Βάση της ανάρτησης αυτής, είναι το κείμενο του Νίκου Σβορώνου "Για την Επανάσταση του 1821" που πρωτοδημοσιεύθηκε στα γαλλικά.

Στην Ελλάδα, αναδημοσιεύθηκε, στις 25 Μάρτη 1975 στην εφημερίδα "Αυγή".

 

Αυτό το λόγο θα σας πω / δεν έχω άλλον κανένα,/ μεθύστε με τ᾽ αθάνατο/ κρασί του Εικοσιένα!
στίχοι του Παλαμά, αφιερωμένοι στους νεαρούς πολεμιστές το 1940.

Για την Επανάσταση του 1821

"Οι Έλληνες θα ελευθερωθούν μια μέρα από τους Τούρκους. Δε θα ελευθερωθούν όμως ποτέ από τις μεγάλες θρησκευτικές δυνάμεις".
Ήταν η απάντηση, λέγεται, ενός θυμόσοφου γέρο δερβίση στο Δημήτρη Υψηλάντη μετά τη μάχη της Πέτρας (1829) την τελευταία μάχη του πολέμου της ανεξαρτησίας. Ήταν η εποχή που οι τρείς σύμμαχες δυνάμεις, Γαλλία, Ρωσία και Μεγάλη Βρετανία, διαβουλεύονταν για την τύχη των Ελλήνων. Η "προφητεία" αυτή εκφράζει τα αισθήματα των Ελλήνων της εποχής και επιζεί μέχρι σήμερα.

Η Επανάσταση, αποτέλεσμα μιας μακρόχρονης οικονομικής, κοινωνικής, πολιτισμικής εξέλιξης του Ελληνικού λαού, φανέρωσε στο έθνος όλα τα ουσιαστικά προβλήματα που είχε να αντιμετωπίσει και που περιμένουν και σήμερα τη λύση τους.
Κάθε φορά που η κατάσταση στην Ελλάδα είναι "ανώμαλη", το ᾽21 γίνεται σημείο αναφοράς στην ιστορία του τόπου. Όταν τα εσωτερικά και εξωτερικά προβλήματα της Ελλάδας δυσκολεύουν την πορεία της, στην επανάσταση αναφέρεται το έθνος προκειμένου να συγκεντρωθεί και να καθορίσει τον προσανατολισμό του.

Η απελευθέρωση όλων των ελληνικών εδαφών, η εδραίωση ενός ανεξάρτητου κράτους, χωρίς ξένες επεμβάσεις είναι ένα καίριο, μακροχρόνιο πρόβλημα των Ελλήνων. Η αντίσταση στον τούρκο κατακτητή είναι συνεχής, έχει διάφορες μορφές.

Αστική τάξη

Οι εξεγέρσεις των πασάδων στην Ανατολή, ανάγκασαν τους Ευρωπαίους να εγκαταστήσουν τις εμπορικές εταιρείες στην Κωνσταντινούπολη, Θεσσαλονίκη, Σμύρνη, Άρτα, Πάτρα. Ο νέος εμπορικός άξονας περνάει από τον ελλαδικό χώρο. Οι έλληνες, λαός εμπορικός και ναυτικός εκμεταλλεύτηκαν το γεγονός αυτό και, από μεσάζοντες που ήταν στην αρχή, εξελίχθηκαν σε ανεξάρτητους εμπόρους. Αναπτύχθηκαν τόσο που, στις παραμονές της επανάστασης, ανταγωνίζονται τους ξένους εμπόρους. Αυτές οι συνθήκες γέννησαν στην Ελλάδα μια αστική τάξη.

Μέχρι το 17o αιώνα, ηγετική δύναμη του έθνους ήταν η Εκκλησία. Η κωνσταντινοπολίτικη αριστοκρατία και οι πρόκριτοι της επαρχίας, ήταν συγκεντρωμένοι γύρω της. Η εκκλησία, και οι γύρω από αυτή, εξαρτάται πλήρως από τους τούρκους. Σ᾽ αυτούς οφείλει τα οικονομικά, και όχι μόνο, προνόμια. Συμβιβάζεται μαζί τους, εκφράζει ένα πνεύμα προσαρμογής στις συνθήκες που δημιούργησε ο κατακτητής. Στους κόλπους της εκκλησίας, το εκκλησιαστικό συμφέρον ήταν ισχυρότερο του εθνικού αισθήματος.

