Από τις φωτογραφίες και τις σύντομες περιγραφές για τα ερημόνησα, παίρνεις μια καλή εικόνα για την Αλόννησο.

Σημαντικές πληροφορίες για την Αλόννησο, ανασκαφές στην Κυρα Παναγιά, ναυάγια μπορείς να πάρεις,από τα αφιερώματα της Καθημερινής επτά ημέρες και το βιβλίο του Κώστα Μαυρίκη "Ανω Μαγνητών Νήσοι".

Φωτογραφίες με την ένδειξη www.alonissos.gr, είναι από την ιστοσελίδα του δήμου Αλοννήσου.

Οδοιπορικο, Ψαθουρα

Στο δρόμο της Αλόννησος...

«Η Σίφνος, η Αμοργός, η Αλόννησος η Θάσος, η Ιθάκη, η Σαντορίνη, η Κως, η Ιος, η Σίκινος Αξιον Εστί...».

Η Αλόννησος, λέξη ποιητική, νησί που βρίσκεται στο σύμπλεγμα των Βορείων Σποράδων.

Η ιστορία του νησιού χάνεται μέσα στους αιώνες. Το "σμαράγδι" αυτό του Αιγαίου, κρύβει στο βυθό του ναυάγια από όλες τις εποχές.
Η σημερινή Αλόννησος πήρε το όνομά της το 1831, στα πρώτα χρόνια της απελευθέρωσης της Ελλάδας. Στην αρχαιότητα ονομαζόταν Ίκος, ενώ Αλόννησο ονόμαζαν οι αρχαίοι Έλληνες το γειτονικό προς τα βόρεια νησί, Κυρά-Παναγιά.

Οι επισκέπτες της Αλοννήσου έρχονται για να απολαύσουν κυρίως τα ειδυλλιακά απογεύματα στις όμορφες παραλίες κάτω από πευκόφυτες πλαγιές, να περπατήσουν τα μονοπάτια που υπάρχουν άφθονα. Να χαρούν τις άφθονες ομορφιές που παρέχουν οι βελανιδιές, οι αριοί, τα πουρνάρια, οι σκίνοι, οι κουμαριές.... Δεν έχει την κοσμοπολίτικη και, την έντονη ζωή της Σκιάθου. Οι παραλίες στην Αλόννησο είναι πολλές και ήσυχες. Οι απομονωμένες ακτές, προσφέρονται για ξεκούραση και γαλήνεμα.

Ημερήσια εκδρομή.

Πανέμορφα καΐκια κάνουν ημερήσιες εκδρομές στο θαλάσσιο πάρκο, εφ όσον ο καιρός το επιτρέπει. Ο ποιό γοητευτικός τρόπος για να γνωρίσουμε τα Ερημόνησα είναι να ταξιδεύσουμε με καΐκι.

Ψαθούρα, φανάρι

Φανάρι, Ψαθούρας, "φυτεμένο"στη θάλασσα.

Θα ξεκινήσουμε την περιπλάνησή μας με μια επίσκεψη στο νησάκι Ψαθούρα, βιγλάτορα των Σποράδων, γνωστή στους περισσότερους για το φάρο που από το 1895 φανερώνεται στους ναυτικούς κάθε νύχτα.
Σαλπάραμε στις 10:00 με το ¨ΠΛΑΝΗΤΗΣ", ένα όμορφο δικάταρτο ιστιοφόρο με 3μελές πλήρωμα, που από την πρώτη στιγμή δείχνει ότι κατέχει την τέχνη του μαρινιέρου. Γνωρίζουν όλες τις παραξενιές της θάλασσας και του καιρού, ιδιαίτερα σ’ αυτήν την περιοχή. Η θάλασσα είναι κάλμα μπουνάτσα, γαληνεμένη, βασικό στοιχείο για να απολαύσεις την 3ωρη πορεία προς την Ψαθούρα. Το καΐκι δεν "χόρευε στα κύματα". Γι αυτό, η αρρώστια της θάλασσας δεν επηρέασε κανέναν ταξιδιώτη.

Κοκκινόκαστρο

Κοκκινόκαστρο, γνωστό μόνο σαν τοποθεσία.

Έχοντας την Αλόννησο στα αριστερά του, περνάει ανοιχτά από τις Σπαρτίνες, Κοκκινόκαστρο, Λεπτό Γυαλό, Βαμβακιές, Καλαμάκια, Άγιο-Δημήτριο... Παραλίες για μπάνιο ή φαγητό όπου υπάρχει ταβέρνα κοντά στο κύμα. Αφθονούν άλλωστε στην Αλόννησο.

