Στη δεκαετία του 1820, στη διάρκεια του αγώνα για την ανεξαρτησία από την οθωμανική αυτοκρατορία, η Ελλάδα έγινε ένα πρώιμο σύμβολο δραπέτευσης από τη φυλακή της αυτοκρατορίας. Για τους φιλέλληνες, η παλιγγενεσία της αποτελούσε τον πιο ευγενή αγώνα. "Στο μεγάλο πρωινό του κόσμου", έγραψε ο Σέλεϊ στο ποίημα του "Ελλάς", "το μεγαλείο της Ελευθερίας τινάχθηκε και έλαμψε! " Η νίκη θα σήμαινε τον θρίαμβο της ελευθερίας όχι μόνο επί των Τούρκων αλλά και επί όλων των δυναστών που κρατούσαν υπόδουλους τόσο πολλούς ευρωπαίους. Γερμανοί, Ιταλοί και Πολωνοί έτρεξαν να πολεμήσουν υπό την γαλανόλευκη σημαία της Ελλάδας για χάρη της δημοκρατίας. Και μέσα σε μια δεκαετία, η χώρα κέρδισε την ελευθερία της.

Σουηδοί στην Επανάσταση του 1821


«Στοχάζεσθε πόσον
εὐτυχὴς θὰ γίνει ἡ Ἑλλάς
ἂν ἐλευθερωθεῖ ἀπὸ τὸν
ὀθωμανικὸν ζυγὸν διἀ
χειρὸς ἂλλου δυνάστου;»
Ανώνυμος


Την εποχή του Διαφωτισμού σ᾿ όλη την Ευρώπη οι " Έλληνες σοφοί της Αρχαίας Ελλάδας" διδάσκονταν στα πανεπιστήμια, και ήταν στο στόμα των μορφωμένων. Λάτρευαν –στην Ευρώπη– και μελετούσαν τον αρχαίο ελληνικό πολιτισμό. Ο κλασικισμός είχε δημιουργήσει μεγάλο ρεύμα συμπάθειας και θαυμασμού για την πατρίδα του Περικλή, του Δημόκριτου...

Δημήτρης Υψηλάντης

Χαλκογραφία, από το βιβλίο του Νίλς Άσλινγκ

    Στην Ελλάδα, οι κοινωνικοοικονομικές συνθήκες –τον 18ο αιώνα ωρίμασαν, και– συνηγορούσαν για μια λαϊκή επανάσταση. Έπρεπε όμως "να διαλυθούν οι αυταπάτες που είχε ο λαός, και τις καλλιεργούσαν οι ενδιαφερόμενοι κύκλοι (ντόπιοι και ξένοι) σχετικά με το τρόπο εκπλήρωσης του φλογερού πόθου, του λυτρωμού από τον τούρκικο ζυγό. Ότι δηλαδή οι υπόδουλοι Έλληνες δεν μπορούσαν να ελευθερωθούν μόνοι τους, αλλά έπρεπε να περιμένουν την ελευθερία τους βασικά ή και αποκλειστικά από τους υποτιθέμενους χριστιανούς φίλους τους του εξωτερικού, από τα κάθε φορά ισχυρά κράτη της Ευρώπης (τη Βενετία, Ισπανία, Γαλλία και άλλα στην αρχή και αργότερα την ομόδοξη Ρωσία)."
    Ο Ανώνυμος  Έλληνας στο βιβλίο του η "Ελληνική Νομαρχία" προέτρεπε τους έλληνες να ξεσηκωθούν στηριζόμενοι στις δικές τους δυνάμεις.
    Ένας άλλος Ανώνυμος, απευθυνόμενος στους ευρωπαίους έγραφε:
    Ἐλπίζοντες εἰς τὸ ἱερὸν καὶ δίκαιον τοῦ ἐπιχειρήματός μας, ἐλπίζοντες εἰς τὴν ἡρωικήν μας ἀπελπισίαν, ἐξ ἲσου ἐλπίζομεν εἰς τὴν φιλανθρωπίαν τῆς φωτισμένης Εὐρώπης. Ὃλοι κοινῶς τὴν ἐπικαλούμεθα. Οἱ σοφοί της ἂς μᾶς διδάξουν, θέλομεν ἀκολουθήσει τὰς συμβουλάς των. Οἱ στρατιωτικοί της  ἂς ἒλθουν, θέλομεν τοὺς καταστήσει ὁδηγοὺς τῶν Ἱερῶν λόχων μας εἰς τὸ στάδιον τῆς μάχης. Οἱ νομικοὶ της ἂς μᾶς συντάξουν νόμους, θέλομεν τοὺς ἐκτιμήσει. Ἓν ἀπὸ τὰ κάλλιστα καὶ ἐνδοξότατα τοῦ παρόντος αιῶνος ἀπομνημομεύματα θέλει εἶναι καὶ τοῦτο, ὃτι καὶ μὲ τὰ ὃπλα της καὶ μὲ τὰ φῶτα της ἡ Εὐρώπη συνέτρεξεν εἰς τὴν ἐλευθερίαν τῆς Ἑλλάδος1."
    Η έκκληση του ανώνυμου Έλληνα έφθασε στη μακρινή Σουηδία, και συγκίνησε πολλούς. Ένας απ᾿ αυτούς, ο ταγματάρχης οχυρωματικών έργων Νιλς. Φ. Άσλινγκ πήγε στην Ελλάδα στις αρχές του 1822 να πολεμήσει του άπιστους στο πλευρό των ξεσηκωμένων ελλήνων. Αναχώρησε για την πατρίδα του, απογοητευμένος, στα τέλη του 1822. Το 1824 έγραψε ένα Δοκίμιο για την ιστορία της ελληνικής επανάστασης το οποίο εκδόθηκε το 1824, και αποτελεί λαμπρή συμβολή στη βιβλιογραφία του φιλελληνισμού.  