Κύριο ενδιαφέρον της εκκλησίας ήταν η διαφύλαξη της ορθοδοξίας, που την εποχή εκείνη συγχέονταν με το έθνος. Με την έννοια αυτή, οι υπηρεσίες της στη λύση του εθνικού προβλήματος είναι πολύ σημαντικές. Η εκκλησία, στην πρώτη περίοδο της τουρκοκρατίας, βρέθηκε επικεφαλής μιας παθητικής αντίστασης και εργάζεται για τον περιορισμό του εξισλαμισμού. Η ιδεολογία της είναι συντηρητική, μερικές φορές φιλελεύθερη. Υπάρχουν, ασφαλώς, και ανακαινιστές όπως ο Κύριλλος Λούκαρης που πρωτοστατεί στην ανανέωση της νεοελληνικής ιδεολογίας.

Στο πνεύμα της αναμονής, προετοιμασίας αντιτίθεται η αντίσταση των χωρικών. Οι χωρικοί δημιούργησαν, από τις πρώτες μέρες της κατάκτησης, ένα κίνημα έξω από τον οποιοδήποτε έλεγχο, τουρκικής ή ελληνικής διοίκησης. Είναι το κίνημα που δημιούργησαν οι αντάρτες της εποχής, οι κλέφτες, που για να αποφύγουν την καταπίεση, τη βία των αφεντικών -ελλήνων και τούρκων - ανέβηκαν στα βουνά και δημιουργούσαν ένοπλες ομάδες. Ζούσαν με τη λεηλασία σε βάρος των τούρκων και πλούσιων Ελλήνων γαιοκτημόνων, σέβονταν τον κλήρο και προστάτευαν τους χωρικούς. Πολεμούσαν ενάντια στην Οθωμανική Αυτοκρατορία στο πλευρό των χριστιανικών δυνάμεων. Ανάπτυξαν, βαθμιαία, εθνική συνείδηση κι ενσάρκωναν την ένοπλη αντίσταση του έθνους ενάντια στον κατακτητή.

Αυτό το κίνημα που ενσαρκώνει την ένοπλη αντίσταση του έθνους και συγχρόνως τις κοινωνικές διεκδικήσεις των χωρικών, χωρίς βέβαια, να έχει κάποια οργάνωση σε εθνικό επίπεδο και χωρίς ξεκάθαρη πολιτική ή κοινωνική ιδεολογία, δεν μπορούσε να απειλήσει σοβαρά την κατεστημένη τάξη, αλλά βοήθησε περισσότερο από κάθε άλλο κίνημα για να διατηρηθεί ζωντανή η εθνική συνείδηση και το πνεύμα της εξέγερσης.
Χαρακτηριστικό είναι ο αητός1, ριζίτικο επαναστατικό αλληγορικό τραγούδι. Ο Κρητικός τραγουδιστής δεν τραγουδάει για τις φυσικές κακοκαιρίες αλλά, για τον αιώνιο πανανθρώπινο πόθο της Λευτεριάς. Πότε θα λιώσουνε τα χιόνια και τα κρούσταλλα της σκλαβιάς για να ανατείλει ο ήλιος της λευτεριάς.

Η διάδοση επαναστατικών ιδεών

Στο δεύτερο μισό του 18ου αιώνα, η πολιτική δύναμη περνάει στους Φαναριώτες και τους πρόκριτους. Οι ομάδες αυτές έχοντας εσωτερική ισχύ, αποτελούν ένα είδος κατεστημένου. Οι έμποροι, αποτελώντας την αστική τάξη εναντιώνεται στους Φαναριώτες και πρόκριτους, διεκδικώντας θέση στην καθοδήγηση του έθνους. Πολιτικές, κοινωνικές διαμάχες ξεσπούν όπου παίρνουν μέρος οι συντεχνίες των βιοτεχνών, των εμπόρων και των ναυτικών. Μερικές φορές συμμετέχουν και οι χωρικοί. Οι Τούρκοι καταστέλλουν αληθινές εξεγέρσεις που γίνονται ενάντια στις ελληνικές αρχές.

