Ένα βιβλίο, ΣΟΥΗΔΙΑ, γραμμένο το 1904, που μέσα στις 100 σελίδες του σου δίνει πάρα πολλές πληροφορίες για τη Σουηδία. Διανοούμενοι της εποχής εκείνης ίδρυσαν Σύλλογον προς Διάδωσιν Πολύτιμων Βιβλίων.

Άλλα τα ήθη, διαφορετικοί οι στόχοι των ανθρώπων εκείνων σε σύγκριση με τους σημερινούς που στοχεύουν στην απόκτηση δεύτερης εξοχικής κατοικίας, σκάφους αναψυχής κ.α.

 

   

Σουηδία

του Τάκη Αγγελή

΄Ενα δώρο καταπληκτικό έλαβα από μια ανεψιά  μου. Μου έστειλε για την νέα χρονιά ένα βιβλίο, και δεν είναι το οποιοδήποτε βιβλίο, είναι ένα βιβλίο χάρμα, ένα βιβλίο που σε γυρίζει χρόνια πίσω, τότε που στην Ελλάδα υπήρχαν Ακαδημαϊκοί, ήταν τότε που υπήρχε πνευματική ελίτ, ήταν τότε που οι πνευματικοί άνθρωποι γίνονταν δάσκαλοι ολόκληρου του γένους..... ΄Όσοι κατείχαν τότε ηγετική θέση στο σύστημα παιδείας (δηλαδή του πνευματικού πολιτισμού), είχαν και ένα ειδικό ρόλο, ήταν οι πνευματικοί οδηγοί του έθνους. ΄Ηταν ο ρόλος τους αυτός, ο προορισμός στη ζωή τους. Το πνευματικό τους λειτούργημα ήταν ουσιαστικά ένας διαρκής αγώνας για τη διαφώτιση και τη διαμόρφωση συνειδήσεων.. Αυτόν τον ρόλο είχε και η εκλεχτή παρέα που έγραφε αυτά τα βιβλία και ένα απ' αυτά έχω στα χέρια μου σήμερα..

   Το βιβλίο έχει τίτλο: Σουηδία. Εκδόθηκε το 1904. Μια ομάδα από διανοούμενους της εποχής είχε φτιάξει έναν Σύλλογο ο τίτλος του Συλλόγου ήταν: "Σύλλογος προς Διάδοσιν Ωφέλιμων Βιβλίων". (Υπό την προστασίαν της Α.Β.Υ της Πριγκηπίσσης Σοφίας). Μέλη του Συλλόγου  αποτελούσαν οι: Δ.ΒΙΚΕΛΑΣ (Πρόεδρος), Δ. ΑΙΓΙΝΗΤΗΣ (Αντιπρόεδρος), Μ. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ, Α.ΜΑΤΕΣΙΣ, Γ. ΠΑΣΠΑΤΗΣ, ΑΡ. ΠΡΟΒΕΛΕΓΓΙΟΣ, Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ, Ε.ΡΩΜΑΝΟΣ, Γ.Σ.ΣΤΡΕΙΤ και Γ.ΔΡΟΣΙΝΗΣ (Γραμματέας).
   Αυτοί ήταν τότε οι πνευματικοί ταγοί, άτομα που είχαν αφιερώσει τη ζωή τους στον αδιάκοπο αγώνα της διαφώτισης.Τέτοιοι πνευματικοί οδηγοί ήταν αυτοί που αποτελούσαν την Επιτροπή του "Συλλόγου προς Διάδωσιν Ωφέλιμων Βιβλίων". ¨Αδιόριστοι", γεμάτοι πάθος ελληνικό, σοφοί, ασυμβίβαστοι αγωνιστές, πατριώτες. Η μεταπολεμική γενιά ελάχιστα γνωρίζει για το έργο τους. Οι περισσότεροι από τους σπουδαστές μας ούτε καν τα ονόματά τους έχουν ακουστά. Οι διορισμένοι καθηγητές δεν τα αναφέρουν. Και εδώ μπαίνει μια αναγκαία παρένθεση. Εδώ μπαίνει το ερώτημα, πρώτον τι εννοούμε με το χαρακτηρισμό "πνευματική ηγεσία"; Και δεύτερον γιατί ξέρουμε τόσα λίγα γι' αυτούς τους ασυμβίβαστους αγωνιστές; Ποιοί αποτελούν την τάξη αυτή των ανθρώπων;
   Θεωρώ ότι «πνευματική ηγεσία» πρέπει να είναι όλοι όσοι κατέχουν υπεύθυνες θέσεις στα ανώτερα πνευματικά ιδρύματα, χάρη στο αξίωμά που κατέχουν, πρέπει, έχουν χρέος, να σταθούν κοντά στον λαό, να τον φωτίσουν και να τον βοηθήσουν ακαδημαϊκοί καθηγητές πανεπιστημίου, ανώτεροι δικαστικοί, κορυφές του λόγου και της τέχνης. Όλοι αυτοί, στο δρόμο της προκοπής. Δυστυχώς παλιά υπήρχαν αρκετοί με την πάροδο του χρόνου η ελίτ αυτή, οι αξιόλογοι άνθρωποι του πνεύματος έχουν λιγοστέψει. Σήμερα έχουν εξαφανιστεί τελείως. Ο Χρήστος Μαλεβίτσης προσπαθεί, στο αξιόλογο έργο του: "Η τραγωδία της ιστορίας", να προσδιορίσει το περιεχόμενο του όρου "πνευματική ηγεσία", δίνοντας το αντικειμενικό κριτήριο, που μας βοηθάει να δώσουμε σωστή απόκριση στο θέμα. Εξετάζοντας τη διαφορά περιεχομένου ανάμεσα στους όρους "διανοούμενος" και "πνευματικός άνθρωπος", βάζει το καίριο ερώτημα, αν "ο καθηγητής που διδάσκει ορνιθολογία είναι πνευματικός ηγέτης". Φανερό, πως παιδεία και εκπαίδευση δεν είναι το ίδιο πράμα, αφού η εκπαίδευση είναι λειτουργία διανοητική και όχι "πνευματική". (σελ,16). Από την άλλη μεριά οι λεγόμενοι πνευματικοί ηγέτες, και οι οποίοι αποτελούν μέρος οργανισμών, ή της κρατικής μηχανής, μπορούν να εκφραστούν ελεύθερα;  Μιλάω γι' αυτούς που είναι διορισμένοι, δηλαδή μισθωτοί, ή εκλεγμένοι (άμισθοι). Θεωρώ ότι ακριβώς το γεγονός αυτό δε μπορεί παρά να επηρεάζει, την πνευματικότητά τους. Δεν είναι αυτεξούσιοι.
   Θεωρώ ότι  οι καθαυτό "πνευματικοί οδηγοί" δεν έχουν "εργοδότη", δεν θα πρέπει να έχουν εργοδότη. Θεωρώ  ότι το πνεύμα και τα αξιώματα αποτελούν δύο ασυμβίβαστες περιοχές. Το πνευματικός τους λειτούργημα είναι ο προορισμός της ζωής τους, που το νιώθουν να πηγάζει από τα βάθη της ύπαρξής τους ως κλήση ακαταμάχητη. Το πνευματικό τους λειτούργημα είναι ουσιαστικά αδιάκοπος αγώνας για τη διαφώτιση και διαμόρφωση συνειδήσεων. Τέτοιοι ήταν τα μέλη που αποτελούσαν την Επιτροπή, τον Σύλλογο προς Διάδωσιν Ωφέλιμων Βιβλίων.

