Στις 17 του Οκτώβρη 2013, στο σουηδικό Τύπο, δημοσιεύθηκε μια έκκληση για την Ελλάδα. Την έκκληση υπογράφουν μεταξύ άλλων ο  βραβευμένος με το Νόμπελ ποιητής Τούμας Τρανστρόμερ, ο ακαδημαϊκός Περ Βέστρβεργ κ.α.

Η βοήθεια των σουηδών προς τον ελληνικό λαό, δεν είναι σημερινό φαινόμενο.

Πριν από αρκετά χρόνια, το 1821, αμέσως με το ξέσπασμα της Επανάστασης δημιουργήθηκε στη Σουηδία ένας έντονος φιλελληνισμός.

Το άρθρο αυτό γράφτηκε το 1940, με αφορμή τη συγκέντρωση χρημάτων στη Σουηδία για τους έλληνες, όταν η Ελλάδα δέχτηκε την επίθεση της Ιταλίας. Δεν πρόφθασε να δημοσιευθεί πριν η Ελλάδα καταληφθεί από τις ισχυρότερες δυνάμεις του Χίτλερ.
Η περιγραφή του φιλελληνισμού αναφέρει ο συγγραφέας του, Έρικ Βικέν, όπως αυτός εκδηλώθηκε στη Σουηδία τη δεκαετία του 1820, αποτελεί πάντα ιστορικό ενδιαφέρον.

Έχει γίνει παράδοση η βοήθεια του σουηδικού λαού προς τους έλληνες κάθε φορά που η Ελλάδα έχει σοβαρά οικονομικά προβλήματα.

Σήμερα, 2014, δημιουργήθηκε ένα δίκτυο βοήθειας σε αναξιοπαθούντες στην Ελλάδα.

Το 1967 Η Σουηδική Επιτροπή για την αποκατάσταση της Δημοκρατίας στην Ελλάδα, ανέπτυξε πλούσια δράση, συμπαραστάθηκε στους έλληνες αγωνιστές, ανέπτυξε δράση ενάντια στη χούντα σε διεθνείς οργανισμούς...

Το 1945 μια Σουηδό Ελληνική επιτροπή ιδρύθηκε με σκοπό: την πληροφόρηση του σουηδικού λαού για την κατάσταση στην Ελλάδα. Να βοηθήσει έλληνες αγωνιστές που μάχονταν για εθνική ανεξαρτησία, τα παιδιά που τα σπίτια τους καταστράφηκαν...

Το 1940 ιδρύθηκε Σουηδό Ελληνική Λέσχη και έκανε εθνικό έρανο, είχε μεγάλη επιτυχία, για βοήθεια στον ελληνικό λαό.

"Η άγνοια σκοτώνει την ελευθερία, οδηγεί σε σκλαβιά. Ο ζυγός της δουλείας είναι η φοβερότερη δυστυχία που μπορεί να συμβεί σε ένα έθνος".
Ν. Άσλινγκ, σουηδός φιλέλληνας

 

 

Η ΣΟΥΗΔΙΚΗ ΒΟΗΘΕΙΑ ΣΤΟΥΣ ΕΛΛΗΝΕΣ ΚΑΤΑ ΤΗ ΔΕΚΑΕΤΙΑ ΤΟΥ 1820

Του Έρικ Βικέν, δόκτορα φιλοσοφίας

 

Όταν μαθεύτηκε στην Ευρώπη πως ο έλληνας Αλέξανδρος Υψηλάντης, το Μάρτη του 1821, πέρασε στην τούρκικη Βλαχία, και ότι οι έλληνες της Πελοποννήσου τον Απρίλη1 ύψωσαν τη σημαία της επανάστασης ενάντια στους τούρκους καταχτητές, φούντωσε αμέσως έντονο το ενδιαφέρον για το ελληνικό ζήτημα.

Φιλελληνισμός εμφανίστηκε σε πολλές χώρες. Κυρίως στη Γερμανία εργάστηκαν με ενθουσιασμό για να βοηθήσουν τους έλληνες. Έρανοι χρημάτων οργανώθηκαν και εθελοντές κατευθύνθηκαν προς την Ελλάδα. Η υποστήριξη αυτή όμως, μιας τέτοιας επανάστασης, δεν άρεσε στην Ιερά Συμμαχία και οι αρχές έκαναν τα πάντα να εμποδίσουν τις εκδηλώσεις φιλελληνισμού. Την περίοδο 1823-24 πρωτεύουσα του φιλελληνισμού ήταν η Αγγλία και μια Λέσχη Φιλελλήνων ιδρύθηκε εκεί, της οποίας αποσταλμένος ο Βύρωνας κατέβηκε στην Ελλάδα. Σχηματίστηκε επίσης και στάλθηκε, μεταξύ άλλων, ένα τμήμα πυροβολικού από εθελοντές διαφόρων χωρών.

