατίας (SSU), αλλά διαγράφθηκε το 1941, γιατί όταν ήρθε στο Πανεπιστήμιο της Στοκχόλμης έγινε, επίσης, μέλος της Clarté2. Ο Χέρμανσσον στη συνέχεια ζήτησε και έγινε μέλλος στο Κομμουνιστικό Κόμμα της Σουηδίας. Την ίδια χρονιά εντάχθηκε στη σύνταξη της εφημερίδας του κόμματος Καινούργια Μέρα (Ny Dag). Όλα αυτά συνέβησαν σε μια εποχή όπου τα ναζιστικά γερμανικά τανκς σημείωναν σημαντικές στρατιωτικές επιτυχίες και προχωρούσαν προς το Λένινγκραντ και τη Μόσχα.  Επιβάλλονταν να ενταθούν οι προσπάθειές τους στον αγώνα κατά του φασισμού. Σχετικά με αυτό το διάστημα στο Clarté, στη διάρκεια του οποίου συνάντησε τη μελλοντική σύζυγό του, Μάρθα, ο Χέρμανσσον, έγραψε: «Αυτή εβραία και εγώ μαρξιστής. Πραγματικά σήμερα δεν καταλαβαίνω πώς το τολμήσαμε." Παρά το γεγονός ότι ο γάμος έγινε σε μια σκοτεινή και δύσκολη περίοδο διήρκησε μισό αιώνα, έδωσε δύο κόρες, Άννα και Εύα, και πολλά εγγόνια.
Εκείνη τη περίοδο μπορούσε η ηγεσία του κόμματος, στο πλαίσιο της πολιτικής στελεχών της, να τοποθετήσει τα μέλη του σε διάφορες τοπικές οργανώσεις. Ο Χέρμανσσον, εστάλη μετά από πρόταση του προέδρου του κόμματος Sven "Lasse" Linderot σαν νέο μέλος στην κομματική οργάνωση εργατών βιομηχανίας.
Λέγεται μερικές φορές ότι το έκανε ώστε, ιδιοφυίες και φοιτητές "να αποκτήσουν επίγνωση χειρωνακτικής εργασίας". Δεν πέρασε πολύς καιρός πριν οι Βάλτερ Άντερσσον, Γιάλμαρ Βέρνερ και άλλοι παλαίμαχοι συνδικαλιστές έλεγαν: "Θα χρειαστεί κατά πάσα πιθανότητα να πάμε να συζητήσουμε με τον Χέρμανσσον ώστε να μαθαίνουμε λίγη οικονομία".
Ο Χέρμανσσον εργάσθηκε, ταυτόχρονα, αρκετά χρόνια μαζί με τον Ρόντνη Οέμαν στο τμήμα του κόμματος για προσηλυτισμό και προπαγάνδα (όπως λέγονταν τότε το σπουδαστικό τμήμα του κόμματος) πριν γίνει αρχισυντάκτης της εφημερίδας του κόμματος Καινούργια μέρα (Ny Dag.).