Η "νεοελληνική αναγέννηση" συμβάλει στο συμβιβασμό των εξεγέρσεων. Διαφαίνεται η τάση για απόκτηση επιστημονικών γνώσεων που διευκολύνει την πρόσβαση στα αξιώματα. Ιδρύονται σχολεία, έρχονται σε επαφή με τη δυτική επιστήμη. Τα οικονομικά κέντρα αναδεικνύονται σε πνευματικά.  Η ελληνική σκέψη, βρίσκεται σε συνεχή επαφή με το διαφωτισμό της δύσης. Οι θετικές επιστήμες συμβάλλουν στην ανανέωση της θεωρητικής σκέψης. Προσαρμόζουν την καινούργια ιδεολογία στα δεδομένα της χώρας. Για πρώτη φορά το εθνικό πρόβλημα διαφοροποιείται από την ιδέα της ορθοδοξίας. Οι ιδέες της Γαλλικής επανάστασης διαποτίζουν τους έλληνες διανοούμενους και εμπόρους που είναι εγκατεστημένοι στα εμπορικά κέντρα της Ευρώπης. Το νέο ιδεολογικό περιεχόμενο είναι η απελευθέρωση και η δημιουργία κυρίαρχου κράτους. Ο δρόμος που οδηγεί στην ελευθερία είναι επαναστατικός. Το δρόμο αυτόν θα βαδίσουν μόνοι τους οι Έλληνες.

Ο ξεσηκωμός

Ο Ρήγας Φεραίος, διαδίδει την ιδέα της δημιουργίας μιας βαλκανικής δημοκρατίας όπου οι έλληνες θα είχαν την ηγεσία.
Ο Ρήγας προδόθηκε και θανατώθηκε.  Άλλες οργανώσεις δημιουργήθηκαν στις αρχές του 1800. Το "Ελληνόγλωσσον Ξενοδοχείον" το 1809 στο Παρίσι. Η "Εταιρεία Φιλομούσων" το 1812 στην Αθήνα και, η "Φιλική Εταιρεία", η σημαντικότερη όλων που έπαιξε καθοριστικό ρόλο, ιδρύθηκε το 1814 στην Οδησσό. Την πρωτοβουλία ίδρυσης της εταιρείας πήραν έμποροι και προοδευτικοί διανοούμενοι. Η εθνική ανεξαρτησία, ο φιλελευθερισμός είναι τα ιδανικά όλων των οργανώσεων. Στην αρχή, απευθύνθηκε σε φιλελεύθερους διανοούμενους, εμπόρους και επιχειρηματίες, σε τεχνίτες, στους γνωστούς κλέφτες, και σε λαϊκά στρώματα. Η εταιρεία αυτή, οργάνωσε τις δυνάμεις του Έθνους και άρχισε την επανάσταση. Οι στόχοι της, αντιτίθενται στην επίσημη ιδεολογία της Εκκλησίας, των Φαναριωτών σαν κοινωνικής ομάδας, και των προκρίτων.

Η αρχική δυσπιστία της Εκκλησίας, μετατρέπεται σε καθαρά εχθρική στάση απέναντι στις ιδέες της εξέγερσης, και απέναντι στην φιλοσοφία που τις στηρίζει. Καταδίκες, καταδίωξη των οπαδών τους είναι συνεχείς και διαδέχονται η μια την άλλη από τις αρχές του 18ου αιώνα.
Καταδικάζεται κάθε κίνημα που χαρακτηρίζεται εχθρικό προς τις τουρκικές αρχές, τις οποίες η Εκκλησία θεωρεί νόμιμες. Είναι συνηθισμένο φαινόμενο, το κυνήγι των κλεφτών από τους πρόκριτους, κύρια μετά την εξέγερση της Πελοποννήσου το 1770. Στα 1819 όταν η επανάσταση ήταν προ των πυλών, αναπόφευκτη, η "Φιλική Εταιρεία" ανοίχθηκε σε προεστούς, Φαναριώτες και ιερωμένους.

Υπήρξαν αλληλοσυγκρουόμενοι προσανατολισμοί στους κόλπους της Φιλικής Εταιρείας: αστικός φιλελευθερισμός, δημοκρατικό ή επαναστατικό πνεύμα ανάμεσα στους διανοούμενους, ολιγαρχικές τάσεις, στρατηγική για άμεση ένοπλη δράση, στρατηγική αναμονής που τονίζει την αναγκαιότητα μορφωτικής πολιτικής και προετοιμασίας και τα εχέγγυα της υποστήριξης από ξένες δυνάμεις.