μνημείο σουηδοί φιλέλληνες στο Μεσολόγγι

Μνημείο πεσόντων για τους σουηδούς φιλέλληνες, στον κήπο ηρώων στο Μεσολόγγι. Φωτο Δήμος Μεσολογγίου

Από το 1825 ώς την απελευθέρωση, κέντρο του φιλελληνισμού στην Ευρώπη ήταν η Γαλλία όπου μια  Φιλανθρωπική Εταιρεία στήριξης των Ελλήνων ιδρύθηκε, από προσωπικότητες όπως ο Σατωμπριάν, ο Λαφίτ και ο Σεμπαστιάνι. Μέσω αυτής της εταιρείας μεταφέρθηκαν στους Έλληνες τα χρήματα που συγκεντρώθηκαν στις ευρωπαϊκές χώρες, και η Φιλανθρωπική Εταιρεία δημοσίευε τα χρόνια 1826-29 Σχετικά έγγραφα για την κατάσταση στην Ελλάδα, ως έγκυρο πληροφοριακό υλικό.

Στη Σουηδία, όπου πριν το 1821 οι ελπίδες για την απελευθέρωση της Ελλάδας εκφράζονταν έντονα, ο ξεσηκωμός των ελλήνων απ΄ την αρχή ξύπνησε τις πιο θερμές συμπάθειες. Οι εφημερίδες έδωσαν μεγάλη έκταση, ποιητές και μουσικοί ερμήνεψαν με στίχους και μουσική τα συναισθήματα του λαού μας. Στο συντάκτη του περιοδικού Αλμαίνα Ζουρνάλεν Π.Α.Βάλμαρκ, μάλιστα, έγινε σύσταση για αυτοσυγκράτηση του τρόπου που έγραφε, η οποία στο μεταξύ ελάχιστα εισακούστηκε.

Με δυσκολία μπορεί κάποιος να ξεφυλλίσει αλληλογραφία ή απομνημονεύματα από την εποχή εκείνη, χωρίς να διαπιστώσει την πολυσυζητημένη συμμετοχή στον αγώνα των ελλήνων. Τα χρόνια 1826 και ΄27 διακρίνονται για τη μεγαλύτερη ενεργή φιλελληνική δραστηριότητα, που σημειώθηκε στη χώρα μας.

Στις 8 του Απρίλη  του 1826 ο ανώτατος αυλικός Μ. φον Βέρεντορφ, ιδιοκτήτης της βιοτεχνίας όπλων Ώκερς υπόγραψε συμβόλαιο με το σουηδό πρόξενο στο Λιβόρνο, Χέντζεμπέργερ, για αποστολή κανονιών. Μερικοί άνθρωποι πίστευαν ότι τα κανόνια προορίζονταν για να εξοπλίσουν τα πολεμικά πλοία που ναυπηγούνταν στη νότια Ευρώπη, για λογαριασμό του τούρκο-αιγυπτιακού στόλου και μια εταιρεία ιδρύθηκε με σκοπό την απόχτηση του συμβολαίου.
Μια επιστολή αναγνώστη την πρωτομαγιά, εξέφραζε την ελπίδα ότι η σουηδική κοινωνία θα συμβάλει στην εκτέλεση της σύμβασης, ώστε τα κανόνια να μην παν στους εχθρούς των ελλήνων.

Στις 3 του Μάη δημοσιεύτηκε στις εφημερίδες της Στοκχόλμης μια έκκληση προς το σουηδικό κοινό από τον Ο. Α. Κρούνγέλμ και αναφέρονταν στην οικονομική βοήθεια προς τους έλληνες. Η συμφωνία για τα κανόνια δεν αναφέρθηκε, και φαίνεται να ήταν άγνωστη στο συγγραφέα, ο οποίος υπόγραψε την έκκλησή του στις 28 του Απρίλη. Ήταν η απελπιστική κατάσταση των ελλήνων, σε γενικές γραμμές, που οδήγησε αυτή την καθυστερημένη προσπάθεια σε μια επιχείρηση ανακούφισης. Υποστήριζε την ίδρυση ενός συλλόγου φιλελλήνων για να διαχειριστεί την οικονομική βοήθεια. Η ανταπόκριση του κόσμου, σε οικονομική βοήθεια, ήταν άμεση και ο προηγούμενος σύλλογος προφανώς έλπιζε να πραγματοποιήσει τα σχέδια για την απόχτηση των κανονιών καθώς και την τοποθέτηση των χρημάτων σε κοινό ταμείο, με αυτά που συγκεντρώνονταν σε εθνικό επίπεδο. Στις 24 του Μάη συνεδρίασαν περίπου 130 άτομα στη Μικρή Αίθουσα του χρηματιστηρίου και εξέλεξαν μια επιτροπή.