Αυτό που δεν ξέρει και δεν πληροφορείται ο ταξιδιώτης είναι το ενδιαφέρον που παρουσιάζουν για τους αρχαιολόγους. Στις περιοχές αυτές -και αλλού στην Αλόννησο-έχουν βρεθεί ευρήματα  από την Μέση Παλαιολιθική ή Μουστέρια, την εποχή του ανθρώπου του Νεάντερταλ που τελειώνει περίπου το 33 000 π.Χ. την Ανώτερη Παλαιολιθική, περίοδο κατά την οποία έγινε και η ανάπτυξη του homo Sapiens, έως το 10000 π.Χ., και την Μεσολιθική περίοδο.

Ο "ΠΛΑΝΗΤΗΣ", δικάταρτο καΐκι, δεν στολίσθηκε με τα άσπρα πανιά, γι αυτό χάνει λίγο από την περηφάνειά του.

Γραφικός όρμος

Φυσικό τοπίο πριν την επέμβαση.

Ο τιμονιέρης δεν καρφώνεται όρθιος πίσω απ την ξύλινη ρόδα, να την γυρίζει πότε λίγο δεξιά πότε λίγο αριστερά. Ο αυτόματος πιλότος φροντίζει για την πορεία του καϊκιού και ξεκουράζει τον τιμονιέρη. Πριν ακόμα απομακρυνθεί -το καΐκι- απ το λιμάνι, ο ταξιδιώτης παρατηρεί, αμέσως, ότι απουσιάζει η προστασία, η διαχείριση της αισθητικής και τουριστικής αξίας της περιοχής. Κραυγαλέο παράδειγμα αποτελεί, ξενοδοχείο στην παραλία, η κακοποίηση της φύσης με "ανύπαρκτο λιμάνι" που οι όγκοι τσιμέντου κατέστρεψαν ένα ειδυλλιακό τοπίο.

Patitiri

Ο όρμος κακοποιημένος, το λιμάνι ανύπαρκτο.

 

Το σαλπάρισμα του "ΠΛΑΝΗΤΗ" δεν θυμίζει τη θλιβερή αναχώρηση των φορτηγών. Ο ταξιδιώτης είναι χαρούμενος, μαγεύεται από τις όμορφες σκεπασμένες με πεύκα παραλίες της νότιας πλευράς της Αλοννήσου. Οι γραφικοί κολπίσκοι, οι αποχρώσεις του πράσινου και του γαλάζιου δικαιώνουν την επιλογή σου, να κάνεις διακοπές στην Αλόννησο. Οι γνήσιες φυσικές ομορφιές θα σου εξασφαλίσουν χαλάρωση, ξεκούραση και γαλήνεμα.

Κολώνες της ΔΕΗ.

Δεν υπάρχει χώρος για πεζοπόρους.

Είναι όμως φανερή, η αισθητική ρύπανση που προκαλούν τα καλώδια της ΔΕΗ που φθάνουν μέχρι και την ποιό απομακρυσμένη βίλα. Βρίσκονται διάσπαρτα, όπου υπάρχουν βίλες, με τους στύλους να εξέχουν αφαιρώντας μεγάλο μέρος από την μαγεία του τοπίου. Τα καλώδια αυτά θα μπορούσαν να αντικατασταθούν,ίσως, από ένα υπόγειο δίκτυο. Στοιχίζει, ναι, η φυσική ομορφιά όμως ήταν το μόνο που διέθετε σε αφθονία το νησί.
Απέναντι από το Κοκκινόκαστρο, στα δεξιά του "ΠΛΑΝΗΤΗ", βρίσκεται το νησάκι Περιστέρα παράλληλο προς την Αλόννησο. Οι ναυτικοί που έπλεαν την περιοχή γνώριζαν την Περιστέρα για το φυσικό της λιμάνι Βασιλικός, που τους προστάτευε από όλους τους ασκούς του Αιόλου όταν χρειάζονταν. Σήμερα, θα έπρεπε να είναι γνωστό για το ναυάγιο που ντόπιος ψαράς ανακάλυψε και το ανέφερε στο αρμόδιο υπουργείο.

Ναυάγιο

Αρχαίο ναυάγιο, σημαντικό εύρημα.