Ο δύσκολος πόλεμος

Τα εσωτερικά προβλήματα της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, αποστασίες πασάδων στις επαρχίες της Ασίας, η στάση του "γνωστού μας" για τη σκληρότητα του χαρακτήρα Αλή Πασά των Ιωαννίνων, η ανακάλυψη της "Φιλικής Εταιρείας" από τις τουρκικές αρχές, συνετέλεσαν ώστε ο πυρήνας των αποφασισμένων Φιλικών κατόρθωσε να υπερνικήσει τους δισταγμούς και να κηρύξει την Επανάσταση. Η σκληρότητα και βαρβαρότητα του Αλή περιγράφεται σε ποίημα Τουρκαλβανού ποιητή:

   
  Όσοι κι αν ήταν στα χωριά τους έφαγαν τα φίδια,
  τους τσάκισε τα γόνατα και  πλάταις και παγίδια.

 

Ο Λόρδος Μπάυρον είπε:

   
  Με χέρι ματωμένο,
  ηνιοχούσες έθνος τολμηρό και πολυταραγμένο.

 

"Θα εχρειάζετο Σαιξπήρειος πλούτος γλώσσης όπως δώση τις ακριβή ιδέαν της σφοδρότητος του πάθους, μεθ΄ης οι νεώτεροι Έλληνες ηγέρθησαν ίνα καταστρέψωσι την δύναμιν των Οθωμανών δεσποτών των".
Οι ανδραγαθίες, ο ηρωισμός και οι θυσίες των επαναστατών είναι τραγουδημένα από Έλληνες και ξένους ποιητές.
Στις 22 Φλεβάρη ο Αλέξανδρος Υψηλάντης, πέρασε από τον Προύθο στο Ιάσιο και κήρυξε την Επανάσταση στην Βλαχία. Το κίνημα αυτό απέτυχε να προσεταιριστεί τον ντόπιο πληθυσμό. Καταπνίχθηκε και χρησίμευσε σαν αντιπερισπασμός για την Επανάσταση που ξέσπασε το Μάρτη του 1821 στην Ελλάδα. Ο Finley μιλώντας για την ηρωική θυσία των Ιερολοχιτών στο Δραγατσάνι, τους αφιερώνει δύο στίχους, του Μπάυρον2:

Ξεσηκώθηκαν, πολεμώντας μόνοι τους με το αίμα ζητούσαν εκδίκηση να πάρουν
όρμησαν στη μάχη, έπεσαν πολεμώντας στην πρώτη γραμμή
.


Πρέπει να τονιστεί, ότι η Ελληνική επανάσταση είναι έργο του λαού. Οι ηγέτες απεδείχθησαν μικροί για τη θέση που κάτεχαν. Ο λαός, όμως, ποτέ δεν λιποψύχησε στην πάλη, και απ΄ τη στιγμή που πήρε τα όπλα, όλα τα άλλα ήταν δευτερεύοντα μπροστά στη νίκη και την αποκατάσταση της εθνικής ανεξαρτησίας. Η αγροτική τάξη παρέτεινε την αντίσταση, "και ανενέου την πάλην μετά πάσαν αλλεπάλληλον ήτταν, μετ΄ αδαμάστου επιμονής".

Ο δύσκολος πόλεμος

   
  μόνον αι πράξεις των δικαίων
  μοσχοβολούν γλυκά κι΄ ανθίζουν εις το χώμα.

Στις 21 Μαρτίου  ο Νικήτας χτύπησε και έσφαξε αρκετές τούρκικες οικογένειες. Την επόμενη, 22 Μάρτη, δυό χιλιάδες έλληνες οδηγούμενοι από τους Πετρόμπεη, Μπουρτζίνο, Αναγνωσταρά, Κολοκοτρώνη και Νικήτα πολιόρκησαν την Καλαμάτα. Στις 23 η πόλις συνθηκολόγησε. Στις 24 Μάρτη έγινε δοξολογία στις όχθες χείμαρρου της Καλαμάτας. "Πατριωτικά δάκρυα έβρεχον τας παρειάς τραχέων πολεμιστών... Όλοι οι παρεστώτες ησθάνοντο ότι ανέτελλε νέα εποχή εις την ιστορίαν του έθνους των. και όταν η νεωτέρα Ελλάς αναδείξει ιστορικούς, ποιητάς και τεχνίτας, η σκηνή αύτη θα εύρη αναμφιβόλως μίαν γωνίαν εις τον ναόν της φήμης".

Από το 1821 μέχρι το 1824 οι επαναστατικές δυνάμεις αποτελούμενες από κλέφτες και παλιούς αρματολούς πέτυχαν σπουδαίες νίκες στην ξηρά. Τα νησιώτικα καράβια, καλά εξοπλισμένα κυριαρχούσαν στη θάλασσα.