Κήπος ηρώων στο Μεσολόγγι. Μαρτυρία του σουηδικού ιδεαλισμού. Φωτο Δήμος Μεσολογγίου.

Πρόεδρος εξελέγη ο Κάρολος Μπούντε. από τα μέλη μπορούν να αναφερθούν ο Βαλίν και ο Φρανζέν. Ένας από τους γραμματείς ήταν ο Βάλμαρκ. Συμμετείχαν επίσης ο Λεβρέν και ο αβ΄ Έκενστάμ, εκπρόσωποι της παλιάς επιτροπής. Ο Έκενστάμ μια μέρα αργότερα, σε ιδιωτική συνομιλία με τον Μπούντε, αναφέρθηκε στην υπόθεση των κανονιών. Κάποια χαλαρή συμφωνία φαίνεται πως έγινε μεταξύ τους, γιατί στις 27 του Μάη ο Έκενστάμ ήταν σε θέση να ανακοινώσει στον Μπούντε το συμβόλαιο των κανονιών, αν και με δική τους εγγύηση. Ο Χέντζενμπέργερ θα έκανε την παραγγελία σε κάποια άλλη χώρα και οποιαδήποτε διαφορά στην τιμή, όπως και πιθανό πρόστιμο θα πληρωνόταν από τους φίλους των Ελλήνων. Στις 28 του Μάη συνεδρίασε η επιτροπή με θέμα να αναλάβει η ίδια το συμβόλαιο αλλά η πρόταση απορρίφτηκε με ψήφους 10 έναντι 6. Ο Μπούντε παραδόξως ψήφισε ενάντια. Το αποτέλεσμα είχε σαν συνέπεια να μεταφερθεί η σύμβαση στις 30 του Μάη στον Έκενστάμ, αφού αυτός μάταια την προηγούμενη μέρα προσπάθησε να πείσει τον Χέντζενμπέργερ να την αναλάβει. Στη συνέχεια ξέσπασε διαμάχη στο σουηδικό Τύπο για τον τρόπο που χρησιμοποιούνται τα χρήματα του εθνικού εράνου. Μερικές εφημερίδες υποστήριζαν ότι τα κανόνια θα έπρεπε να αγοραστούν, ενώ άλλες να δοθούν τα χρήματα στους αγωνιζόμενους έλληνες. Ισχυρίστηκαν αργότερα ότι ο τούρκο-αιγυπτιακός στόλος παρ΄ όλα αυτά, θα εξασφάλιζε τον εξοπλισμό του από άλλη μεριά. Αν τα χρήματα χρησιμοποιούνταν για να αγοραστούν κανόνια, η βοήθεια προς τους έλληνες θα χάνονταν, αφού τα χρήματα αυτά δεν θα έφταναν σε αυτούς. Για να επιλυθεί η διαφορά αυτή που κινδύνευε να βάλει σε κίνδυνο όλο το εγχείρημα της βοήθειας, συνεδρίασε η επιτροπή Φίλοι της Ελλάδας στις 6 του Ιούνη, όπου αποφασίστηκε να κληθούν οι χορηγοί των χρημάτων, που ήδη είχαν δοθεί μέσω εφημερίδων, να καθορίσουν τον τρόπο που θα χρησιμοποιηθούν οι εισφορές τους. Δηλαδή αν θα αγοραστούν κανόνια ή θα δοθούν σαν οικονομική βοήθεια. Οι μελλοντικοί χρηματοδότες θα παρακαλούνταν να ορίσουν τον τρόπο με τον οποίο οι ίδιοι επιθυμούσαν να χρησιμοποιηθούν τα λεφτά τους.
Αναζητήθηκαν όλες οι δυνατότητες συγκέντρωσης χρημάτων, ιδίως περιοδικών συνεισφορών. Οι εφημερίδες, ιδίως η Ζουρνάλ του Βάλμαρκ, επαίνεσαν την προσπάθεια. Ζήτησαν ακόμη από τον εθνικό ποιητή Ησαΐα Τεγκνέρ, να κάνει μια έκκληση για βοήθεια. Ο ίδιος ωστόσο θεώρησε ότι η συμβολή του είναι περιττή, απ΄ τη στιγμή που ο έρανος είχε ξεκινήσει καλά και εξέφρασε τις ανησυχίες του επειδή η βοήθεια θα δίνονταν καθυστερημένα. Στις 17 του Ιούνη, μέρα Σάββατο, οργανώθηκε μια συναυλία στην εκκλησία της περιοχής Λάντουγκόρντ. Το πρόγραμμα περιλάβαινε μεταξύ άλλων μια σύνθεση του Κρουσέλ  Ύμνος στην απελευθέρωση της Ελλάδας, καθώς και την καντάτα  Η Σουηδία στα παιδιά της Ελλάδας του Μπ. φον Μπέσκοβ. Το καθαρό κέρδος ξεπέρασε τις 3.000 κορώνες. Παρόμοιες εκδηλώσεις οργανώθηκαν στην επαρχία, στις πόλεις Κάρλσκρούνα, Μάλμε, Κάλμαρ και Ούμεώ και συγκεντρώθηκαν αρκετά χρήματα.