Ναυάγιο του "5ου π.Χ. αιώνα με εκτόπισμα πάνω από 100 τ. και φορτίο σχεδόν 4.000 αγγείων. Αυτό είναι το μεγαλύτερο αρχαίο ναυάγιο και σίγουρα το μεγαλύτερο ναυάγιο των κλασικών χρόνων. Το ναυάγιο ανέτρεψε την ως τότε επικρατούσα άποψη, ότι τέτοια πλοία ναυπηγήθηκαν μόνο κατά τη ρωμαϊκή περίοδο. Τελικά απεδείχθη ότι οι Ρωμαίοι πήραν και αυτοί την τεχνική από τους Έλληνες".

Σύντομα βγαίνει το καΐκι από το "στενό". μπροστά του βρίσκεται το νησί Κυρά-Παναγιά και το νησάκι Άγιος Πέτρος στην είσοδο του ομώνυμου κόλπου. Οι ταξιδιώτες έχουν γευθεί γλυκά, κέικ, έχουν πιεί καφέ/τσάι, νερό. συμπεριλαμβάνονται στην τιμή του εισιτηρίου.

Γιούρα

Άποψη από τα Γιούρα

Σε μικρή απόσταση από την Κυρά-Παναγιά είναι τα Γιούρα, νησί κακοτράχαλο, άγριο, αφιλόξενο. Το θαυμάζεις και το φοβάσαι την ίδια στιγμή. Και αυτό στέκεται εκεί άγριο, περήφανο και προκλητικό, σαν να σου λέει. έλα, έλα να με περπατήσεις αν τολμάς.
Στο βάθος αρχίζει να ξεχωρίζει μια κουκίδα, η Ψαθούρα. Εκεί είναι ο προορισμός μας. Δεν έχουμε άλλα νησιά γύρω μας. Η θάλασσα απλώνεται λεία και σκοτεινή σε τεράστια επιφάνεια. Δεν φυσάει αέρας και ο καπετάνιος δεν χρειάζεται να ταξιδεύσει το καΐκι στα όρτσα ή τραβέρσο.

Δελφίνια

Ο πληθυσμός τους έχει ελαττωθεί.  

Η πλώρη του σημαδεύει την Ψαθούρα. Δεν είχαμε την τύχη να μας χαιρετήσει φώκια, δελφίνια όμως -έχουν ελαττωθεί σημαντικά- έπαιξαν στην πλώρη του "ΠΛΑΝΗΤΗ".
Η "μικρή αυτή κουκίδα" θα σε εντυπωσιάσει τόσο, που θα θυμάσαι πάντα μικρολεπτομέρειες, που ίσως δεν θα ΄δινες σημασία αν σου τύχαιναν αλλού.
Είναι νησάκι ηφαιστειογενές, και η τροπική του παραλία -η ομορφότερη στις Σποράδες-, το μαύρο χρώμα και το επίπεδο ύψος των 10μ-14μ πάνω από την θάλασσα θυμίζει τα αναδυόμενα νησιά του αρχιπελάγους της Πολυνησίας.

Στην κορυφή του ένα φανάρι φωτίζει και προστατεύει τα καράβια. Πηγαίνοντας να κολυμπήσεις στην παραλία, το Μαντράκι, εντυπωσιάζεσαι από τα κρινάκια που από μόνα τους δημιουργούν μια μικρή "πολιτεία" πάνω στην άμμο. Να που ζει, "ανθός στην αμμουδιά".

Κρινάκια

Φυτρωμένα στην άμμο, δυο μέτρα απ τη θάλασσα.   

Τα κρινάκια μένουν εδώ ολοχρονίς πότε σκεπασμένα από τα κύματα της θάλασσας, πότε να τα χαϊδεύει ο αέρας ή να τα λούζει ο ήλιος. Θέαμα εκπληκτικό, εμπειρία αξέχαστη. Αξίζει να ταξιδεύσεις στην Ψαθούρα μόνο γι αυτά. Τα κρινάκια άλλωστε -υπάρχουν μόνο εδώ-, έδωσαν το ερέθισμα για το οδοιπορικό αυτό.

Magouta

Η μαγκούτα ξεχωρίζει απ το ύψος. Οι στοιβιές έχουν καλύψει το μονοπάτι.  