Με την είσοδο στον πόλεμο του αντιβασιλιά της Αιγύπτου Μεχμέτ Αλή που έστειλε στην Ελλάδα το γιό του Ιμπραήμ, με ταχτικό στρατό και στόλο οργανωμένο κατά τα δυτικά πρότυπα, η επανάσταση πέρασε δύσκολες στιγμές. Η Πελοπόννησος λεηλατήθηκε και το Μεσολόγγι έπεσε.
Ελευθερία ή Θάνατος ήταν το σάλπισμά τους. Οι επαναστατημένοι συνεχίζουν τον αγώνα. Με στρατιωτικούς ηγέτες τον Κολοκοτρώνη στην Πελοπόννησο, τον Καραϊσκάκη στη Στερεά Ελλάδα, Μιαούλη και Σαχτούρη στη θάλασσα αντιστέκονται. Οι μεγάλες δυνάμεις, Αγγλία, Γαλλία και Ρωσία, έχοντας άμεσο συμφέρον στο Ανατολικό ζήτημα αναγκάσθηκαν να παρέμβουν προκειμένου να βρεθεί μια λύση πολιτική στη σύγκρουση που απειλούσε τα οικονομικά τους συμφέροντα και την πολιτική ισορροπία, στην ανατολική Μεσόγειο. Γιατί, η Ελληνική Επανάσταση δεν ήταν μεμονωμένο φαινόμενο. Το 1820, στην Ευρώπη και Νότια Αμερική είχαν ξεσπάσει και άλλα επαναστατικά κινήματα εθνικοαπελευθερωτικού χαρακτήρα. Οι λαοί του Πεδεμοντίου, της Νάπολης και της Ισπανίας είχαν ξεσηκωθεί ενάντια στον απολυταρχισμό.
Η αμοιβαία δυσπιστία, οι βαθιές τους διαφωνίες στο Ανατολικό Ζήτημα, κύρια ανάμεσα στη Μεγάλη Βρετανία και Ρωσία, δεν διευκόλυναν τη γραμμή που θα κρατούσαν στην αντιμετώπιση της Ελληνικής Επανάστασης.

Η Τερψιχόρη, Υδραίικο πολεμικό

Η Τερψιχόρη, Υδραίικη Γολέτα του Αγώνα κατασκευασμένη στην Ύδρα το 1819, των Μανώλη και Νικόλα Τομπάζη. Θαλασσογραφία αγνώστου ζωγράφου.

Ο πολύπλοκος χαρακτήρας του ελληνικού κινήματος περιέπλεκε περισσότερο το ζήτημα. Ήταν ένα κίνημα εθνικό. αλλά και κίνημα ενός λαού χριστιανικού ενάντια στο μουσουλμάνο κατακτητή. Ήταν ακόμα ένα κίνημα ενός λαού, που στη ρομαντική εκείνη εποχή και μόνο το άκουσμα του ονόματος ξεσήκωνε την παγκόσμια κοινή γνώμη που οι κυβερνήσεις, ακόμα και οι πιο απολυταρχικές έπρεπε να υπολογίζουν. Οι φιλελεύθεροι όλων των χωρών, που πρώτοι ξεσήκωσαν αυτό το φιλελληνικό ρεύμα, πρόβαλαν τον εθνικοαπελευθερωτικό χαρακτήρα του κινήματος. ο αγώνας των επαναστατημένων Ελλήνων ήταν και δικός τους αγώνας και έπαιρνε χαρακτήρα εκδίκησης ενάντια στις αντιδραστικές δυνάμεις που είχαν καταστείλει τα Ευρωπαϊκά κινήματα. Η ανάσταση της κλασικής Ελλάδας ήταν στο μυαλό πολλών ανθρώπων της διανόησης.

Οι συντηρητικοί και οι βασιλόφρονες, της Ευρώπης, βλέπανε πίσω από την Ελληνική εξέγερση ραδιουργίες των Φιλελευθέρων, απέφευγαν αρχικά να πάρουν θέση ή παρέμειναν εχθρικοί. Η ελληνική υπόθεση, προτάσσοντας το χριστιανικό χαρακτήρα του κινήματος, κέρδισε ένα μεγάλο μέρος τους.
Φιλοβασιλική εφημερίδα της Γαλλίας, μας δίνει το κλίμα που επικρατούσε τότε. "Δεν θα υποχωρήσουμε. Δεν ευχόμαστε να νικήσουν οι Έλληνες. Στη δικιά τους ήττα δεν βλέπουμε παρά μόνο τη συρρίκνωση της σφαίρας επιρροής του επαναστατικού πνεύματος και της διαβολικής συνωμοσίας των δικών μας επιτροπών που την κατευθύνουν, ενώ στο θρίαμβο του Σουλτάνου βλέπουμε μια προτροπή για όλους τους εστεμμένους της Ευρώπης να κόψουν επιτέλους τις κεφαλές της Λερναίας Ύδρας".