Στο Χέλσινγκμπόργ οργανώθηκε μια έκθεση ζωγραφικής και τα έσοδα διατέθηκαν για τον έρανο. Ο Κάρολος Αύγουστος Νικάντερ εξέδωσε το συνθετικό του ποίημά Μάρκος Μπότσαρης, ο Σταυραετός της Ελλοπίας που περιγράφει τον ηρωικό θάνατο του Μπότσαρη το 1823. Τα έσοδα της έκδοσης πήγαν στο εθνικό ταμείο του εράνου. Ο Βάλμαρκ έγραψε το ιστορικό θεατρικό έργο Σουλιώτες, με θέμα τον αδιάκοπο αγώνα αυτών των ανθρώπων, στα βουνά της Ηπείρου, για τη λευτεριά τους ενάντια στους τούρκους, το οποίο υπέβαλε στο μεγάλο Βασιλικό Θέατρο. Εξέφρασε την ελπίδα πως τα έσοδα από τις παραστάσεις θα πήγαιναν στον έρανο που γίνονταν σε όλη τη χώρα. Αυτό όμως ήταν αδύνατο, λόγω της άσχημης οικονομίας του θεάτρου, ωστόσο το έργο παίχτηκε στο διάστημα 1827-29 οχτώ φορές.

Μερικές φορές η ιδιωτική κερδοσκοπία, εκμεταλλεύτηκε το ενδιαφέρον για τους έλληνες. Έτσι οργανώθηκε στη Στοκχόλμη, την Κυριακή στις 28 του Μάη, μια εκδρομή με το νεοναυπηγημένο επιβατικό πλοίο Γκέλφιον δυτικά απ΄ τη Νήσο των Ιπποτών. Ένα μέρος της τιμής του εισιτηρίου πήγε στον έρανο. Ο ποιητής Γ. Φ. Ντάλγκρεν έγραψε έναν ύμνο για την Ελλάδα που τραγουδήθηκε στο πλοίο. Δεν είναι πολλοί, ωστόσο, που συμμετείχαν στην εκδρομή αυτή γιατί μερικές εφημερίδες αστειεύτηκαν με το όλο θέμα. Ένας άλλος αρχιτέκτονας καραβιών, προφανώς ακόμα περισσότερο αισιόδοξος, οργάνωσε έκθεση μοντέλων πλοίων. Εάν ο ίδιος, με τη βοήθεια των φίλων της Ελλάδας, κατόρθωνε να πραγματοποιήσει τα σχέδιά του για ναυπήγηση πλοίων, τα μισά από τα κέρδη της επιχείρησης σύμφωνα με την υπόσχεσή του, θα δίνονταν στη συγκέντρωση χρημάτων για τους έλληνες!

Σουηδοί φιλέλληνες που έπεσαν στον αγώνα για την ελληνική ανεξαρτησία. Φωτο Δήμος Μεσολογγίου.

Κατάλογοι με τα κεφάλαια που χορηγήθηκαν δημοσιεύτηκαν στον Τύπο της Στοκχόλμης, οι οποίοι συχνά συνοδεύονταν τόσο από μεγάλα όσο κι από διασκεδαστικά αποφθέγματα. Στις 4 του Νοέμβρη πραγματοποίησε η Λέσχη Φίλων της Ελλάδας τη χρονιάτικη συνέλευση και υπέβαλε έκθεση πεπραγμένων. 28.000 κορώνες θα στέλνονταν κατευθείαν στη Φιλανθρωπική Εταιρεία για αγορά προμηθειών τροφίμων με προορισμό την τροφοδότηση των ελληνικών φρουρίων, όπως και σε μισθούς και διατροφή του σώματος του γάλλου συνταγματάρχη Φαβιέρου. 2.500 κορώνες είχαν κατατεθεί για την αγορά των κανονιών. Επειδή στη συνέχεια δεν αναφέρεται κανένα ποσό για το σκοπό αυτό, φαίνεται πως ο Έκενστάμ προσέφερε ένα σημαντικό ποσό. Το πρόστιμο μόνο για την ακύρωση της σύμβασης ήταν 4.000 κορώνες.