Κατά τη διάρκεια του χρόνου του ως αρχισυντάκτης της εφημερίδας, Καινούργια μέρα, ήταν και εκπρόσωπος του κόμματος το 1947, στην επιτροπή για το φορολογικό νομοσχέδιο. Πρότεινε μια σειρά από σαρωτικές αλλαγές του σουηδικού φορολογικού συστήματος, που έγιναν σεβαστές και υιοθετήθηκαν τόσο από όλα τα υπόλοιπα πολιτικά στρατόπεδα όσο και τον υπουργό των οικονομικών Έρνστ Βίγκφορς που ήταν πρόεδρος της επιτροπής.
Κατά τη διάρκεια της δεκαετίας του 1950, ο Χέρμανσσον άρχισε το σπουδαίο του έργο, με την εξέταση της συγκέντρωσης και συγκεντροποίησης του  σουηδικού κεφαλαίου. Η άποψή του Χέρμανσσον, για τη φαινομενικά μόνιμη οικονομική άνθηση, της Σουηδίας, στις αρχές της μεταπολεμικής δεκαετίας χλευάσθηκε αρχικά στον αστικό Τύπο. Οικονομία και πολιτική δεν πήγαιναν μαζί, έλεγαν. Τουλάχιστον όχι με τον τρόπο που εννοούσε ο Χέρμανσσον. Η κυριότητα δεν έχει καμία σημασία, όταν πρόκειται για πολιτικές σχέσεις εξουσίας. Λάθος και άσχετο, ειπώθηκε. Κάποιοι είπαν ότι πρόκειται για συνηθισμένη Σουηδική ζηλοφθονία που στρέφεται ενάντια σε πετυχημένους επιχειρηματίες. Μια δεκαετία αργότερα η κρατική  έρευνα για τη Συγκέντρωση παραδέχθηκε, ότι ο Χέρμανσσον ουσιαστικά είχε δίκιο. Ήταν ένα βήμα μπροστά. Δεν είναι περίεργο ότι ο Gunnar Myrdal, στο διάλειμμα μιας διάσκεψης στην Κούβα, όπου συμμετείχε και ο Χερμανσσον, στράφηκε προς τον Κάστρο, έδειξε τον Χέρμανσσον και είπε: "Ο άνθρωπος αυτός ήταν ένας από τους καλύτερους μαθητές μου στο πανεπιστήμιο".
Να καταγίνεσαι με έρευνα και να αναλύεις είναι ένα πράγμα. Εντελώς διαφορετικό είναι, να συμμετέχεις ενεργά στην πολιτική πρακτική και στο πλαίσιο αυτό συνάντησε ο Χέρμανσσον αντίσταση και δυσκολίες. Στη δεκαετία του 1950 όταν, σαν μέλος της Εκτελεστικής Επιτροπής πρότεινε  να διακοπεί εντελώς η δραστηριότητα να αποστέλλονται νεαροί σύντροφοι στη Σοβιετική Ένωση και τη Λαϊκή Δημοκρατία της Γερμανίας, συνάντησε απροσδόκητη και συμπαγή αντίσταση. Οι δραστηριότητες αυτές είχαν την τάση να δημιουργούν μια ιδεολογική εξάρτηση, εννοούσε ο Χέρμανσσον. Η Εκτελεστική Επιτροπή άλλαξε την αρχική της θέση μόλις ένα χρόνο αργότερα.

Μια άλλη περίπτωση όπου ο Χέρμανσσον υπέστη σοβαρή απογοήτευση, ήταν η σοβιετική στρατιωτική εισβολή στην Ουγγαρία τον Οκτώβριο του 1956. Ο Χέρμανσσον έκανε αμέσως μια ομιλία στο σπίτι του πολίτη (Medborgarhuset) όπου, τόνισε ότι το ουγγρικό κόμμα είχε διαπράξει μια σειρά από σοβαρά λάθη, αλλά εξήγησε επίσης ότι πρέπει να σημειωθεί ότι εξωτερικές δυνάμεις προσπάθησαν να εκμεταλλευτούν την κατάσταση στην Ουγγαρία για δικούς τους σκοπούς. Η ανάλυσή του για την πολιτική κατάσταση ήταν προσεκτική και ισορροπημένη. η κριτική του στην κυβέρνηση του Rakosi σκληρή. Η Εκτελεστική επιτροπή του κόμματος ενέκρινε επίσης την ανάλυση του Χέρμανσσον.
Στη συνεδρίαση της Κεντρικής Επιτροπής λίγο αργότερα, άλλαξε η άποψη του κόμματος. Η κύρια ευθύνη της ουγγρικής επανάστασης δεν βαρύνει την κυβέρνηση του Rakosi αλλά, ήταν κυρίως αποτέλεσμα εξωτερικής παρέμβασης στις υποθέσεις της Ουγγαρίας. Η Κεντρική Επιτροπή άλλαξε την προηγούμενη απόφαση.
Αυτή η αντιστροφή ήταν ένα πραγματικό σοκ για τον Χέρμανσσον και ο ίδιος αργότερα είπε ότι, τη στιγμή εκείνη ήταν έτοιμος να αποχωρήσει από το κόμμα. Για ένα χρόνο στις συνεδριάσεις της Εκτελεστικής Γραμματείας εκδήλωνε τη διαμαρτυρία του με την πλήρη σιωπή του.