Το Ελληνικό κράτος

Η Λερναία Ύδρα της παγκόσμιας κοινής γνώμης, την εποχή εκείνη, δεν είχε μόνο πολλά κεφάλια αλλά και τη δυνατότητα να τα αναπαραγάγει. Αυτό το γνώριζαν πολύ καλά οι κυβερνήσεις των μεγάλων δυνάμεων. Το 1827, Ρωσία, Αγγλία και Γαλλία, σύμπτυξαν την "Τριπλή Συμμαχία". Ο Σουλτάνος απέρριψε την αυτονομία της Ελλάδας -που προτάθηκε - υπό την υποτέλειά του, και τη σύναψη άμεσης ανακωχής. Η άρνηση αυτή οδήγησε στη ναυμαχία του Ναβαρίνου όπου, ο τούρκο - αιγυπτιακός στόλος τσακίστηκε. Ο πόλεμος ουσιαστικά τελείωσε. Αρχίζει ο πόλεμος της διπλωματίας.

Με τη συνθήκη της Αδριανούπολης που επέβαλαν οι Ρώσοι στους Τούρκους το 1829, αναγνωρίσθηκε η αυτονομία της Ελλάδας. Στη Ρώσικη αυτή διπλωματική νίκη, απαντά η βρετανική διπλωματία με το πρωτόκολλο του Λονδίνου το 1830, που πρότεινε τη δημιουργία ενός ελεύθερου ελληνικού κράτους, με κληρονομική μοναρχία και προστάτιδες δυνάμεις Αγγλία, Γαλλία και Ρωσία. Το  Μάη του 1832 η Πύλη αναγνώρισε την ανεξαρτησία του ελληνικού κράτους, τα όρια του οποίου θα καθορίζονταν από τις προστάτιδες δυνάμεις.
Απόλυτη μοναρχία και στενά περιορισμένα γεωγραφικά όρια, δεν ήταν η λύση που είχαν ονειρευθεί οι πρωτεργάτες του εθνικού ξεσηκωμού. Τα αλλεπάλληλα συντάγματα, με τις ατέλειές τους, είναι διαποτισμένα από δημοκρατικό πνεύμα. Τα κείμενα αυτά ποτέ δεν εφαρμόσθηκαν και η σημασία τους βρίσκεται αλλού: εκφράζουν το ιδανικό της τεράστιας πλειοψηφίας του ελληνικού λαού, που ονειρεύονταν ένα πολίτευμα που θα εξασφάλιζε τα δικαιώματα του ανθρώπου και του πολίτη, ένα κράτος δικαίου, κάτι που επιβεβαιώνεται από τις πάμπολλες μαρτυρίες των απλών αρχηγών του άτακτου στρατού, των κλεφτών, των ανθρώπων της διανόησης όπως του Κοραή.

Οι εμφύλιες διαμάχες, από την αρχή της επανάστασης, οι εσωτερικές συγκρούσεις για τη διεύθυνση του αγώνα και την πολιτική οργάνωση του νέου κράτους που θα δημιουργούνταν, έδειχναν τις δυσκολίες να επιβληθεί ένα φιλελεύθερο πολίτευμα. Οι επαναστάτες, οι εμπνευστές της Φιλικής Εταιρείας απωθήθηκαν από μετριοπαθείς και συντηρητικές ομάδες, που πρώτο τους μέλημα ήταν να καταδείξουν τον εθνικό και χριστιανικό χαρακτήρα του κινήματος, αντίθετα με τα "δημαγωγικά" και "στασιαστικά" κινήματα της  Ευρώπης. Η ελληνική αστική τάξη που πρωτοστάτησε στον αγώνα ήταν αδύνατη και αναγκάσθηκε να συμβιβαστεί με τους πρόκριτους. Οι κοινωνικές ομάδες αναζητούσαν στηρίγματα στις ξένες δυνάμεις, Η έξωθεν λύση γινόταν αναπόφευκτη.

Η μισοτελειωμένη επανάσταση.