Προλεγόμενα

    Στα προλεγόμενα του βιβλίου του, γράφει:
    Με την παρουσίαση της μικρής μου αυτής εργασίας, θεωρώ υποχρέωσή μου να αναφέρω τους λόγους που με παρακίνησαν στη συγγραφή της.
Λίγα συμβάντα έχουν προκαλέσει μια τόσο ενεργή συμμετοχή, όσο ο αγώνας των Ελλήνων για ελευθερία. Και μέχρι αυτή τη στιγμή μόνο δύο Σουηδοί, στη διάρκεια της Επανάστασης, έχουν πάει στην Ελλάδα, ενώ από άλλα Έθνη (ιδιαίτερα Γαλλία και Γερμανία) –έχει πάει και πολεμά– ένας σημαντικός αριθμός. Θεώρησα ότι ήταν καθήκον μου να αφήσω στους συμπατριώτες μου, μια σύντομη αλλά αληθινή διήγηση για τα σημαντικά αυτά γεγονότα, ιδιαίτερα όταν οι ειδήσεις –για την Επανάσταση– που έρχονταν στη Σουηδία συνήθως ήταν παραποιημένες. Ομολογώ, πως,δεν εξέτασα λεπτομερειακά τις δυσκολίες γι᾿ αυτό το εγχείρημα. Γνωρίζω πολύ καλά, πως όταν παραδίνεις μια εργασία για να διαφωτίσεις το κοινό, όσο ασήμαντη και να είναι, οι αναγνώστες έχουν το δικαίωμα να απαιτούν ένα έργο χωρίς το παραμικρό ορθογραφικό ή συντακτικό λάθος. Γι΄ αυτό πολλές φορές κατά τη διάρκεια της εργασίας μου σκεπτόμουν να δώσω το γραπτό μου για λογοτεχνικό έλεγχο. Έκρινα, όμως, πως θα ήμουν αναγκασμένος να το επεξεργαστώ ξανά και με αυτόν τον τρόπο ίσως να κέρδισα μια επιδοκιμασία, που θα ήταν άδικη. Κατόπιν τούτου, έχω την τιμή να ζητήσω από τον αναγνώστη κατανόηση για λαθάκια που ίσως υπάρχουν
.

    Ο Τοξότης αναρτά την εισαγωγή και το πρώτο κεφάλαιο του σημαντικού αυτού βιβλίου, που πρέπει να μεταφραστεί στα ελληνικά για να πλουτίσει τη σχετική βιβλιογραφία.  

 

Παναγιώτης Καλογιάννης, Μάρτης 2015

 

    1. Άγνωστος, Ανώνυμη μαρτυρία για τη νεοελληνική σκέψη

 

<<προηγούμενο | επόμενο>>