Παρά την Ουγγρική Εξέγερση ήταν δυνατό στο 20o Συνέδριο του Σοβιετικού Κόμματος, όπου ο Χρουστσόφ κατήγγειλε τα εγκλήματα του Στάλιν, να προαισθανθείς προσπάθειες για αλλαγή. Τάσεις/κατευθύνσεις προς καινοτομίες άρχισαν να γίνονται αισθητές στο κομμουνιστικό κίνημα. Ο Χέρμανσσον ήταν από πολύ νωρίς ένας από τους εκπροσώπους τους. Ο Σοσιαλισμός στη Σουηδία θα πρέπει να βασίζεται στις σουηδικές συνθήκες και στη Σουηδική εμπειρία του εργατικού κινήματος και τις πρακτικές. Περίπου την ίδια εποχή, ο Πρόεδρος του Ιταλικού Κομμουνιστικού Κόμματος, Palmiro Togliatti, εξέφρασε την πολυκεντρικότητα. Η Μόσχα δεν θα μπορούσε πλέον να είναι το αδιαμφισβήτητο κέντρο ή κάποιος σοφός άνδρας/αυθεντία στο κομμουνιστικό κίνημα. Η παράδοση της Komintern και Kominform πρέπει να σταματήσει. Κάθε κόμμα πρέπει να επιλέξει τον δικό του δρόμο προς το σοσιαλισμό.
Το Κομμουνιστικό Κόμμα της Σουηδίας, στις πρώτες δεκαετίες του Ψυχρού Πολέμου και με την καθοδήγηση του Hilding Hagberg, είχε περιέλθει σε μια αδιέξοδη πολιτική απομόνωση, καθώς δεν υπήρχαν πλέον ευκαιρίες για να σπάσει. Η ηγεσία του κόμματος υποβλήθηκε σε σκληρή κριτική, μεταξύ άλλων από τις οργανώσεις νεολαίας και νεαρά κομματικά μέλη, που συνέγραψαν ένα πολύ κριτικό κείμενο για εκείνη την εποχή προς την ηγεσία του κόμματος, και απαιτούσαν την ανανέωση της ηγεσίας. Η κριτική απέφερε αποτελέσματα. Καινούργιος ηγέτης του Σουηδικού Κομμουνιστικού Κόμματος, εκλέχθηκε το 1964 ο Χέρμανσσον. Την επόμενη χρονιά παρουσίασε στο βιβλίο του Η Αριστερή πορεία, στόχοι και μέθοδοι για την ανανέωση της πολιτικής του κόμματος, πως θα μπορούσε να  αναζωογονηθεί η σουηδική πολιτική ζωή.
Όμως, ο δρόμος για την αλλαγή δεν ήταν ακόμα ανοικτός. Η πόρτα ήταν μισάνοιχτη μόνο. Οι περισσότεροι από την παλιά φρουρά παρέμειναν στη κεντρική επιτροπή του κόμματος. Ο Χέρμανσσον είναι μειοψηφία. Μια δύσκολη κατάσταση, γι αυτόν που ήθελε να εφαρμόσει πολιτική ανανέωσης.