Δεν είναι γνωστό τι έκανε ο Έκενστάμ με τα κανόνια του. Ο Βάλμαρκ, η ψυχή της επιτροπής, είχε πυκνή αλληλογραφία με τη Γαλλική Φιλανθρωπική Εταιρεία. Από τη Μασσαλία έλαβε μια έκκληση να προετοιμάσει ένα άσυλο για ελληνόπουλα. Αυτό το δημοσίεψε στην εφημερίδα του και πολλές σουηδικές οικογένειες προσφέρθηκαν να φιλοξενήσουν παιδιά. Είναι πολύ αμφίβολο όμως αν πράγματι μερικά ήρθαν εδώ. Ο εθνικός έρανος συνεχίσθηκε και το 1827, αλλά το ενδιαφέρον μειώθηκε. Για όλη τη χρονιά δεν συγκεντρώθηκε ούτε το μισό του χρηματικού ποσού που είχε συγκεντρωθεί το δεύτερο εξάμηνο του 1826. Περίπου 10.000 κορώνες συγκεντρώθηκαν ώς τις 4 του Νοέμβρη 1827, όπου οι Φίλοι της Ελλάδας είχαν τη χρονιάτικη συνέλευση. Στη συνέχεια, φαίνεται ότι ο έρανος ατόνησε και η εταιρεία αυτοδιαλύθηκε.
Σε ένα φυλλάδιο με τίτλο Απεικόνιση της τούρκικης βαρβαρότητας και της απάνθρωπης κτηνωδίας απέναντι στους χριστιανούς ραγιάδες, στα τέλη του 1821, γίνονταν έκκληση στους σουηδούς, παρόμοια όπως γίνονταν με άλλους λαούς, να βοηθήσουν τους έλληνες με εθελοντές, χρήματα και τρόφιμα, ή τουλάχιστον με προσευχές. Σύμφωνα με το υστερόγραφο αυτού του φυλλαδίου θα έπρεπε "κάμποσοι νεολαίοι σουηδοί...να παν...να πολεμήσουν ενάντια στους άπιστους". Αυτό ίσως αποσκοπούσε στην ενίσχυση των δύο σουηδών, που από τις αρχές του 1822 βρίσκονταν στην Ελλάδα, τον ταγματάρχη οχυρωματικών έργων Νιλς.Φ. Άσλινγκ και τον υπολοχαγό Τ.Φ Ώκεργέλμ του συντάγματος της Ναίρκε που αντιμετώπιζαν χαοτικές συνθήκες: πολλοί εθελοντές από διάφορα έθνη, ύστερ΄ από μεγάλες δυσκολίες κατάφεραν να φτάσουν στην Ελλάδα. Αμέσως με την άφιξή τους στην Τεργέστη διαπίστωσαν ότι οι Αυστριακοί εμπόδιζαν τους εθελοντές να αναχωρήσουν από εκεί, και χρειάστηκε ν΄ ακολουθήσουν παρακαμπτήριο δρόμο κι έφτασαν στην Ελλάδα από το Λιβόρνο ή τη Μασσαλία, εξαθλιωμένοι και πιθανώς κατεστραμμένοι οικονομικά, όπου οι ίδιοι έπρεπε να εξασφαλίσουν τα προς το ζην. Το χειρότερο είναι ότι η προσφορά των υπηρεσιών τους δεν πάρθηκε καθόλου στα σοβαρά από τους έλληνες. Αρκετοί κουράστηκαν γρήγορα και αναχώρησαν από την Πελοπόννησο για την Αθήνα, για να προσπαθήσουν από εκεί να επιστρέψουν στις πατρίδες τους. Μεταξύ αυτών και ο Ώκεργέλμ. Οι έλληνες, στ΄ αναμεταξύ, ετοιμάζονταν να πολιορκήσουν την τούρκικη  φρουρά της Ακρόπολης και οι ξένοι προσφέρθηκαν να πάρουν μέρος στην έφοδο για την προσπάθεια κατάληψης του φρουρίου. Η επίθεση έγινε στις 20 του Απρίλη. Ο Ώκεργέλμ πληγώθηκε άσχημα και την πρώτη του Γενάρη του 1823 επέστρεψε στη Σουηδία μέσω Σμύρνης, έχοντας τη φροντίδα, κατά τη διάρκεια του ταξιδιού, του διπλωματικού ιεροκήρυκα στην Κωνσταντινούπολη Ιάκωβου Μπέργκρεν.