Η διαδρομή από το Μαντράκι στο φανάρι στην άλλη άκρη του νησιού, είναι εμπειρία μοναδική. Βλέπεις, περπατάς, σε μια πλάκα πάνω στη θάλασσα περιτριγυρισμένος από πλούσια βλάστηση. Δεν είναι το φανάρι και τα κρινάκια που αποτελούν τις μοναδικές ιδιαιτερότητες του νησιού. Η μαγκούτα, υπάρχει άφθονη, ξεχωρίζει για το ύψος, μοιάζει με φυτά που είναι φυτεμένα σαν παλούκια. "Η μαγκούτα είναι ο "νάρθηξ" των αρχαίων. Οι αρχαίοι άναβαν την ψύχα του νάρθηκα που σιγόκαιγε μέσα στο στέλεχος και μπορούσαν να μεταφέρουν τη φωτιά, από ένα σημείο σε άλλο".

Δεν ήταν αυτή, ή μοναδική χρήση της μαγκούτας. Τα φύλα τα χρησιμοποιούσαν για ιατρικούς σκοπούς, θεραπεία ψωρίασης. Ο χυμός - το γνωστό σαν κώνειο- δίδονταν σε φυλακισμένους που είχαν καταδικαστεί σε θάνατο: ένας από αυτούς ήταν ο Σωκράτης. "Τα φαρμακευτικά μέρη του φυτού είναι τα ξηρά φύλλα τα ανθισμένα κλαδιά του 2ου-έτους και οι καρποί". Ας αφήσουμε όμως, την χλωρίδα στους ειδικούς.

Για πρώτη φορά, πριν το 1900, Καλύμνιοι σφουγγαράδες είχαν μιλήσει για βυθισμένα σπίτια και αντικείμενα στον αμμώδη βυθό της παραλίας που ταξιδεύουν την φαντασία σε πολιτεία μυστηριώδη, με υπόγειες στοές, σπίτια που η αρχή τους χάνεται στα βάθη των αιώνων.

Stamna

Στη δεκαετία του 1920 ο Αλφόνς Χοχάουζερ που αγάπησε, έζησε και πέθανε στην Ελλάδα μίλησε για αρχαία ευρήματα στην περιοχή.
"..Πρώτη φορά ήρθα εδώ με τον Ψαροθανάση... Ή το ΄27 είχε γίνει αυτό ή ένα χρόνο αργότερα. Ακολούθησα ένα μεγάλο ροφό ώσπου βρέθηκα στο θαλάμι του. Εκεί είδα μια ωραία αρχαία στάμνα. Μισή ήταν χωμένη στην άμμο του βυθού και η άλλη μισή απέξω.".
Αργότερα, στα πρώτα χρόνια της γερμανικής κατοχής ξαναπήγε παρέα με συμπατριώτες του γερμανούς αξιωματικούς.
"Κάποια μέρα το 1942...Εμείς τα βγάζουμε από τη θάλασσα και αυτοί τα τοποθετούν σε κασόνια με πριονίδι. Ύστερα όλα μαζί τα βάζουν στο αμπάρι. Μέχρι τώρα έχω μετρήσει δώδεκα τέτοιες κασόνες. Όλες είναι γεμάτες θαυμαστά πράγματα από τη ναυαγισμένη πολιτεία. Μερικά είναι σε πολύ καλή κατάσταση λες και φτιάχτηκαν μόλις χτες. Ο(...) όταν τον ρώτησα, είπε πως προορίζονται για εκεί όπου θα έχουν μεγαλύτερη ασφάλεια. Εννοεί μάλλον τις χώρες της Ευρώπης και τα μουσεία τους....Τα περισσότερα τα βρήκανε κοντά στην Ψαθοπούλα..." εξερεύνηση το 1942 με το XARIFA στα Σποραδονήσια.[ 1 ].
Η περιοχή στις Βόρειες Σποράδες ήταν παράδεισος για τους αρχαιοκάπηλους που έκαναν πολύ καλές "ψαριές". Μόνο οι αρμόδιοι ήταν και συνεχίζουν να είναι απόντες.
Δυο-τρείς περπάτησαν το δύσβατο μονοπάτι που οδηγεί στο φάρο. Οι στοιβιές τους έσκισαν και μάτωσαν τα πόδια. Δεν το παρατήρησαν, το τοπίο γύρω τους δεν τους άφηνε να νιώσουν τίποτε.

Επιστροφή.

Η επιστροφή αρχίζει με φαγητό και μπόλικο κρασί, στο καϊκι. Το περιβάλλον, αυξάνει την γευστικότητα και όλα είναι νοστιμότατα. Η επίσκεψη στον Πλανήτη, ένα φυσικό λιμάνι στην Κυρα-Παναγιά είναι η μόνη απόκλιση.