Ένα από τα θέματα στα οποία θα μπορούσατε να δείτε σαφείς διαφορές απόψεων, ήταν το ζήτημα της ονομασίας του κόμματος. Οι δυνάμεις που ήθελαν να ανανεώσουν την πολιτική του κόμματος θεωρούσαν ότι, έπρεπε να αλλάξει το όνομα και ο χαρακτήρας του κόμματος. Αυτό που πολλοί είδαν ως ένα μοντέλο, ήταν τα Σοσιαλιστικά Λαϊκά κόμματα (SF) -της Νορβηγίας και της Δανίας. Άλλοι, τόνισαν την ταυτότητα και τις παραδόσεις του κόμματος και, εναντιώθηκαν στην τροπολογία. Πολύ λίγοι ήταν εκείνοι που ήθελαν να διασπασθεί το κόμμα. Στο συνέδριο του 1967 ήρθαν σε ένα συμβιβασμό, όπου ο  Kjell Ε. Johansson, πρώην πρόεδρος της ένωσης νεολαίας του κόμματος, έπαιξε σημαντικό ρόλο. Με πρότασή του ονομάσθηκε Αριστερό Κόμμα Κομμουνιστών (VPK).
Την περίοδο αυτή, η σινο-σοβιετική σύγκρουση είχε αρχίσει να επηρεάζει τη συζήτηση στη σουηδική αριστερά. Μέσα στο κόμμα σχηματίσθηκε μια φράξια, προσανατολισμένη στη γραμμή του Κινεζικού Κομμουνιστικού Κόμματος (ΚΚΚ). Επέκρινε έντονα την ομιλία του Χρουτσώφ για τα εγκλήματα του Στάλιν. Το Κινέζικο Κομμουνιστικό Κόμμα, δήλωσε ότι στην οικονομική και εξωτερική πολιτική της η Σοβιετική  Ένωση είχε γίνει «κοινωνικό-ιμπεριαλιστική». Αυτή η φράξια, μέσα στο VPK, διοργάνωνε δικές της δραστηριότητες, καταδίκαζε τη γραμμή του κόμματος και ασκούσε κριτική στον Χέρμανσσον προσωπικά, τον οποίο απεικόνιζε σαν ρεφορμιστή και ρεβιζιονιστή. Ταυτόχρονα υπήρχαν και άλλοι που αισθάνονταν/πίστευαν το ίδιο για τον Χέρμανσσον, βασιζόμενοι σε εντελώς διαφορετικά σημεία εκκίνησης, αλλά υποστήριξαν τη Σοβιετική πλευρά στη σινο-Σοβιετική σύγκρουση. Στο συνέδριο του 1967 αποχώρησε από το κόμμα η φιλοκινέζικη φράξια και ίδρυσε το KFML, ενώ η φιλοσοβιετική φράξια έμεινε στο κόμμα. Παρά τις διαφωνίες, το Συνέδριο ψήφισε ένα πρόγραμμα που ξεκάθαρα διακήρυξε την ανεξαρτησία του κόμματος τόσο απέναντι στη Σοσιαλδημοκρατία όσο και την ανάπτυξη των σοσιαλιστικών χωρών. Η αξιοπιστία αυτής της στάσης, δοκιμάσθηκε σκληρά τον επόμενο  χρόνο.

Το 1967 ξέσπασε απεργία λιμενεργατών στο Γκέτεμποργκ. Μια νέα γενιά που ενδιαφέρονταν για την κατάσταση σε άλλα μέρη του κόσμου είχε προκύψει. Οι νέοι συμμετείχαν στον κοινωνικό προβληματισμό και εργάστηκαν σε διάφορους τομείς, φοιτητικό κίνημα και κινήματα αλληλεγγύης. Ο πόλεμος του Βιετνάμ μαινόταν και, τα απελευθερωτικά κινήματα στη Νότια Αφρική άρχισαν να αναπτύσσονται και να ισχυροποιούνται. Σε αυτή τη στιγμή του κινήματος, οι ανακαλύψεις των νέων ή αγνοουμένων/παραμελημένων προβλημάτων, η περαιτέρω ανάπτυξη των διαφόρων εκτοπισμένων σοσιαλιστικών θεωριών δημιούργησαν όχι μόνο ιδεολογικές αντιφάσεις αλλά θεωρητική και πολιτική σύγχυση. Ταυτόχρονα αυξάνονταν οι συμπαθούντες του κόμματος και, θα περίμενε κανείς μια εκλογική επιτυχία. Πιθανότατα, να είχε συμβεί, αν η Σοβιετική Ένωση ένα μήνα πριν από τις εκλογές το 1968 δεν εισέβαλε στην Τσεχοσλοβακία.
Ο Χέρμανσσον ξύπνησε στις 21 Αυγ. του 1968 τα χαράματα από μια ορδή δημοσιογράφων που χτύπησαν την πόρτα νωρίς το πρωί. τον εξέπληξαν με την είδηση της εισβολής και, με αναίδεια, όρθιοι απαιτούσαν ένα άμεσο σχόλιο. Αυτό δεν το έκανε. Σχολίασε την εισβολή το πρωί μετά από επαφές με την εκτελεστική επιτροπή. Ο Χέρμανσσον είχε λάβει ομόφωνη υποστήριξη για μια δήλωση, με την οποία καταδικάζει τη Σοβιετική ενέργεια σαν παραβίαση της εθνικής κυριαρχίας. Εξήγησε επίσης γιατί, η Σουηδία θα πρέπει να "παγώσει" τις διπλωματικές σχέσεις με τη Σοβιετική Ένωση.