Ο Άσλινγκ, όπως και τόσοι άλλοι φιλέλληνες, ήταν πολύ δυσαρεστημένος αλλά, παρ΄ όλα αυτά, άντεξε περισσότερο από τον Ώκεργέλμ. Συμμετείχε στην κοινή επιστολή, που έδωσαν οι εθελοντές στην προσωρινή ελληνική κυβέρνηση, ζητώντας συγκεκριμένη απάντηση για το αν σκόπευε να αξιοποιήσει τις υπηρεσίες τους ή όχι. Σαν αποτέλεσμα της επιστολής αυτής, αποφασίστηκε κάτι να γίνει για τη συντήρησή τους, και ορίστηκε μια επιτροπή από τον κύκλο των εθελοντών με σκοπό να παρουσιάσει συγκεκριμένη πρόταση, για το πώς θα μπορούσαν να εκμεταλλευτούν τις υπηρεσίες τους. Ο Άσλινγκ θα βρίσκονταν σ΄ αυτή την επιτροπή, αλλά τον στείλαν να καθορίσει τις θέσεις όπου θα τοποθετούνταν τα παράκτια κανόνια, όταν θα περίμεναν να μπει ο τούρκικος στόλος στα ελληνικά νερά. Η εν λόγω επιτροπή πρότεινε την ίδρυση ενός τάγματος φιλελλήνων, απ΄ το οποίο υστερότερα θα παίρνονταν αξιωματικοί για τα ελληνικά στρατιωτικά τμήματα που υπολογίζονταν να οργανωθούν το γρηγορότερο. Μέχρι τότε, θα σχηματίζονταν ένα ξεχωριστό σώμα, στο οποίο ανθυπολοχαγοί και υπολοχαγοί, από τους εθελοντές, θα υπηρετούσαν σαν απλοί στρατιώτες και υποδιοικητές, οι νεότεροι λοχαγοί σαν υπαξιωματικοί, οι αρχαιότεροι λοχαγοί σαν ανθυπολοχαγοί και υπολοχαγοί, κλπ. Πραγματοποιήθηκε επίσης και αυτή η πρόταση. Έτσι το τάγμα των φιλελλήνων, που αποτελούνταν από μερικές εκατοντάδες, συμμετείχε στην εκστρατεία την οποία έκανε ο  Αλέξανδρος Μαυροκορδάτος στην Ήπειρο, και οι περισσότεροι απ΄ αυτούς σκοτώθηκαν στην αποτυχημένη μάχη του Πέτα, στα τέλη του καλοκαιριού του 1822. Ο Άσλινγκ στ΄ αναμεταξύ δε συμμετείχε σε αυτή την εκστρατεία, γιατί είχε αναλάβει υπηρεσία σαν στρατιωτικός σύμβουλος του υπουργού Πολέμου Ιωάννη Κωλέττη.

Γνωστοί και άγνωστοι σουηδοί φιλέλληνες. Φωτο Δήμος Μεσολογγίου.

Σύντομα διορίστηκε διοικητής του Ναβαρίνου, αλλά περιμένοντας οδηγίες και εξοπλισμό, στάλθηκε για να επιθεωρήσει την πολιορκία της Ακρόπολης και τις αμυντικές θέσεις στις Θερμοπύλες. Επιστρέφοντας στο Άργος, έδρα της κυβέρνησης, βρήκε τους έλληνες σε μεγάλη αναστάτωση. O τούρκικος στρατός πλησίαζε από τη βόρεια Πελοπόννησο και οι Μανιάτες που μαζεύτηκαν εκεί, για να εξασφαλίσουν το μερίδιό τους σε λάφυρα από την αναμενόμενη συνθηκολόγηση του Ναυπλίου, φρένιασαν προβλέποντας ότι θ΄ αναγκαστούν να γυρίσουν στα σπίτια τους με άδεια χέρια. Όταν στις 18 του Ιούλη έφθασαν τα μαντάτα στο Άργος, για την κατάληψη της Κορίνθου, οι Μανιάτες άρχισαν άγριο πλιάτσικο και καταλήστεψαν ακόμη και τον Άσλινγκ. Βαθειά απογοητευμένος έστειλε μια αναφορά στην κυβέρνηση. Η απάντηση ήταν πως του επέτρεπαν, αν το επιθυμούσε, να φύγει από την Ελλάδα. Αυτός όμως, παρ΄ όλα αυτά, θέλησε να κάνει μια προσπάθεια να προμηθευτεί απ΄ την Ύδρα τον απαραίτητο εξοπλισμό, και να αναχωρήσει για την υπηρεσία που είχε στο Ναβαρίνο. Η προσπάθεια αυτή στ΄ αναμεταξύ απέτυχε, και ο Άσλινγκ μπαφιασμένος από την κατάσταση, γύρισε στην πατρίδα του μέσω Σμύρνης, στα τέλη του 1822. Τα βιώματα και τις εμπειρίες του ο Άσλινγκ, όπως και πολλοί άλλοι φιλέλληνες από διάφορες χώρες που γύρισαν στους τόπους τους, τα κατέγραψε σε βιβλίο. Πρόκειται για το Δοκίμιο για την ιστορία της ελληνικής επανάστασης το οποίο εκδόθηκε το 1824 και αποτελεί λαμπρή συμβολή στη βιβλιογραφία του φιλελληνισμού.  