Planitis

Πλανήτης, φυσικό λιμάνι γνωστό από την αρχαιότητα

Διάφορες σκέψεις πηγαινοέρχονται στην επιστροφή. Η εναλλαγή των εικόνων, που άφθονες προσφέρουν τα νησιά, δεν είναι δημιούργημα της φαντασίας. Η περιοχή με τις συνεχείς αντιθέσεις των νησιών, τις θαμμένες/καταποντισμένες αρχαίες πόλεις δεν είναι ένα 3ωρο ταξίδι μέσα στον χρόνο. Η ιστορία της Αλοννήσου χάνεται μέσα στους αιώνες. Το "σμαράγδι" αυτό του Αιγαίου κρύβει στο βυθό του πληθώρα ναυαγίων, όλων των εποχών.
Διαθέτει πλούσιο ιστορικό παρελθόν που οι κάτοικοί της αγνοούν,και ο επισκέπτης δεν τα πληροφορείται.  Υπάρχουν ευρήματα από προϊστορικούς, κλασικούς και βυζαντινούς χρόνους που βρίσκονται σε πολλά μέρη, όχι όμως στον τόπο τους την Αλόννησο.

Τζούμας

Σάλταρε απ τον γκρεμό, 25 μ., ο Αντρέας Τζούμας κυνηγημένος, και σώθηκε.

Αλλά και πρόσφατα στο έπος της Εθνικής Αντίστασης, οταν ο Αλφόνς και οι συμπατριώτες του "ψάρευαν" αρχαία, όταν υπήρξαν -λίγοι δεν έχει σημασία- που έκαναν πλιάτσικο με τον Καλαμπαλίκη ή συνεργάσθηκαν με τους κατακτητές, υπήρξε κίνημα αντίστασης και ένα ανεπτυγμένο δίκτυο φυγάδευσης από τα νησιά αυτά, στη Μέση Ανατολή. [ 2 ]

Monachus

Το οικοσύστημα στις Βόρειες Σποράδες είναι πολύπλευρο. Δεν είναι μόνο τα σπάνια είδη πανίδας και χλωρίδας που υπάρχουν. Στην περιοχή ζει η Φώκια Monachus monachus το πρώτο στον κατάλογο απειλούμενων με εξαφάνιση.

Ο ταξιδιώτης δεν πληροφορείται τίποτα από όλα αυτά. Αδιαφορία, έλλειψη γνώσεων, όποιος και αν είναι ο λόγος πρόκειται για πολύ άσχημη εξυπηρέτηση στους ταξιδιώτες. Οι Σουηδοί έχουν το Vasa, καράβι του 16ου μ.χ. αιώνα, το έκαναν γνωστό σε όλο τον κόσμο και δέχεται εκατοντάδες επισκέψεις καθημερινά. Στην Αλόννησο, όλος ο πλούτος μένει "ανεκμετάλλευτος". Δεν υπάρχει ούτε απλό φυλλάδιο πολύ δε περισσότερο ένα βιβλιαράκι εκλαϊκευμένο. Μόνο ο Πάκης -IKOS TRAVEL- καπετάνιος στη "Γοργόνα" στη ρότα για την Κυρα-Παναγιά, σε πολύ καλά αγγλικά ενημερώνει και "ταξιδεύει" όσους τον ακούν μέχρι την Μέση Παλαιολιθική εποχή.

 

 

[ 1 ] "Ποιός θυμάται τον Αλφονς", Κώστας Ακριβός. Ο Αλφονς έζησε και πέθανε στην Ελλάδα. Λάτρης της Ελλάδας; Αρχαιοκάπηλος; Γερμανός πράκτορας ή όλα μαζί;

[ 2 ] Σχετική βιβλιογραφία για το αντιστασιακό κίνημα στις Βόρειες Σποράδες.

1. "Διαδρομές σε χρόνια σκοτεινά", Θανάσης Αθανασίου, εκδόσεις Νεφέλη 2010.

2. "Η Σκιάθος στα χρόνια της Θύελλας", Κατερίνα Κουρκουμπά-Δελακουβιά, Σκιάθος 2010

3. ΗΜΕΡΟΛΟΓΙΟ Π/Κ ΕΛΕΝΗ Βαγγέλης Αναγνώστου,εκδόσεις Παπαζήσης 1978. ( Ο Β.Α. ήταν ιδιοκτήτης και κυβερνήτης του καϊκιού).

 

Παναγιώτης Καλογιάννης, Οκτώβρης 2010

 

Επιστροφή

 

Επιστροφή, στην αρχή αυτής της σελίδας