Η δήλωση του Χέρμανσσον και του Κομμουνιστικού Κὀμματος της Σουηδίας προκάλεσε σάλο/αναστάτωση στα σουηδικά μέσα ενημέρωσης. Αργότερα, μέσα στην ημέρα, όταν ο Χέρμανσσον  έδωσε συνέντευξη για την τηλεόραση, ρώτησε το δημοσιογράφο πόσο χρόνο είχε στη διάθεσή του. Ο δημοσιογράφος Åke Wilhelmsson, δήλωσε: "Σήμερα Hermansson, έχεις απεριόριστο χρόνο".
Η δριμεία δήλωση του Χέρμανσσον και του VPK προκάλεσε, επίσης, την προσοχή και την κατανόηση/συμπάθεια των άλλων κομμουνιστικών κομμάτων. Σιγά-σιγά σχηματίσθηκε μια ευρεία ιδεολογική τάση εντός της Ευρωπαϊκής αριστεράς, η οποία είχε μια παρόμοια πολιτική με το VPK: Ο Γκόραν Θέρμπορν για παράδειγμα, πίστευε ότι  ο Χέρμανσσον ήταν ο πρώτος ευρωκομουνιστής, χρόνια πριν το φαινόμενο ονομαστεί από Σαντιάγο Carillo και Enrico Berlinguer όταν άρχισαν να μιλούν για τον «ιστορικό συμβιβασμό».
Η ευρώ κομμουνιστική γραμμή αντιπροσώπευε μια νέα προσέγγιση σε μια σειρά από ερωτήματα στη μαρξιστική θεωρία, τη σχέση μεταξύ μεταρρύθμισης και επανάστασης, καθώς και τη σχέση μεταξύ των κομμουνιστικών κομμάτων.

Τα ευρωκομμουνιστικά στοιχεία του κόμματος δεν έμειναν αναπάντητα. Δεν πέρασε πολύς καιρός μετά την εισβολή στην Τσεχοσλοβακία και οι περισσότερες ομάδες προσανατολισμένες στις παραδόσεις του κόμματος άρχισαν να αντιτάσσονται στην κύρια κομματική γραμμή και, συγκεντρώθηκαν γύρω από την εφημερίδα  Φλόγα του Βορρά. Επέκριναν το Χέρμανσσον και την ηγεσία του κόμματος γιατί, ήταν κακοί προλεταριακοί διεθνιστές και είχαν τη γνώμη ότι η κριτική του Χέρμανσσον για την εισβολή ήταν λανθασμένη. Αργότερα επιτέθηκαν και τις θέσεις του κόμματος για την πυρηνική ενέργεια. Υπήρξε έντονη συζήτηση στο συνέδριο του κόμματος το 1969, όταν ο Χέρμανσσον στην εισήγησή του αισθάνθηκε αναγκασμένος να χρησιμοποιήσει υβριστικές/βαριές λέξεις και δήλωσε ότι: "Κάποια γαμημένη τάξη πρέπει να υπάρχει ακόμη και σε ένα κομμουνιστικό κόμμα". (Ο Pelle Holm, συντάκτης της εγκυκλοπαίδειας Φτερωτή λέξη λέγεται ότι το βράδυ της ίδιας ημέρες συνειδητοποίησε τη σημασία αυτής της γλωσσικής καινοτομίας και, κατέγραψε τη λέξη για την επόμενη έκδοση). Σαν αρχηγός του κόμματος, ο Χέρμανσσον, ήταν αναγκασμένος να αγωνίζεται ενάντια στην αστική τάξη, να αντιμετωπίζει διάφορες αριστερές σέχτες, καθώς και να έχει υπό τον έλεγχο μια οργανωμένη φατρία στο εσωτερικό του κόμματος. Και η φατρία αυτή, δεν ασκούσε κριτική μόνο στα όργανα του κόμματος, αλλά και έξω από αυτά μέσω της εφημερίδας Φλόγα του Βορρά.
Ήταν ολοφάνερο ότι η ομάδα γύρω από την εφημερίδα αυτή είχε την υποστήριξη του ΚΚΣΕ, και μια σειρά από άλλων κομμάτων που δεν σέβονταν την αυτονομία του κόμματος αλλά, παρεμβάλλονταν στις εσωτερικές υποθέσεις του. Η μάχη μεταξύ της φατρίας γύρω από την εφημερίδα Φλόγα του Βορρά και την ηγεσία του κόμματος, που ουσιαστικά ξεκίνησε το 1968, κράτησε μέχρι το τέλος του 1977, όταν η ομάδα  αυτή αποσπάστηκε από το κόμμα και ίδρυσε το Εργατικό Κόμμα κομμουνιστών (APK3).
Σε αυτό το πλαίσιο, θα πρέπει να πούμε κάτι για αυτούς που συνεχώς υπενθύμιζαν τον φόρο τιμής που απέτισε ο Χέρμανσσον σαν μέρος του τελετουργικού στην κηδεία του Στάλιν. Παρεμπιπτόντως, μπορούμε να πούμε ότι τα λόγια του Tage Erlander στο σχολιασμό του για το θάνατο του Στάλιν, δεν διέφεραν πολύ από αυτά του Χέρμανσσον. Οι υπενθυμίσεις αυτές έχουν πολιτικούς στόχους, απορρίπτουν την αυτοκριτική του και, την χαρακτηρίζουν σαν κούφια λόγια. Αποδείχθηκε ωστόσο ότι η αυτοκριτική είναι πραγματική, έχει γερές βάσεις και, όχι προφορική δημόσια συγγνώμη. Πραγματική αυτοκριτική συνεπάγεται υποχρεώσεις. Κάτι που πρέπει να συνοδευτεί με πράξεις. Και εδώ ο Χέρμανσσον υπήρξε πολύ πειστικός/επιμελής. Λίγοι πολιτικοί ηγέτες στο κομμουνιστικό κίνημα έχουν κάνει περισσότερα για να απομακρύνουν το κόμμα από το σταλινισμό από ό, τι ο ίδιος.
Απέτρεψε την ηγεσία του κόμματος να επιβάλει διαγραφές ή αποκλεισμούς από τα όργανα του κόμματος, αλλά καρτερικά και με επιχειρήματα προσπάθησε να κερδίσει και να πείσει, τους απείθαρχους συντρόφους για τις απόψεις του κόμματος.