Στις αρχές του 1824 έφτασαν μερικοί νέοι σουηδοί εθελοντές στην Ελλάδα. Ο υπολοχαγός Γ.Α.Σας συμμετείχε στο τμήμα πυροβολικού το οποίο η Αγγλική Φιλελληνική Επιτροπή, σε συνεννόηση με τον Βύρωνα, συγκρότησε και τοποθέτησε στο Μεσολόγγι. Ο Σας πέθανε εκεί στις 18 του Φλεβάρη του ίδιου χρόνου, αλλά όχι σε μάχη, τη χρονιά αυτή δεν έγιναν καθόλου μάχες στο Μεσολόγγι. Σε έναν καυγά με έναν Σουλιώτη, που είχε στην υπηρεσία του ο Βύρωνας, πήρε τέλος η ζωή του. Μια μέρα, που ήταν αξιωματικός υπηρεσίας στη φρουρά του οπλοστασίου, ήρθε ένας Σουλιώτης με ένα μικρό παιδί στο οποίο ήθελε να του δείξει τα όπλα και τα κανόνια. Ο φρουρός τού εξήγησε ότι δεν μπορούσε να επιτρέψει την είσοδο σε κανέναν. Ο Σουλιώτης όμως επέμενε πως ήθελε να μπει μέσα, έτρεξε τότε κι ένας άλλος απ΄  τη φρουρά εκεί κι ήρθαν στα χέρια.
Σήμανε συναγερμός κι ο αξιωματικός υπηρεσίας Σας, τράβηξε το σπαθί του και χτύπησε με την επίπεδη πλευρά, το Σουλιώτη στο σβέρκο. Εκείνος τράβηξε το μαχαίρι και κάρφωσε τον Σας στο μπράτσο, κι έπειτα του άδειασε την κουμπούρα στο κεφάλι με θανάσιμο αποτέλεσμα. Πριν από μερικά χρόνια βρήκαν στο Μεσολόγγι τα οστά του σουηδού εθελοντή και τα μετέφεραν στον εκεί τάφο των ηρώων.

O Αύγουστος Μαξιμιλιανός Μύρμπεργ, γιός σουηδού αξιωματικού, τελωνειακός υπάλληλος με πανεπιστημιακή και στρατιωτική εκπαίδευση στη Σουηδία, μετακόμισε στη Φιλανδία όπου και παντρεύτηκε. Κινούμενος από συμπάθεια για τους απελευθερωτικούς αγώνες στη νότια Ευρώπη, πήγε πρώτα στην Ισπανία και μετά το 1824, με το φιλελληνικό σώμα του Φαβιέρου στην Ελλάδα, όπου τα επόμενα χρόνια συμμετείχε στις επιχειρήσεις του στην Εύβοια, στην Ακρόπολη και στη Χίο, ως υπασπιστής του. Ο Φαβιέρος ομολογεί πως ο Μύρμπεργ "υπηρετούσε με ζήλο, γενναιότητα και ανιδιοτέλεια που άξιζαν τον υψηλότερο έπαινο" και ότι "κανένας από τους ξένους που είχε στις διαταγές του, δεν κέρδισε τον σεβασμό και τη φιλία των κατοίκων και των στρατιωτών όσο ο Μύρμπεργ ". Όταν έφυγε ο Φαβιέρος  από την Ελλάδα, ο Μύρμπεργ  για ένα διάστημα ήταν υπασπιστής του διαδόχου του ως διοικητή των ελληνικών ταχτικών στρατευμάτων, του Βαβαρού φον Χάιντεκ. Την περίοδο 1829-΄30 χρημάτισε διοικητής στο κάστρο του Παλαμηδιού στο Ναύπλιο, αλλά έφυγε από την Ελλάδα στις αρχές του 1831, ύστερα από διαφωνίες που είχε με τον κυβερνήτη Ιωάννη Καποδίστρια.