Μισοτελειωμένη Επανάσταση, αποτελεί μια από τις σημαντικότερες στιγμές της ιστορίας του ελληνικού λαού. Η σημασία της ξεπερνάει πολύ τα ελληνικά πλαίσια. Έδωσε το πρώτο σημαντικό πλήγμα στις οπισθοδρομικές δυνάμεις της Ιερής Συμμαχίας, πέτυχε την πρώτη νίκη της εθνικής ιδέας αν όχι των φιλελεύθερων ιδανικών. Για τους έλληνες έθεσε:

α. Το πρόβλημα της εθνικής απελευθέρωσης. Χρειάσθηκε, βέβαια, ένας αιώνας τεράστιων θυσιών για να πετύχει η Ελλάδα τα σημερινά της σύνορα, ενώ βασανίζεται ακόμα το πρόβλημα της Κύπρου. Μαύρα σύννεφα μαζεύονται, σήμερα, στη δυτική Θράκη, γκρίζες ζώνες στο Αιγαίο.
β. Στο κοινωνικό επίπεδο, το ουσιαστικό πρόβλημα που έθεσε η Επανάσταση, αυτό των χωρικών, βρήκε τη λύση του, μερική και αμφισβητούμενη, στον 20o αιώνα.
γ. Στο πολιτικό επίπεδο, καυτό και επίκαιρο πρόβλημα, επισημαίνουμε ένα θεμελιώδες δεδομένο. Είναι κάποια δυσπιστία απέναντι στο λαό, φόβος, των ομάδων που κάθε φορά καλούνται να πάρουν πρωτοβουλία για να εγκαταστήσουν ένα φιλελεύθερο καθεστώς στην Ελλάδα, αρχίζοντας από την Επανάσταση του 1821, τις εξεγέρσεις του 1843 και 1862 ( έγιναν για να επιβάλουν σύνταγμα και το κοινοβουλευτικά σύστημα), το κίνημα του 1909 ( αποτελεί τη νίκη του φιλελευθερισμού στην Ελλάδα), όλα αυτά τα κινήματα πραγματοποιήθηκαν από το στρατό. Οι λαϊκές δυνάμεις παραμερίσθηκαν προσεκτικά, συχνά και με καταπιεστικά μέτρα.

Ο ελληνικός πολιτικός κόσμος χρησιμοποιούσε το στρατό σαν δύναμη κρούσης για να επιβάλει τις ιδέες του. Από αυτή την άποψη ο στρατός παρέμενε ενσωματωμένος στο έθνος, αποτελούσε εθνική δύναμη. Αλλαγή σημειώνεται από τη δικτατορία του Γεωργίου Β´ και του Μεταξά το 1936, με την απομάκρυνση των δημοκρατικών αξιωματικών, διαδικασία που έγινε ποιό έντονη την εποχή της γερμανικής κατοχής και του εμφυλίου πολέμου που ακολούθησε. Η ομάδα που διεύθυνε αυτό το στρατό, μεταμορφώθηκε σε σώμα πραιτοριανών που δεν είχε δεσμούς με το έθνος. Πρόσφατα, οι δισταγμοί των φιλελεύθερων δυνάμεων επέτρεψαν στο στρατό να δράσει για τον εαυτό του και με την ξένη βοήθεια επέβαλλε τη δικτατορία.

Η χαμένη Άνοιξη

Οι ιδέες της Επανάστασης, για εθνική ανεξαρτησία, δημιούργησαν αυτό το υπέροχο λαϊκό κίνημα.  η επιτυχία οφείλεται στις στερήσεις και την καρτερία του λαού. Το να ζήσουν ή να πεθάνουν ελεύθεροι, ήταν η ακλόνητη απόφαση του γηγενούς αγροτικού πληθυσμού της Ελλάδας όταν πήρε τα όπλα. δεν λύγισαν σε καμιά δυστυχία και κακοπάθεια. Είχαν την ατυχία να μην βρεθεί ικανός αρχηγός για τον αγώνα τους. πολλοί είναι οι αντιπρόσωποι των κακών του έθνους. Γι΄ αυτό, η Επανάσταση του ΄21, έχει ιδιαίτερη θέση στην ιστορία. Ποτέ, στα χρονικά των κρατών, δεν εξαρτήθηκε η επιτυχία ενός έθνους από τη συμπεριφορά ολόκληρου του λαού.
Δεν πέτυχε η Επανάσταση όλους τους σκοπούς. Τα γεωγραφικά σύνορα είναι περιορισμένα. Η διπλωματία σχημάτισε ένα μικρό βασίλειο. Η κοινωνική πρόοδος είναι πρόχειρη, ο γεωργικός πληθυσμός και η εγγενής βιομηχανία της χώρας έμειναν στάσιμα. Οι πόλεις αυξάνονται, οι έμποροι πλουτίζουν, οι αγωνιστές κατατρέχονται. οι γεωργοί που αποτελούν τη δύναμη του έθνους δεν γίνονται πλουσιότεροι. Δεν καλλιεργήθηκαν οι αρετές που οδηγούν το έθνος στο μεγαλείο. Προσωπική αξιοπρέπεια, οικιακή αρετή, αλήθεια προς την κοινωνία, σεβασμός προς τη δικαιοσύνη εξασφαλίζουν επιτυχία.