Ο Χέρμανσσον αφουγκράζονταν την κοινή γνώμη σε ένα ευρύ φάσμα θεμάτων. Κατά τη διάρκεια που ήταν αρχηγός του κόμματος, έδωσε νωρίς προσοχή στις νέες τάσεις μέσα στο κίνημα των γυναικών. Σημαντικές προσπάθειες καταβλήθηκαν στην ανάπτυξη του αγώνα για την ισότητα των δύο φύλων και τη χειραφέτηση των γυναικών. Η ηγεσία του κόμματος έδωσε με κύκλους σπουδών ένα σημαντικό μήνυμα προς τα μέλη του κόμματος, να δώσουν ιδιαίτερη προσοχή σε θέματα ισότητας των φύλων. Μακρές και ζωηρές συζητήσεις ακολούθησαν στο εσωτερικό του κόμματος, που διήρκεσαν πολλά χρόνια πριν ο φεμινισμός καθιερωθεί και γίνει αποδεκτός σαν όρος, πρώτα μέσα στο κόμμα και αργότερα από την κοινωνία. Ο Χέρμανσσον πήρε πολλά από τις νεαρές φεμινίστριες. Ο ίδιος ήταν, φυσικά, παιδί της εποχής του. Μου είπε για τα 90α γενέθλια του ότι, για πολλά χρόνια βασανίζονταν από σοβαρή αίσθηση ντροπής γιατί, δεν έδειξε περισσότερο ζήλο να πείσει τη σύζυγό του Μάρθα να ολοκληρώσει τις σπουδές της στην ιατρική.
Να ηγείσαι του κόμματος σε μια εποχή που χαρακτηρίζεται από ταραχώδη αριστερά-ώθηση, εντυπωσιακές ιδεολογικές συζητήσεις, ανεκτικές θεωρητικές παρεκκλίσεις και πολιτικές ιδιοτροπίες, αλλά παρ' όλα αυτά να προσπαθείς να πάρεις σοφές αποφάσεις που μπορεί να έχουν σημαντικό αντίκτυπο για μεγάλο χρονικό διάστημα, είναι ένα τρομερά δύσκολο έργο. Απαιτεί όχι μόνο αναλυτική οξύτητα, ιστορική προοπτική, υπομονή και επιμονή, αλλά και προνοητικότητα τέτοια ώστε να μην χάνεται η κατεύθυνση, όταν πρόκειται να φτάσεις σε πιο μακρινούς στόχους.