      Σήμερα φίλοι υπάρχει Ακαδημία, υπάρχουν μέλη αυτής της Ακαδημίας, λένε ότι υπάρχει "πνευματική ελίτ". Μόνο που σήμερα κυριαρχεί η απόλυτη σιωπή. Το ενδιαφέρον τους είναι ο εαυτός τους, η σιωπή τους στα μεγάλα και σοβαρά προβλήματα της χώρας μας, και  η αδιαφορία τους στα αλλοτριωτικά φαινόμενα που παράγει ο βάναυσος πολιτισμός του νεοιμπεριαλισμού εντυπωσιάζει. Δυστυχώς και η σημερινή εικόνα των συνανθρώπων μας που έχουν χάσει τον εαυτόν τους στον ωκεανό της κατανάλωσης, τους αφήνει τελείως αδιάφορους! Η εικόνα όπου η ανθρώπινη ύπαρξη κινδυνεύει να χάσει την αληθινή της υπόσταση αφήνει τους σημερινούς Ακαδημαϊκούς και τη σημερινή "πνευματική ελίτ" σε πλήρη αδιαφορία. Και γι' αυτό έχουμε φτάσει σ' αυτό το χάλι, γι' αυτό υπάρχει αυτή η κατάντια. Είναι δυνατόν αυτοί που αποτελούν την σημερινή "ελίτ" του πνεύματος να μην έχουν καταλάβει ότι έχει ακρωτηριαστεί ο ελληνικός κορμός; Το έχουν καταλάβει αλλά δεν τους ενδιαφέρει. Είναι και η δική τους συμπεριφορά ένας από τους λόγους που φτάσαμε σ' αυτό το σημείο  της συμφοράς. Σήμερα δεν υπάρχει πνευματική ηγεσία στην Ελλάδα. Απλά η χώρα έχει γεμίσει από "κωμικούς" μιας ιδιόμορφης τραγωδίας που περνάει η Ελλάδα....Είναι κι αυτοί θλιβερά θύματα ενός χυδαίου πολιτισμού που στηρίζει την ύπαρξή του στην αξία του χρήματος και όχι του ανθρώπου.

Στοκχόλμη, Γενάρης 2019

 

   Επιστροφή στην αρχή της σελίδας.