Αν τα ιστορικά γεγονότα μας βοηθούν να δούμε καλύτερα το παρόν, το δίδαγμα που μας δίνουν είναι απλό, κοινότυπο. Η δυσπιστία, οι κοντόφθαλμοι υπολογισμοί, η πολιτικολογία δεν χρησιμεύουν σε τίποτα. Μονάχα μια ειλικρινής συμφωνία όλων των δημοκρατικών δυνάμεων της χώρας, στηριγμένη σε ξεκάθαρο στόχο και υπεύθυνα καθορισμένο, που να εκφράζει τους βαθύτερους πόθους του ελληνικού λαού, μπορεί να σηκώσει τον ήλιο πάνω από την Ελλάδα.

Οι πρόγονοί μας, το 1821, πέτυχαν κατόρθωμα μεγάλο. Το μέλλον της Ελληνικής φυλής είναι τώρα στα χέρια των πολιτών της ελευθερωμένης Ελλάδας.

"Θέλει αρετήν και τόλμην η ελευθερία."

 

 

1.

ΣΕ ΨΗΛΟ ΒΟΥΝΟ
Τραγούδι «ΛΕΥΚΟΡΕΙΤΙΚΟ» (ριζίτικο)με προέλευση από τα ορεινά του Νομού Χανίων Κρήτης.


Σε ψηλό βουνό σε ριζιμιό χαράκι να χαράκι,
κάθεται κάθεται κάθεται (ν)αϊτός κάθεται (ν)αϊτός.

Κάθεται (ν)αϊτός βρεγμένος χιονισμένος ο καημένος,
και παρα… και παρα… και παρακαλεί και παρακαλεί.

Και παρακαλεί τον ήλιο να ν’ ανατείλει ν’ ανατείλει,
- ήλιε ανά… ήλιε ανά… ήλιε ανάτειλε ήλιε ανάτειλε.

Ήλιε ανάτειλε ήλιε λάμψε και δώ… λάμψε και δώσε,
για να λιώ… για να λιώ… για να λιώσουνε για να λιώσουνε.

Για να λιώσουνε τα χιόνι’ απ’ τα φτερά απ’ τα φτερά μου,
και τα κρού… και τα κρού… και τα κρούσταλλα και τα κρούσταλλα.

Και τα κρούσταλλα από τ’ ακράνυχά τ’ ακράνυχά μου,
ήλιε ανά… ήλιε ανάτειλε ήλιε ανάτειλε.

 

2. Rousing the vengeance blood alone can quell, they rushed into the field, and, foremost fighting, fell

 

Βιβλιογραφία:

1. Νίκος Σβορώνος, Ανάλεκτα Νεοελληνικής Ιστορίας και Ιστοριογραφίας. Εκδόσεις, Θεμέλιο.

2. Νίκος Σβορώνος, Επισκόπηση της Νεοελληνικής Ιστορίας. Εκδόσεις, Θεμέλιο.

3. Γεωργίου Φίνλεϊ, Ιστορία της Ελληνικής Επανάστασης. τόμος Α΄, Β΄. Εκδόσεις, Ίδρυμα της Βουλής των Ελλήνων.

4. Douglas Dakin, Η Ενοποίηση της Ελλάδας 1770 -1923. Εκδόσεις, Μορφωτικό ίδρυμα Εθνικής Τραπέζης.

5. Douglas Dakin, Ο Αγώνας των Ελλήνων για Ανεξαρτησία 1821 -1833. Εκδόσεις, Μορφωτικό ίδρυμα Εθνικής Τραπέζης.

 

Μάρτης 2012.

Επιστροφή, στην αρχή αυτής της σελίδας