Ο Χέρμανσσον παραιτήθηκε από αρχηγός του κόμματος, αλλά παρέμεινε στην κεντρική επιτροπή και το κοινοβούλιο. Είχε τώρα χρόνο να διαβάσει, να γράψει βιβλία αλλά και να ταξιδεύει να συνομιλεί και να δίνει διαλέξεις. Σαν αρχηγός του κόμματος, είχε, αν τον συγκρίνουμε με άλλους αρχηγούς κομμάτων, κάποιες ιδιαιτερότητες. Στο ραδιόφωνο και την τηλεόραση, εμφανίζονταν με διαφορετικό/ασυνήθιστο τρόπο - δωρεάν, βολικός και με συλλογιστική χωρίς να διακυβεύεται η βαρύτητα του μηνύματός του. Ο Χέρμανσσον επέβαλλε ένα εντελώς καινούργιο ύφος. Παρά το γεγονός ότι ήταν μια ξεχωριστή μορφή πνευματικού ανθρώπου, πήρε τις βαθυστόχαστες πολιτικές αναλύσεις του κόμματος από το υψηλό βάθρο τους και, τις προσάρμοσε στην καθημερινή ζωή των ανθρώπων.

Ενδιαφέρονταν πάντα για την τέχνη και τον πολιτισμό. Στη δεκαετία του 1940, ανήκε στην ομάδα γύρω από το Clarté και το Πολιτιστικό μέτωπο. Το 1946, συνέγραψε το πολιτιστικό πρόγραμμα του κόμματος μαζί με τους Παίρ-Όλοβ Ζενστρομ και Μπένκτ Γκιουνές, το οποίο υλοποιήθηκε σε μεγάλο βαθμό. Επίσης, συμμετείχε στη συγγραφή του πολιτιστικού προγράμματος το 1978. Όταν παραιτήθηκε από πρόεδρος του κόμματος, ζήτησε να τοποθετηθεί, στο Κοινοβούλιο, σαν αναπληρωματικό μέλος της Πολιτιστικής Επιτροπής.
Τόσο σαν αρχηγός του κόμματος όσο και στη συνέχεια, κατά διαστήματα, λίγο ενοχλημένος σχολίασε: "Ποτέ δεν υπήρξε ζήτημα/πρόβλημα η πολύ θεωρία στο κόμμα μας". Ουσιαστικά ήταν πάντα δυσαρεστημένος με την έλλειψη θεωρητικής συζήτησης και διάλογο στο κόμμα. Σε εκείνο το σημείο, ο ίδιος πιθανώς ποτέ δεν θα ικανοποιηθεί. Οι άνθρωποι δεν μπορούν ποτέ να έχουν σημαντικό όγκο γνώσεων. Γι αυτό το 1977 πήρε την πρωτοβουλία και ίδρυσε το Κέντρο για μαρξισμό και Κοινωνικές Σπουδές (CMS)- ένα ίδρυμα που θα ενθαρρύνει την επιστημονική εργασία στη μαρξιστική θεωρία και ιδεολογία. Για πολλά χρόνια, το Ίδρυμα οργάνωνε κάθε χρόνο διαλέξεις μαρξιστικού περιεχομένου με γνωστούς διανοητές. Το Λαϊκό αυτό Πανεπιστήμιο είχε πάρα πολλούς ακροατές. Ένα μεγάλο μέρος των διαλέξεων και συζητήσεων δημοσιεύτηκαν σε μορφή βιβλίου από τον εκδοτικό οίκο , Arbetarkulturs och Tidens ή στο θεωρητικό περιοδικό του κόμματος, Συζήτηση για το Σοσιαλισμό. Σήμερα η δραστηριότητα είναι κάπως περιορισμένη, αλλά το CMS εξακολουθεί υπομονετικά να διοργανώνει τακτικά σεμινάρια για μια σειρά από σημαντικά θέματα.