Μύλβεργ, Γενναίος, μεγαλόψυχος, αυτοθυσιαζόμενος

Α. Μ. Μύρμπεργ. Ελλάδα, Πολωνία, Ισπανία είναι μάρτυρες του ηρωισμού του. Φωτο Π.Κ

Ο Μύρμπεργ είναι πολύ γνωστός σε όσους έχουν διαβάσει Το αγοράκι απ΄ την Μπράχεμσνταντ, στην ανθολογία παιδικών παραμυθιών του Τοπέλιους. Στις αρχές του 1826 ένας σουηδός εθελοντής, ο Ι.Φ.Σ. Κρούσενστόλπε, κατατάχτηκε στο σώμα του Φαβιέρου και ώς το 1827 έλαβε μέρος σε πολλές μάχες. Τέλος θα πρέπει να αναφερθεί ότι ο Κ. Γ. Τ. Βέστέ, ο οποίος υπηρετούσε ως αξιωματικός στο γαλλικό στρατό, ήρθε στην Ελλάδα με το σύνταγμά του το 1831 κι έμεινε ώς το ΄33. Υπήρξε μάρτυρας στις μανιασμένες κομματικές διαμάχες αυτά τα χρόνια, κι έζησε τη φωτιά που άνοιξαν τα ελληνικά στρατεύματα ενάντια στα γαλλικά, λίγες μέρες πριν την άφιξη του Όθωνα στο Άργος. Οι μάχες αυτές στοίχησαν τη ζωή σε πολλές εκατοντάδες έλληνες.

Εκτός από αυτούς τους εθελοντές, υπάρχουν ακόμα μερικοί γνωστοί μόνο με τ΄ όνομά τους. Κάνα δυο φιλέλληνες μνημονεύονται στον κατάλογο πεσόντων σε ένα μνημείο, που μετά την απελευθέρωση ανεγέρθηκε σε μια εκκλησία του Ναυπλίου. Άλλα μερικά ονόματα βρέθηκαν, πριν από δυο χρόνια, ύστερα από έκκληση για πληροφορίες στο σουηδικό Τύπο, όταν ήταν να ανεγερθεί στο Μεσολόγγι ένα μνημείο πεσόντων για τους σουηδούς φιλέλληνες, δωρεά των Σουηδικών Ανατολικών Γραμμών. Αυτό βρίσκετ΄ εκεί, απ΄ τις 2 του Απρίλη του 1939 στο πάρκο του Μεσολογγιού, ώς μαρτυρία του σουηδικού ιδεαλισμού.

Στη διάρκεια της μακρόχρονης σκλαβιάς, η παρανομία είχε γίνει κανόνας στην Ελλάδα.

Οι ταλαιπωρίες, όπως υποδηλώνει η παραπάνω περιγραφή για τη μοίρα των σουηδών εθελοντών, δε θα πρέπει να μας κάνουν να ξεχάσουμε τους τόσους έξοχους άθλους προσωπικής ανδρείας, ή το γεγονός ότι ο ελληνικός λαός ήταν ο πρώτος λαός στα Βαλκάνια που πέτυχε ν΄ απελευθερωθεί απ΄ τον τούρκικο ζυγό. Και ένας αιώνας ελευθερίας, ήταν αρκετός για να δημιουργηθεί η πειθαρχία και η οργάνωση που οι έλληνες, στον τελευταίο τους απελευθερωτικό πόλεμο ενάντια στις μεγάλες δυνάμεις, είχαν λαμπρά αποτελέσματα.

 

 

Απόδοση στα ελληνικά, Παναγιώτης Καλογιάννης, Μάρτης 2014

 

1. Πρόκειται για το μήνα Μάρτη, σύμφωνα με το παλιό ημερολόγιο που ίσχυε τότε στην Ελλάδα. Η Σουηδία όμως ακολουθούσε από το 1700 τη σημερινό ημερολόγιο, που διαφέρει κατά 13 ημέρες  απ΄ το παλιό. Το ίδιο αφορά όλες τις ημερομηνίες του κειμένου.

 

Υ.Γ 1. Η σύνταξη του Τοξότη, ευχαριστεί το γραφείο Τύπου του Δήμου Μεσολογγίου για την ευγένειά του να μας στείλει τις φωτογραφίες που ζητήσαμε, όπως και τον Κωστή Παπακόγκο για τις πολύτιμες υποδείξεις του στην απόδοση του κειμένου.

Υ.Γ 2. Επίγραμμα χαραγμένο στον τάφο του Μύρμπεργ (31/12/1799 - 31/3/1867) .

Γενναίος, μεγαλόψυχος, αυτοθυσιαζόμενος
αφιέρωσε τη ζωή του
στην υπόθεση της ελευθερίας,
την καρδιά του στην αλληλεγγύη των λαών,
την ψυχή του στον Κύριο,
στη γαλήνη του οποίου  κατέληξε.

 

Ελλάδα, Πολωνία, Ισπανία είναι μάρτυρες του ηρωισμού του.

 

<< | επόμενο>>