Όταν το αριστερό κόμμα στη δεκαετία του 1990 θεώρησε ότι  πλέον δεν είναι σε θέση, για οικονομικούς λόγους, να συνεχίσει την έκδοση που περιοδικού Σοσιαλιστική Συζήτηση, ο Χέρμανσσον συμμετείχε στην ομάδα που ανέλαβε την έκδοση του περιοδικού. Αργότερα, το περιοδικό πέρασε στην κατοχή του Κέντρου Μαρξιστικών Σπουδών. Ο Χέρμανσσον είναι σήμερα ο υπεύθυνος εκδότης του περιοδικού.
Πριν από δέκα χρόνια, ο Χέρμανσσον υπέστη ένα σημαντικό πλήγμα όταν η Μάρθα πέθανε ύστερα από μια μακροχρόνια ασθένεια. Στη διάρκεια της ασθένειας αφιέρωνε στη γυναίκα του πολύ χρόνο. Στη συνέχεια ήρθαν η θλίψη και η έλλειψη της γυναίκας του. Σήμερα, ο Χέρμανσσον συνεχίζει να παρακολουθεί τις διεθνείς οικονομικές και πολιτικές εξελίξεις, ενδιαφέρεται ιδιαίτερα για την πάλη σχετικά με σημαντικά ζητήματα εξουσίας, για την επέκταση της δημοκρατίας γενικότερα και, στο χώρο εργασίας ειδικότερα. Η ικανότητά του να αναλύει δεν έχει παύσει ούτε σταμάτησε να στοχάζεται.
Αρχικά, εξηγήσαμε ότι εξιστορώντας τα 95 γενέθλια του Χέρμανσσον, είναι σα να γράφουμε την ιστορία του κόμματος. Αναγκαστήκαμε να παραλείψουμε αρκετά, όπως η συμπεριφορά του κόμματος κατά τη διάρκεια της μεγάλης απεργίας των ανθρακωρύχων  το 1969/70, ο αγώνας για ενεργειακές πηγές και την πυρηνική ενέργεια, την αντίληψη για τα ταμεία των μισθωτών, και πολλά άλλα. Δεν είναι εύκολο να συνοψίσεις το έργο μιας ζωής ανθρώπων όπως ο Χέρμανσσον. Συνοπτικά μπορούμε να πούμε: Ο Χέρμανσσον ανήκει στην ομάδα των διανοουμένων πολιτικών, και κοινωνικών αναλυτών του εργατικού κινήματος που ο ιστορικός Ισαάκ Ντόιτσερ χαρακτήρισε: "οι συνετοί". Στη Σουηδία,οι συνετοί, σπανίζουν. Ο Χέρμανσσον μπορεί να  συγκριθεί με πολύ λίγους όπως οι, Axel Danielsson και Ernst Wigforss.
Lars Werner
Hans Arvidsson

Πηγή: Flamman

 


Μετάφραση, Παναγιώτης Καλογιάννης Γενάρης 2013

 


Σημείωση:Το Κρεμλίνο, αποκαλούσε τον Χέρμανσσον με το "χαϊδευτικό": "Το αστικό γουρούνι" ή "Το γουρούνι της μπουρζουαζίας".


1. Kvarken Θαλάσσια περιοχή  νότια του Κόλπου της Βοσνίας (Bottenviken) με τη μικρότερη διαδρομή ανάμεσα σε Σουηδία και Φινλανδία. Το αρχιπέλαγος στη Φινλανδική πλευρά έχει περίπου 7.000 βραχονησίδες

2. Clarté. Είναι μια σοσιαλιστική οργάνωση χωρίς κομματική σύνδεση. Η κύρια δραστηριότητά του, είναι η έκδοση τους περιοδικού Clarté, διοργάνωση σεμιναρίων και διαλέξεις για διάφορα θέματα, που είναι επίκαιρα στη σουηδική αριστερά.

3. APK. Σήμερα υπάρχει σαν μια μικρή ομάδα. Δεν συμμετέχει στις εθνικές εκλογές. Παίρνει μέρος σε μερικούς δήμους που έχει τη δυνατότητα να εκλέξει δημοτικό σύμβουλο.

 

Υ.Γ. Άρθρα, σχετικά για τη Σουηδία.

Ποιό δρόμο βαδίζει η Σουηδία.
Σοσιαλδημοκρατία

Επιστροφή, στην αρχή αυτής της σελίδας.